Хашим Тачи е прогласен за виновен и осуден на 25 години затвор

Хашим Тачи, поранешен командант на ОВК, е прогласен за виновен за повеќе воени злосторства врз српското население во Косово и е осуден на 25 години затвор.

Хашим Тачи беше осуден во прв степен на 25 години затвор за воени злосторства – вклучувајќи убиство, тортура и незаконско лишување од слобода – за време на изрекувањето на пресудата во Специјализираните совети на Косово во Хаг.

Хашим Тачи и Јакуп Красниќи беа осудени на единствена казна од 25 години затвор. Кадри Весели беше осуден на 18 години, а Реџеп Селими на 13 години.

- Advertisement -

Времето поминато во притвор ќе се засмета во казните изречени за Весели и Селими.

Кривичната одговорност на четворицата обвинети беше утврдена во однос на произволното лишување од слобода на најмалку 385 лица, суровото постапување со 49 лица, тортурата врз најмалку 303 лица и убиството на 96 лица.

„Судскиот совет заклучи дека сите четворица обвинети сносат кривична одговорност за воените злосторства: произволно лишување од слобода извршено врз 385 лица, сурово постапување со 49 лица, тортура врз 303 лица и убиство на 96 лица“, беше наведено за време на изрекувањето на пресудата.

Злосторствата против човештвото не се докажани
Истовремено, Советот заклучи дека Обвинителството не докажало, надвор од разумно сомневање, постоење на широк или систематски напад насочен против цивилното население, што е еден од клучните правни услови за утврдување на злосторства против човештвото. Беше утврдено дека припадниците на Ослободителната војска на Косово (ОВК) вршеле акти на насилство и злоставување низ Косово и во одредени делови на северна Албанија во периодот меѓу април 1998 и август 1999 година.

Советот утврди дека овие дејствија претставувале широк и систематски напад; сепак, не беше докажано дека нападот бил насочен против цивилното население во правна смисла, неопходна за квалификување на дејствијата како злосторства против човештвото.

Според образложението, жртвите биле избирани и напаѓани првенствено врз основа на индивидуални околности и проценката дека се противници на ОВК, а не поради нивната припадност кон одредена група од цивилното население. Следствено на тоа, Обвинителството не успеа да докаже дека прогонот, затворањето, другите нехумани дела, мачењето, убиствата и присилните исчезнувања биле извршени како злосторства против човештвото.

Воени злосторства до 20 јуни 1999 година
Судскиот совет утврди дека постоел вооружен конфликт од немеѓународен карактер помеѓу ОВК и Сојузна Република Југославија – конкретно, српските сили – во периодот од крајот на март 1998 година до 20 јуни 1999 година.

Кривичните дела наведени во обвинението биле извршени во контекст на тој конфликт или биле поврзани со него. Жртвите имале право на заштита според правилата на меѓународното хуманитарно право бидејќи не учествувале активно во непријателствата.

Настаните што се случиле по 20 јуни 1999 година не биле правно квалификувани како воени злосторства бидејќи, според заклучокот на Советот, вооружениот конфликт од немеѓународен карактер веќе завршил до тој момент. Најмалку 385 лица биле произволно лишени од слобода
Советот утврди дека, во периодот помеѓу април 1998 и 20 јуни 1999 година, припадници на ОВК произволно лишиле од слобода најмалку 385 лица. Овие поединци биле држени во притворски објекти под контрола на ОВК низ 14 општини во Косово и на одредени локации во две области во северна Албанија.

Многу жртви биле уапсени во своите домови или на патиштата. За време на апсењето, некои поединци биле тепани и вербално малтретирани; рацете и нозете им биле врзувани, им ставале превез преку очите и им ги одземале личните предмети.

Притворените биле етикетирани како „соработници“, „шпиони“ и „предавници“ и биле држени во заклучени простории или под стража на вооружени припадници на ОВК. Некои биле врзувани со синџири, јажиња или лисици и држени под закана со оружје.

Советот заклучи дека не постоел правен основ за нивното лишување од слобода, ниту пак бил спроведен соодветен правен процес.

Мачење и сурово постапување
Според наодите на Советот, најмалку 348 лица биле подложени на сурово постапување, додека најмалку 303 лица биле подложени на мачење.

Притворените биле удирани со кундаци од пушки, палки, метални шипки, кабли и други предмети. Некои биле принудувани да се тепаат меѓусебно, додека други биле тепани сè додека не изгубиле свест или не починале. Судскиот совет исто така утврди дека затворениците биле подложени на психолошка тортура, закани со смрт и симулирани егзекуции, како и дека биле принудени да гледаат или слушаат како се малтретираат други затвореници.

Тие биле испрашувани во врска со наводна соработка со српските сили, како и за причините поради кои не ѝ се придружиле на ОВК или не го поддржувале нејзиното раководство.

**Утврдени убиства на 96 лица**
Судскиот совет заклучи дека припадници на ОВК извршиле дејствија во 12 општини во Косово и на една локација во северна Албанија, кои резултирале со смрт на најмалку 96 лица кои не учествувале активно во непријателствата.

Жртвите биле убиени со огнено оружје или починале како последица на тешки претепувања. Кај телата на некои од жртвите биле пронајдени повреди што укажувале на дополнително нарушување на нивното достоинство, додека телата на некои од загинатите никогаш не биле пронајдени.

Советот заклучи дека одредени припадници на ОВК имале намера да ги убијат тие 96 лица и дека Обвинителството…

…го докажа военото злосторство убиство надвор од разумно сомневање.

**Заедничка криминална цел**
Според пресудата, четворицата обвинети и други лидери на ОВК се залагале за независност на Косово и за воспоставување политичка и институционална контрола врз територијата.

Судскиот совет нагласи дека овие цели сами по себе не биле криминални, но средствата користени за нивно постигнување биле – имено, апсењето, незаконското лишување од слобода, малтретирањето и убивањето на поединци кои се сметале за противници.

Советот заклучи дека обвинетите заеднички воспоставиле објекти за притвор, воено-полициски сили, разузнавачка служба и специјални единици. Тие именувале лојални поединци на клучни позиции и воспоставиле систем што го олеснувал остварувањето на заедничката криминална цел и обезбедувал неказнивост за сторителите.

Советот заклучи дека сите четворица ја делеле истата заедничка криминална цел, дале значителен придонес за нејзиното остварување и имале намера да се извршат злосторствата поврзани со таа цел.

**Улогата на Хашим Тачи**
Судскиот совет заклучи дека Тачи, како член на Генералштабот и раководител на политичката дирекција, одиграл клучна улога во формулирањето и спроведувањето на заедничката криминална цел.

Заедно со другите обвинети, тој именувал лојални поединци на клучни командни позиции, со што – според пресудата – обезбедил контрола врз ОВК и спроведување на планот преку командниот синџир.

Советот утврди дека Тачи лично учествувал во конкретни апсења, притворања и испрашувања на затвореници. Тој бил свесен за извршените злосторства, но не презел мерки за нивно спречување, истражување или казнување на сторителите.

Улогите на Весели, Селими и Красниќи
Кадри Весели, како раководител на Разузнавачката дирекција, одиграл значајна улога во идентификувањето, следењето и прогонот на поединци кои се сметале за противници на ОВК. Советот заклучи дека тој лично учествувал во одредени злосторства и не презел мерки за нивно спречување или за казнување на одговорните.

Реџеп Селими бил еден од основачите на ОВК и член на Генералштабот. Тој одиграл клучна улога во воспоставувањето на оперативни зони и единици; редовно ги посетувал и добивал извештаи за поединци осомничени за соработка со спротивната страна. Според пресудата, тој учествувал во апсења и поттикнувал вршење на злосторства. Јакуп Красниќи, член на Генералштабот и портпарол на ОВК, значително придонесе за спроведување на политика насочена против поединци сметани за противници. Тој бил свесен за бројните апсења, случаи на злоставување и убиства, но не презел мерки за нивно спречување или за казнување на сторителите.

Тачи осуден на 25 години затвор
При одредувањето на казната, Судскиот совет ги зеде предвид сериозноста и последиците од кривичните дела, природата и обемот на учеството на Тачи, неговите лични околности, како и постоењето на олеснувачки и отежнувачки околности.

Злоупотребата на положбата од страна на Тачи за постигнување заедничка криминална цел беше наведена како отежнувачка околност. Како олеснувачка околност, Судскиот совет го зеде предвид неговиот придонес во напорите за формирање на Специјализираните совети на Косово.

Претседавачкиот судија Чарлс Смит го цитираше професорот Хауард Зин при изрекувањето на пресудата:

„Ниту едно знаме не е доволно големо за да го скрие срамот од убивањето невини луѓе.“

Судењето на Тачи, Весели, Селими и Красниќи започна на 3 април 2023 година. Сите четворица ги отфрлија обвиненијата и се изјаснија дека не се виновни.