Синиот бран во Вашингтон: дали демократите ќе ја сменат Америка, или само ќе ја ограничат?

Демократите ја презедоа контролата врз Конгресот. Според проекциите на NBC News, во јануари ќе имаат контрола и врз Претставничкиот дом и врз Сенатот, а CBS News го оцени исходот како широко сфатен укор за претседателот Трамп. Конечните бројки сè уште се зацврстуваат, па за точниот состав на мнозинствата треба да се почека. nbcwashingtonCBS News

Изборна ноќ со симболика

Најсилниот сигнал дојде од Сенатот. Демократите ги презедоа сенаторските места во Тексас, Канзас, Охајо, Ајова и двете Каролини, а во Мејн ја победија долгогодишната републиканска сенаторка Сузан Колинс. Сенатот беше сметан за потежок терен од Домот, па ваков исход нема да се објасни со обична циклична казна за претседателската партија. Кампањата ја обележаа трошоците за живот, царините и војната со Иран. CBS News

Трамп ги честиташе демократите, но јасно рече дека не го гледа резултатот како одбивање на неговото водство. Тој порача дека не го вознемирува тоа што „не е популарен“. Од таа порака се гледа дека Белата куќа нема да ја смени насоката само заради изборната порака. yahoo

„Трета сила“ или само нова рамнотежа?

- Advertisement -

Од она што го видов во првите извештаи, нема траг од пробив на трета партија. Исходот е класично преместување меѓу двата историски блока. Вистинското превирање се случува внатре во нив. Републиканците се поделени околу војните и надворешната политика. Кај демократите се отвори спор за Израел: повеќе од половина од демократите во Домот гласаа за кратење помош за Израел, а остри критичари на Израел освоија клучни прајмериз. Ако во оваа година се раѓа „нешто трето“, тоа е поскоро нова идеолошка мапа во двете партии отколку нова партија. tvb

Европа: поголем глас, но не и обратен курс

На Брисел му се ветува олеснување, но аналитичарите предупредуваат да не се преценува. Во анализата на ECFR се вели дека демократски Конгрес би го смени тонот во Вашингтон, но не и политиката на Трамп. Причините се институционални: ecfr

• Парите. Демократски Конгрес може со закон да распише средства за Украина, но претседателот може да одбие да ги потроши. Европските планери треба да сметаат дека американските ветувања може да се откажат во секој момент. ecfr
• Ветото. За надминување на претседателско вето е потребно две третини во двата дома, а ниту најоптимистичките анкети не му ги даваа тоа на демократското мнозинство. euobserver
• Царините. Врховниот суд претходно оваа година пресуди дека Трамп ги надмина овластувањата, бидејќи Конгресот не ги одобрил царините. Сепак, администрацијата задржува таргетирани царински овластувања според постојното право, па трговските тензии со ЕУ не се очекува да исчезнат. euobservergmfus
• НАТО. Тука Конгресот има вистинска моќ. Ако демократите контролираат барем еден дом, можат да блокираат обид за повлекување од НАТО, но се немоќни пред барањата на Трамп сојузниците јавно да ја поддржуваат неговата политика. gmfus

Најконкретното поле е Украина. Конгресните демократи традиционално гласаа посплотено за пакетите помош од републиканците. Конгресменот Александар Виндман пред изборите најави дека со мнозинство ќе има сослушувања, право на покани за сведочење и контрола врз буџетот. Затоа Киев и европските престолнини веројатно ќе добијат важен сојузник во законодавниот процес, но Белата куќа сепак ќе ја води дипломатијата.

Блискиот исток: војната како централен тест

Тука влијанието може да биде најдиректно. Трамп ја започна војната со Иран на 28 февруари без одобрение од Конгресот, а Домот веќе гласаше да ги ограничи неговите воени овластувања, со помош на четворица републиканци, но Сенатот не го следеше. Со демократско мнозинство во двата дома, резолуцијата за воени овластувања станува реална опција. Таа ќе мора да помине и низ претседателското вето, па најверојатниот исход е притисок и политичка цена, а не формален крај на војната. khaleejtimesthenationalnews

Очекуваат се и сослушувања за вистинската цена на војната и подготвеноста на војската. Одделно, прашањето за помошта за Израел ќе стане отворена конгресна расправа, а не само предизборна тема. Аналитичарите се разликуваат во проценките. Некои, како Вилијам Галстон, предвидуваат дека директната американска помош за Израел ќе заврши ако Нетанјаху остане на власт. Други велат дека фундаменталната динамика нема драматично да се промени. За земјите од Заливот и за Техеран главното прашање е дали ова ќе го смени курсот на Вашингтон или само ќе му го отежне работењето на претседателот.

Заклучок

Изборот ја отвора политиката на „поделена власт“ во надворешната политика. Претседателот ја држи иницијативата во дипломатијата и воените операции. Конгресот ја држи контролата врз парите, именувањата, истрагите и јавниот притисок. За Европа и Блискиот исток ова веројатно значи помалку предвидлива Америка наместо вратена Америка. Тоа е многу помалку од „промена на политиките“, но и значително повеќе од статус кво.

С.Денесовски