Швајцарско сирење од министер: Тошковски ја призна дупката, а не одговорноста

 Обвинета за несреќа со смртни последици, со одземени два пасоша и судска забрана, заминала во Бугарија, а министерот за внатрешни работи наместо одговор понуди слика за „швајцарско сирење”. Државата не знае како ја поминала границата. Тоа е неговиот пропуст.

Прашањето на кое МВР не одговара

Ива Михаилова, обвинета за сообраќајна несреќа со смртни последици на патот Штип – Кочани, минатиот викенд се најде во Бугарија. Против неа важеше судска забрана за напуштање на државата. Пасошите, и македонскиот и бугарскиот, ѝ беа одземени уште лани, а Обвинителството повеќепати го одбило нивното враќање токму поради ризик од бегство.

Тоа значи дека за ризикот знаеле сите: судот, обвинителството и полицијата. Државата има најава за бегство која ја предвидела сама, а сепак тоа се случило.

- Advertisement -

МВР соопшти дека во системот за гранична контрола нема евидентиран излез. Бугарската страна, според наводите, нема евидентиран влез. Михаилова и нејзиниот адвокат тврдат дека минале легално, со лични карти. Министерот тврди дека тоа не е вистина и дека не знае дали минала на премин или низ зелениот појас.

Сè е спротивставено, а државата не знае ништо. Три дена по бегството министерот на полицијата јавно признава дека не може да каже како обвинет го напуштил државното подрачје. Тоа не е истрага во тек, тоа е слика на институција што го изгубила надзорот.

„Швајцарско сирење”: признание, а не објаснување

Најсилната изјава на министерот во случајот е онаа за „швајцарското сирење”. Тој ја опиша зелената граница кон Бугарија како пропусна и со тоа ја призна ранливоста на системот.

Во секоја нормална институционална култура, ваквото признание се случува во договор со мерки, рокови и одговорност: „граничната линија има слаби точки, ќе ги затвориме до тој датум, вака”. Тошковски го направи спротивното. Изјавата ја изнесе како констатација, како да коментира времето, а не систем на кој раководи.

Граничната полиција е дел од МВР, а МВР го води министерот. Ако границата е сирење, прашањето не е зошто е така, туку што тој направи откако ја презеде функцијата за да не биде така. Кога министерот е тој што ја гледа дупката и ја опишува, а не оној што ја поправа, улогата му е сменета.

Каде затајува системот

Стоп-листата. Судската забрана има смисла само ако е жива на секој премин во секој момент. Ако Михаилова минала на премин, проверката не сработила или не била спроведена. Ако минала низ зелена граница, забраната била формалност.

Зелената граница. Државата не може да ја чува со добри намери. Потребни се патроли, технички надзор, опрема и луѓе. Ако ништо од ова не е на ниво, тоа е управувачки пропуст, а не случајност.

Евиденцијата. Ниту излез, ниту влез. Или лицето минало невидливо, или некој ја избегнал евиденцијата, или записите не се веродостојни. Секое од трите е поразително за граничната полиција.

Интегритетот. Бугарскиот адвокат јавно тврди дека зборувал со македонски гранични полицајци и дека тие знаеле кого пренесува. Министерот го негира тоа, но негирање не е докажување. Само целосна проверка на снимки, смени, возила и службени комуникации може да ја затвори сомнежот. Што се однесува до тоа, јавноста сè уште нема ништо.

Алибито: „опозицијата ме кочи”

Во својот одговор Тошковски ја префрли топката: опозицијата ги кочела измените на Законот за внатрешни работи и систематизацијата, а, како што рече, „кој работи, греши” и имало бегства и порано.

Овие аргументи не држат. Власта има мнозинство и ја контролира владата, па ако законот е предуслов за ефикасна полиција, одговорноста за неговото носење е на тој што управува, а не на оној што не гласа. Тоа што претходниците имале пропусти не го брише неговиот, и особено не го намалува кога тој самиот ветува побезбедна држава. Министерот се мери по резултатите, не по споредбите.

Образец, а не еднократен пропуст

Опозицијата, СДСМ, ова го поврзува со други инциденти: бегство на осомничен од полициска станица, преминување дрога низ границата и постапување на полицијата во случаи на семејно насилство. Секој од тие случаи треба да се оцени одделно, но кога слабостите се повеќе, веќе не станува збор за еден пропуст на еден службеник, туку за системска слабост на МВР, која е одговорност на министерот.

Фер е да се каже и дека тврдењата на СДСМ за „договор под радар” и за вмешаност на власта засега не се докажани и треба да се третираат како политички обвинувања. Но одговорноста на Тошковски не зависи од тоа. Дури и да не постои никаков договор, а бегството се случило поради небрежност и слабости, пропуштот останува негов, бидејќи тој е одговорен за системот.

Што јавноста има право да бара

1. Целосна хронологија од МВР: кога и каде Михаилова била видена последен пат, кои премини се проверени, кои снимки се прегледани, кој бил на смена.
2. Независна истрага за евентуална вмешаност на гранични полицајци, а не само интерна проверка на институција која се испитува самата себеси.
3. Конкретен план за зелената граница: опрема, надзор, кадри и рокови.
4. Јасна политичка одговорност. Ако министерот не може да ја обезбеди границата, а при тоа не презема ништо повеќе од изјави, тој треба да каже што ќе промени или да отстапи.

Заклучок

Улогата на министерот за внатрешни работи не е да се слика, да дава изјави и да ги префрла прашањата на други. Тоа е организирање на работата на полицијата во секој сегмент и грижа за безбедноста на граѓаните и за безбедна граница. Државна граница која е сирење не е природна појава, туку резултат на управување, а управувањето има име и презиме.

Ако Тошковски нема одговор како Михаилова ја напуштила државата, ако не знае каде е слабата точка и ако неговиот најконкретен придонес е слика за швајцарско сирење, тогаш прашањето не е дали да понесе одговорност, туку колку долго ќе чека да го стори тоа.

С.Д.