Каде исчезна бизнис олигархијата на СДСМ , и зошто сите го свртеа грбот?

По катастрофалниот изборен пораз во мај 2024 година, кога СДСМ освои само 15% од гласовите и 18 пратенички места , најлошиот резултат во историјата на партијата , се случи нешто предвидливо, но сепак шокантно по брзината: бизнис олигархијата изградена со и за СДСМ исчезна преку ноќ. Финансиерите замолчеа. Порталите го сменија тонот. Лицата кои секојдневно ги полнеа студиата на Бихачка одеднаш станаа недостапни. Прашањето кое денес циркулира во политичките кулоари е едноставно: зошто?

Седум години бенефити , кој профитираше?

Во периодот 2017–2024, за кој и ВМРО-ДПМНЕ констатираше дека јавниот долг скокнал од 47% на над 65% од БДП, државните ресурси , тендери, огласи, концесии, јавни набавки , течеа во специфична насока. Бизнис субјекти поврзани со партиската структура или со луѓето блиски до Бихачка уживаа пристап до институционалниот систем на кој поголемиот дел од македонската стопанска јавност можеше само да завидува. Тоа не беше случајност , тоа беше систем.

- Advertisement -

Тие компании денес се оградија. Не јавно, не со соопштение , тивко, преку отсуство. Нема донации, нема лого на настани, нема директори на прес-конференции. Кога парите престанаа да течат од државата кон мрежата, мрежата го прекина интересот кон партијата.

Медиумската перјаница , портали кои никнаа по 2017

По 2017 година, паралелно со доаѓањето на СДСМ на власт, се случи вистинска пролиферација на онлајн медиуми и портали со уредувачка политика блиска до новата власт. Тие портали добиваа приливи преку огласи на државни институции, општини и јавни претпријатија , пракса која медиумските организации ЗНМ, ССНМ, МИМ и СЕММ ја оспоруваа и јавно ја критикуваа повеќепати.

Финансирањето преку државни огласи беше забрането со Заклучок на Владата уште од 22 август 2017, но примената беше , благо речено , флексибилна. Резултатот: стотици портали кои никогаш не би опстоиле на пазарот добиваа животна поддршка директно или индиректно од буџетот.

Зошто сега свртеа грб?

Одговорот е поразителен: нема повеќе буџет за делење. Партија во опозиција со 15% поддршка и рејтинг кој продолжува да паѓа или стагнира не може да обезбеди ни државни огласи, ни тендери, ни концесии. Медиумите кои опстоеја благодарение на таа поддршка сега имаат прагматичен избор: да следат нова власт или да изгаснат. Мнозинството го избраа преживувањето.

„Во неговото друштво има луѓе, кои не заслужуваат да стојат зад него, оти и нанеле штета на Македонија… Тие се таму за да си…” – Republika.mk, јуни 2025

Трансформацијата на таканаречените „провладини портали” во „про-актуелна власт портали” е затоа не идеолошка , туку економска адаптација на бизнис модел изграден врз зависност од државниот буџет.

Лицата на Бихачка , каде се денес?

Дел од фигурите кои беа секојдневни гости во канцалариите и на настани организирани под капата на СДСМ денес или молчат, или се преквалификуваа во „независни аналитичари”, или се позиционираа во непосредна близина на новата власт. Феноменот не е нов во македонската политика, но интензитетот и брзината на трансформацијата по изборите во 2024 немаат преседан.

Кога ќе исчезне буџетот, ќе исчезне и лојалноста

Приказната за исчезнување на СДСМ олигархијата е всушност приказна за природата на партиско-бизнис симбиози во транзициски општества. Лојалноста беше купена, не изградена. Кога буџетскиот поток пресуши, не остана ниту лојалноста. Денес СДСМ е партија со скромни 18 пратеници, без сериозна финансиска поддршка и со медиумска мрежа која работи за нејзините поранешни конкуренти. Тоа е цена на политика градена на клиентелизам, а не на идеја.

Сашо Денесовски-Охридскај