По неколку часа интензивна работа или учење, концентрацијата почнува да опаѓа, мислите талкаат, а дури и едноставните задачи стануваат сè потешки. Иако во текот на овој процес речиси и не вложуваме физички напор, чувството на исцрпеност може да биде навистина силно. Научниците сега имаат можно објаснување зошто се случува тоа.
Долго време се веруваше дека физичката работа е главната причина за исцрпеноста, додека менталниот замор често се припишуваше на недостаток на волја или мотивација. Сепак, истражувањата покажуваат дека интензивното размислување може да предизвика вистински промени во мозокот, кои пак влијаат на нашата подготвеност да продолжиме со работа.
Научници од Универзитетската болница во Вирцбург, Германија – предводени од професорот Александар Сучек – ја истражуваа врската помеѓу менталниот напор и метаболизмот на мозочните клетки. Своите наоди ги објавија во научното списание *Proceedings of the National Academy of Sciences* (PNAS).
Подобри резултати, но и поголем замор
Во студијата, учесниците работеле 20 минути на сложена задача која барала употреба на работна меморија – способноста да се задржат информации во умот додека истовремено се обработуваат.
Кај некои учесници, истражувачите примениле неинвазивна стимулација за да ја зголемат активноста во префронталниот кортекс – регион во мозокот клучен за сложено размислување и донесување одлуки. Други биле изложени на „лажна“ (плацебо) стимулација, која служела како споредбена група.
Резултатите покажаа дека учесниците чии мозоци ја примиле оваа дополнителна стимулација постигнале подобри резултати на задачите. Сепак, по завршувањето на тестот, тие покажале помала подготвеност да вложуваат дополнителен ментален напор.
Поточно, истражувачите им понудиле избор помеѓу поедноставна задача со помала парична награда и посложена задача која носела поголема исплата.
Учесниците кои претходно биле подложени на стимулација поретко ја избирале потешката задача, иако претходно покажале подобри резултати во првиот дел од студијата.
Ова сугерира дека, иако интензивната ментална работа не мора нужно да го намали нашиот капацитет за размислување, таа може да ја ослаби нашата мотивација да продолжиме со вложување напор.
Што се случува во мозокот? За да ја утврдат основната причина за ова однесување, научниците користеле специјализирана техника на магнетна резонанца (МРИ) за да ја измерат концентрацијата на одредени хемиски супстанции во мозокот, како пред, така и по извршувањето на задачите.
Тие откриле дека кај учесниците чии мозоци биле подложени на дополнителна стимулација, концентрацијата на глутамат – како и на сродни супстанции – се зголемила во префронталниот кортекс.
Глутаматот е хемиска супстанца неопходна за пренос на сигнали помеѓу нервните клетки; промените во неговата концентрација се поврзани со намалена подготвеност кај учесниците да вложуваат дополнителен ментален напор.
Следствено, научниците претпоставуваат дека менталниот замор може, барем делумно, да биде резултат на метаболички промени во мозокот.
Со други зборови, колку поинтензивно користиме одредени делови од мозокот, толку понапорно може да стане понатамошното размислување. Истражувачката Хонгмеи Сја објасни дека подобрувањето на менталните перформанси си има своја цена, бидејќи поголемиот напор води до поизразена исцрпеност.
Менталниот замор не е само недостаток на волја.
Главниот истражувач Александар Саучек нагласува дека менталната исцрпеност не е само прашање на мотивација или самодисциплина; таа, всушност, може да биде поврзана со биолошките ограничувања на мозокот.
Сепак, научниците предупредуваат дека сè уште немаат пронајдено дефинитивен одговор на прашањето зошто размислувањето нè заморува.
Иако е утврдена поврзаност помеѓу промените во концентрацијата на глутамат и менталниот замор, тоа не докажува дека самиот глутамат е причината за исцрпеноста.
Исто така, со студијата не е утврдено дали правењето редовни паузи за време на работата би можело да ги спречи или ублажи ваквите промени.
Во иднина, овие наоди би можеле да помогнат во подоброто разбирање на состојбите поврзани со значителен замор, како што се депресијата, АДХД (нарушување на вниманието со хиперактивност) и синдромот на хроничен замор. Сепак, засега останува непознато дали истите процеси се одвиваат и кај овие состојби.
Сепак, ова истражување нуди важно објаснување за едно чувство што многумина добро го познаваат по долгиот ден поминат пред компјутер или книга: кога се чини дека едноставно повеќе не можеме да размислуваме, причината можеби не е недостаток на волја, туку начинот на кој нашиот мозок реагира на интензивна ментална работа.
Tagged as:
Зошто размислувањето толку многу нè заморува? Научниците откриваат што се случува во мозокот
ОhridSky е ваш доверлив извор за сеопфатно и избалансирано покривање на вестите. Со посветеност на интегритет и точност, обезбедуваме длабинско известување кое ги открива приказните што се најважни.
© 2025 OhridSky. Сите права задржани.
Please login or subscribe to continue.
No account? Register | Lost password
✖✖
Are you sure you want to cancel your subscription? You will lose your Premium access and stored playlists.
✖
