Научниците објаснуваат зошто „страшниот волк“ (dire wolf) всушност не е вратен во живот

Кога враќањето на еден изумрен вид во живот всушност не претставува „поништување на изумирањето“ (de-extinction)? Според нов труд објавен во списанието *Biology Letters*, некои методи што привлекуваат големо внимание во јавноста – а за кои се тврди дека овозможуваат враќање на изумрени видови – не успеваат да ги исполнат таквите големи ветувања.

Овој став го изнесоа морскиот биолог Ендру Денак и биохемичарката Шарлот Даниелс од колеџот „Витон“ во Масачусетс. Тие првенствено се фокусираа на таканареченото „поништување на изумирањето“ на „страшниот волк“ (*Aenocyon dirus*) – изумрен вид на праисториски волк – иницијатива преземена од биотехнолошката компанија *Colossal Biosciences* во 2025 година, пренесува *Science Alert*.

Компанијата *Colossal Biosciences* изврши генетски модификации врз клетки од сив волк за да создаде животни со карактеристики што се потипични за „страшните волци“ – како што се поголемо тело, поголеми заби и крзно со посветла боја.
Сепак, Денак и Даниелс тврдат дека ова не претставува враќање на еден изумрен вид во живот. Тие дури смислија и нов термин за погрешното сфаќање што произлегува од ваквото именување на процесот: поистоветување на еволутивната линија со геномот.

- Advertisement -

„Неодамнешниот напредок во секвенционирањето на древна ДНК, компаративната геномика и уредувањето на геномот повторно го разгореа интересот за враќање на изумрени видови – процес што често се претставува како технолошко поништување на губењето на видовите“, наведуваат истражувачите во трудот. „Ние овде тврдиме дека ’поништувањето на изумирањето‘ не може да ги врати изумрените видови, бидејќи изумирањето претставува прекин во еволутивната линија – а не само губење на генетски информации.“

Методи за враќање на изумрени видови во живот
Истражувачите посочуваат дека некои методи повеќе заслужуваат да се наречат „поништување на изумирањето“ отколку други.

Нивниот аргумент се состои од неколку делови. Истражувачите истакнуваат дека еден вид е многу повеќе од само неговата ДНК; гените – како и физичките карактеристики што произлегуваат од нив – настанале во текот на долг, непрекинат еволутивен развој. Секое нарушување на овој историски континуитет ја прекинува таа врска и го менува идентитетот на видот.

Потоа, тука се и прашањата за живеалиштето и популацијата. Дали неколку генетски модифицирани животни навистина можат да ја обноват разновидноста на една голема популација, или пак историското живеалиште на кое таа некогаш припаѓала? Дејнјак и Даниелс тврдат дека тоа не е можно.

Земете го за пример „страшниот волк“ (dire wolf): пред повеќе од 10.000 години, тој живеел во свет што бил сосема поинаков од нашиот. Климата, изворите на храна, грабливците и другите еколошки односи што некогаш постоеле, денес ги нема во животната средина. Ова претставува уште еден прекин – прекин што го прави нивното изумирање трајно.

„Видовите се популации што претставуваат историски непрекинати еволутивни лози, обликувани преку проток на гени, мутации, генетски дрифт, природна селекција, демографска историја и еколошки интеракции“, наведуваат истражувачите.

„Реконструираниот геном, дури и кога е исклучително прецизен, нуди во најдобар случај само делумен приказ на еден организам.“ Истражувачите истакнуваат дека многу научници – вклучително и авторите на предметните студии – внимаваат да избегнуваат изрази како „враќање од изумирање“ кога таквите описи не се научно оправдани. Сепак, тие апелираат до приватните компании и медиумите да покажат поголема одговорност при известувањето за ваквите технолошки достигнувања.

Според истражувачите, изрази како „враќање од изумирање“ можат да бидат погрешни и да дадат искривена слика за науката што стои зад овие процеси. Како резултат на тоа, станува потешко овие технолошки случувања и нови методи да се разберат во нивниот соодветен контекст.

„Затоа, поголемата прецизност во терминологијата има практични импликации“, велат истражувачите. „Обновувањето на еволутивната лоза, генетското закрепнување, реконструкцијата на физичките карактеристики, еколошката супституција и обновувањето на историските заедници се различни цели, од кои секоја бара различни критериуми за успех.“

Истражувачите не тврдат дека е невозможно да се вратат изумрените видови во живот; тие, всушност, тврдат дека случајот со „страшниот волк“ не може да се опише на таков начин.

Според нив, употребата на зачувани клетки или ембриони нуди поперспективен пат за оживување на изумрените видови, бидејќи овој пристап решава дел од гореспоменатите предизвици и обезбедува поголем степен на „биолошки континуитет“.

Научниците ја примениле оваа техника на зачувување клетки кај пиринејскиот козорог уште во 2003 година. Иако животното не преживеало, тој обид има поцврста основа за да биде опишан како „враќање од изумирање“. Важно е да се напомене дека истражувачите не тврдат оти работата на компании како „Colossal Biosciences“ е безвредна во областа на генетскиот инженеринг. Нивниот став е дека мораме да бидеме претпазливи во начинот на кој ги опишуваме и вреднуваме ваквите достигнувања.

Според тоа, наместо да ги вратат „страшните волци“ (*dire wolves*) од изумирање до 2025 година, научниците всушност создале сиви волци кои поседуваат одредени карактеристики на „страшните волци“ – но не и воскреснат, претходно изумрен вид.

„Геномската реконструкција може да создаде одредени карактеристики или да произведе еколошки замени, но не може да ги врати изумрените видови како историски континуирани еволутивни лози“, заклучуваат истражувачите.