Охрид СОС шири лаги: Објектот на ул. „Димитар Влахов” НИКОГАШ не бил споменик на културата”

Уставот на Република Северна Македонија е јасен и дециден, секој граѓанин има право на слобода, а приватната сопственост е неприкосновена. Токму ова уставно начело денес е во фокусот на жешката дебата која се водеше овие денови околу планираната градба на улица „Димитар Влахов” во Охрид.

Охрид СОС и дел од медиумите кренаа прашина поради евентуалната градба на споменатата локација. Сепак, пред да се донесуваат заклучоци, потребно е да се разјаснат клучните факти.

Факт 1: Објектот никогаш не бил прогласен за споменик на културата

- Advertisement -

Градбата на улица „Димитар Влахов” никогаш не е прогласена за споменик на културата и не е под заштита на државата согласно Законот за заштита на културното наследство. Сите тврдења во медиумите дека станува збор за рушење на „споменик на културата” се неточни и претставуваат манипулација со јавноста.

Факт 2: Објектот е трајно оштетен и статички нестабилен

Предметниот објект има трајни оштетувања, и тоа како последица на природното стареење, така и поради земјотресите кои ја зафатиле Македонија во изминатиот период. Горните катови се целосно уништени и рурнирани, дрвените подови едноставно не постојат, додека Државниот завод за испитување на материјали (ИЗЈМ/ИЗИС) го констатирал нарушената статика на објектот. На долниот кат, во приземјето, живее семејство, изложено на потенцијална опасност.

Факт 3: Генералниот урбанистички план ја предвидува градбата

Согласно Генералниот урбанистички план (ГУП) на Општина Охрид, на оваа локација е предвидена градба со намена П+3+ПК, со искористеност на парцелата до 50%. Значи, планираниот зафат е во целосна согласност со важечката просторно-планска документација.

Уставна заштита на сопственичките права

Членот 30 од Уставот на Република Северна Македонија јасно утврдува дека на секој граѓанин му се гарантира правото на сопственост. Одземањето или ограничувањето на сопственоста е дозволено единствено во јавен интерес и со правична надоместок, утврдена со закон. Доколку некоја невладина организација или поединец навистина смета дека еден оштетен и статички нестабилен објект претставува непроценлива вредност, тогаш постапката е едноставна: нека ги обештетат сопствениците по пазарна вредност и нека го преземат товарот на одржувањето.

Сопствениците не смеат да бидат заложници на идеолошки и политички наративи. Правната држава гарантира дека никој не може да биде принуден да живее во рурниран и опасен објект само поради субјективни естетски или активистички проценки на трети лица.

Заклучок

Охрид е град под заштита на УНЕСКО и секој зафат во просторот заслужува внимание. Меѓутоа, заштитата на автентичниот изглед на градот не може и не смее да се врши на грб на приватните сопственици, без правна основа, без обештетување и без факти. Во случајов, фактите се јасни: нема споменик на културата, нема заштита, нема статика, а постои ГУП кој ја предвидува градбата. Правото на сопственост е загарантирано и мора да се почитува.