Светска недела на доење: Дали е потребно да се прекине доењето поради лекови?

Доењето има бројни придобивки и за детето и за мајката. Составот и количината на мајчиното млеко се прилагодуваат на потребите на детето, го поддржуваат неговиот раст и развој и придонесуваат за заштита од инфекции.

За мајката, доењето е поврзано со побрзо закрепнување по породувањето и бројни долгорочни здравствени придобивки. Сепак, периодот на доење не поминува секогаш без здравствени проблеми. Главоболка, забоболка, болка по породување или царски рез, треска, болки во мускулите и грбот се само дел од ситуациите во кои може да биде потребен аналгетик, се вели во соопштението на Фармацевтската комора на Србија.

Потоа често се поставува дилемата дали е дозволено да се зема лекот ако доите.

- Advertisement -

„При проценка на безбедноста на лекот за време на доењето, се земаат предвид неговите својства, дозата, времетраењето на употребата, како и возраста и здравствената состојба на детето. Посебна претпазливост е потребна кај предвремено родените бебиња, новороденчињата и доенчињата со одредени здравствени проблеми, бидејќи нивните механизми за разградување и елиминација на лековите се помалку развиени. Поголемиот дел од лековите што најчесто се користат во секојдневната пракса, како што се парацетамолот, ибупрофен и многу антибиотици, се сметаат за компатибилни со доењето, кога се користат исклучиво по препорака на лекар. Од друга страна, одредени лекови бараат посебна претпазливост, прилагодување на терапијата или дури и привремено прекинување на доењето, поради што одлуката за нивна употреба секогаш треба да се донесе во консултација со лекар или фармацевт. Корисен совет за сите доилки кои сè уште треба да користат одредени лекови од оправдани причини е да избегнуваат доење 4-6 часа по администрацијата на терапијата. Доеното дете е најмалку изложено на лекот кога доењето се планира непосредно пред администрацијата на лекот, бидејќи плазматските концентрации на доената мајка се најниски“, објаснува Бојана Летиќ, фармацевт во Фармацевтската комора на Србија.

Најважно, продолжува Летиќ, е мајката да не донесе одлука сама да престане со доењето или терапијата. Советот на лекар или фармацевт овозможува избор на најбезбедниот лек, соодветната доза и времето на администрација, со цел да се обезбеди успешен третман за мајката, а воедно да се зачуваат сите придобивки што доењето ги обезбедува за детето и мајката.

„За голем број здравствени проблеми, постои терапија што може да се примени додека продолжува доењето. Проблемот често не е самиот лек, туку недостатокот на сигурни информации за тоа кој лек да се избере, во која доза и колку долго да се користи. Повеќето лекови можат да стигнат до мајчиното млеко до одреден степен. Сепак, самото присуство на лек во млекото не значи дека детето ќе биде изложено на количина што може да предизвика несакани ефекти. При проценка на безбедноста, се земаат предвид својствата на лекот, употребената доза, времетраењето на терапијата, возраста и здравјето на детето, како и дали детето е родено во термин. Посебна претпазливост е потребна кај новороденчињата, предвреме родените и болните деца, бидејќи нивното тело ги елиминира лековите побавно. Затоа, советите што се соодветни за мајката на здраво деветмесечно бебе може да не бидат подеднакво применливи за мајка што дои предвреме родено новороденче“, објаснува Милена Милојевиќ, фармацевт во Фармацевтската комора на Србија.

Националните упатства за употреба на лекови за време на доењето, објавени од Министерството за здравство, се достапни во Србија. Тие беа развиени од мултидисциплинарна работна група експерти од областа на фармакокинетиката, клиничката фармација, педијатријата, гинекологијата и акушерството. Нивната цел е да овозможат рационален третман на мајката и да спречат непотребно прекинување на доењето.

Аналгетици
Според Националните упатства, парацетамолот и ибупрофенот се најпроучуваните аналгетици и се сметаат за најбезбедни избори за време на доењето.

„Парацетамолот се користи за лесна до умерена болка и треска и е компатибилен со доењето. Не се регистрирани несакани ефекти кај доенчиња со нормална употреба. Ибупрофенот е назначен за лек по избор во Националните упатства. Покрај ублажувањето на болката и треската, има и антиинфламаторни ефекти. Преминува во мајчиното млеко во многу мали количини, но не е погоден за секоја жена, особено ако има одредени заболувања на желудникот или бубрезите, преосетливост на слични лекови или терапија што може да реагира со него. Затоа, фактот дека лекот е компатибилен со доењето не значи дека е автоматски погоден за секоја мајка“, вели Милојевиќ.

Другите аналгетици не се подеднакво погодни за употреба самостојно за време на доењето. Некои можат да се користат само кратко време или со дополнителна претпазливост, додека за некои е препорачливо да се избере подобро тестиран лек. Опиоидните аналгетици се наменети за третман на силна болка и се користат само по дискреција на лекар.

Се препорачува за препарати против главоболки, настинки и грип кои содржат повеќе активни супстанции. Покрај аналгетици, тие може да содржат кофеин, кодеин, антихистаминици или назални деконгестиви, па затоа безбедноста на препаратот зависи од секоја поединечна компонента. Националните упатства нагласуваат дека сите состојки мора да се земат предвид во комбинираните аналгетици, а не само лекот против болки“, истакнува Милојевиќ.

Исто така е важно да се провери дали повеќе производи содржат парацетамол, бидејќи нивната истовремена употреба може ненамерно да ја надмине препорачаната дневна доза. Затоа, доилката треба да му ги покаже или наведе сите лекови што веќе ги користи на фармацевтот, вклучувајќи ги лековите за настинка, грип и главоболка.

Дали треба да дои и да го фрли млекото
Со правилна и краткотрајна употреба на парацетамол или ибупрофен, обично не е потребно да се прекине доењето или да се измолзи и да се фрли млекото. За други лекови, препораката зависи од специфичната терапија, дозата и времетраењето на употребата, како и од возраста и здравјето на детето. Доењето, но и терапијата што ја препишал лекар, затоа не треба да се прекинува самостојно.

Кога аналгетикот не е доволен?
Лек против болки го ублажува симптомот, но не секогаш ја решава неговата причина. Прегледот на лекар е неопходен кога болката е многу силна, се појавува ненадејно, се влошува, трае долго време или се повторува без јасна причина. Прегледот не треба да се одложува ако главоболката е придружена со визуелни нарушувања или високи крвен притисок, како и во случај на висока температура, силна болка во стомакот или градите, отежнато дишење, болка во градите или значително влошување на општата состојба по породувањето.

„Доилката не треба да трпи болка од страв дека некој лек ќе го загрози детето. Во исто време, лекот не треба да се избира исклучиво врз основа на искуството на друга мајка, препораките од интернет или фактот дека е достапен без рецепт. Парацетамолот и ибупрофенот се најчестите први избори, но конечната препорака зависи од видот на болката, здравјето на мајката, другите лекови што ги користи, како и возраста и здравјето на детето. Затоа, навремената консултација со фармацевт или лекар ѝ овозможува на мајката да ја прими потребната терапија, а безбедно да продолжи со доењето секогаш кога е можно“, нагласува Милојевиќ.