Две години Муцунски на чело на дипломатијата: каде застана надворешната политика

По две години на чело на Министерството за надворешни работи и надворешна трговија, министерот Тимчо Муцунски пред пратениците ја сумираше својата работа во три поими, достоинство, резултати и визија. Сепак, кога сликата се погледне од аголот на конкретните, мерливи резултати на патот кон Европската Унија, во дипломатскиот однос со соседите и во статусот на македонската дипломатска мрежа, добиената слика е значително поразлична од оптимистичкото образложение.

Стопирани евроинтеграции

Клучната точка околу која се води најголемата дебата е токму процесот на европска интеграција. Опозицијата постојано се повикува на извештајот на европскиот известувач Томас Вајц, кој, според нивните тврдења, потврдува дека напредокот на земјата кон членство во Унијата е закочен. Од Министерството возвратуваат дека реформите се видливи и мерливи, повикувајќи се на сопствени проценки и на оценки добиени директно од Европската комисија.

Самиот факт што во Собранието постојано се судираат две целосно спротивни нарации, една која говори за „нула напредок“, и друга која зборува за „значителен напредок“, упатува на нешто суштинско, дека дипломатијата на државата во последните две години не успеала да создаде еден недвосмислен, општо прифатен наратив за напредокот кон ЕУ, кој не би зависел од политичка перспектива.

Идентитетски и историски прашања без решение

- Advertisement -

Министерот Муцунски многупати потенцирал дека на патот кон Унијата се потребни гаранции дека идентитетот, јазикот, историјата и културата на државата нема да бидат предмет на услови или попуст. Колку оправдана и да е оваа позиција, фактот што таа сè уште се повторува по две години мандат покажува дека прашањето со соседната земја не е придвижено кон решение, туку останува отворена рана која континуирано го кочи процесот на преговори.

Внатрешна поларизација наместо надворешен консензус

Надворешната политика по дефиниција би требало да биде простор на национално единство, токму тоа е и пораката која самиот министер ја испраќа. Меѓутоа, во пракса, токму обратно се случува, реформската агенда, особено измените во Изборниот законик и правосудството, останува заглавена поради недостаток на консензус меѓу власта и опозицијата. Министерот апелира за зрелост и одговорност, но самиот апел, упатен по две години мандат, говори за тоа дека потребниот политички договор сè уште не е постигнат, а средствата од Планот за раст на Унијата висат во неизвесност.

Дипломатска мрежа, повеќе протокол отколку реформа

Иако се истакнува дека во конзуларното работење фокусот е ставен на граѓанинот, преку дигитализација и проширување на услугите, конкретните структурни промени во дипломатско-конзуларната мрежа остануваат недоволно видливи во јавноста. Дипломатијата, наместо да биде препознаена низ конкретни институционални реформи, попрво се претставува преку комуникациски пораки и експозеа во Собранието, што остава впечаток дека МНР повеќе функционира како институција за управување со наративот, отколку како носител на структурни промени во надворешната служба.

Заклучок

По две години мандат, надворешната политика на Северна Македонија покажува повеќе континуитет на политичка реторика, отколку конкретен и недвосмислен напредок. Клучните прашања, статусот на евроинтеграциите, отворените идентитетски теми и недостатокот на политички консензус за реформите, остануваат нерешени токму онаму каде што пред две години биле и на почетокот на мандатот. Министерот Муцунски ја брани сопствената работа преку резултати кои владата ги нарекува историски, додека опозицијата и делови од европската администрација укажуваат на застој. Во отсуство на јасен, заеднички признат критериум за успех, заклучокот останува отворен, но самата потреба од постојано бранење на резултатите, наместо нивно недвосмислено демонстрирање, само по себе зборува за моменталната состојба на македонската дипломатија.

С.Денесовски