Европа не може да се договори кој треба да преговара со Путин: еден потенцијален кандидат е непожелен за многумина

Прашањето кој зборува во име на Европа никогаш не било поважно, а сепак, Европската унија сè уште нема одговор. Лидерите на ЕУ, кои во петокот се собираат во Даблин, ќе продолжат со разговорите за тоа кој треба да ги претставува во преговорите за иднината на Украина – по ден исполнет со интензивни дипломатски активности.

Додека администрацијата на Доналд Трамп ги засилува напорите за посредување во ставањето крај на руската војна против Украина – и иако Европа можеби успеала да обезбеди место на преговарачката маса – несогласувањата околу тоа кој ќе зборува во име на Унијата се закануваат да го засенат самитот во ирската престолнина, настан кој првично не беше замислен да се фокусира на Украина.

„За ова би можело дури и да се сними телевизиска емисија“, се пошегува естонскиот премиер Кристен Михал во интервју за *Politico* во четвртокот, алудирајќи на длабочината на поделбите меѓу европските лидери.

- Advertisement -

Целокупната руска инвазија започна во февруари 2022 година. Бидејќи интересот на Трамп за посредување во мировен договор варираше со текот на времето, ЕУ се најде на маргините на преговорите – иако презема сè поголем дел од финансискиот товар. Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој во четвртокот во Даблин се сретна со околу педесет лидери од земјите-членки на ЕУ и други нации, предупреди дека Русија се обидува да го преобликува европскиот безбедносен пејзаж. Неговото предупредување дојде по дводневни преговори во Абу Даби меѓу Русија, Украина и Соединетите Држави – разговори од кои ЕУ беше главно исклучена.

Претходно во четвртокот, пратениците на Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, разговараа за ова прашање со рускиот претседател Владимир Путин во Москва, пред да пристигнат во Даблин истата вечер за да ги пренесат своите ставови на Зеленски.

Иако ЕУ е единствена во ставот дека – како главен поддржувач на Украина – мора да има место на преговарачката маса, не постои консензус за тоа кој треба да го заземе тоа место. Дипломати и официјални претставници изјавија за *Politico* дека Унијата е поделена на најмалку три табори.

Првиот табор го поддржува претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, чија функција го прави природен кандидат за претставување на Унијата. Вториот табор го сочинуваат Франција и Германија; и двете земји не сакаат да се откажат од своите места на преговарачката маса во корист на Брисел.

Потоа, тука е и трет, помал табор што ја поддржува Каја Калас. Како Висок претставник на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика, таа би била очигледен избор – да не беше нејзиниот бескомпромисен став кон Русија. Некои дипломати стравуваат дека ваквиот став би можел да го одврати Кремљ од учество во преговори, што би ја претворило неа во пречка во дипломатскиот процес. Коста, пак, има одговорност кон земјите-членки.
Кога станува збор за претставување на Европа, постои еден човек за кого тоа е веќе дел од неговите официјални должности.

Меѓу земјите-членки на ЕУ, Коста сè повеќе се издвојува како најприфатлив кандидат. Неговата институционална улога му дава мандат да ги претставува лидерите на Унијата на меѓународната сцена, додека неговото минато и искуство како поранешен премиер на Португалија му обезбедуваат одредено ниво на неутралност, вели еден европски дипломат кој побара да остане анонимен поради чувствителноста на разговорите.

Естонскиот премиер Михал беше првиот лидер што јавно го поддржа Коста, изјавувајќи за „Политико“ (Politico) дека неговиот „мандат доаѓа директно од Европскиот совет“, што го прави „одговорен“ пред земјите-членки на ЕУ.

Италијанската премиерка Џорџа Мелони – која побара ова прашање да се стави на дневен ред за разговорите во петок – изјави дека Коста би бил прифатлив избор за неа. Во четвртокот, лидерите на Луксембург и Полска, исто така, изразија поддршка за него во изјави за медиумите.

Самиот Коста јасно стави до знаење дека ЕУ на меѓународно ниво ја претставуваат нејзините институции – што, всушност, значи тој самиот.

Калас, сепак, е многу поконтроверзен избор. Некои дипломати тврдат дека поранешната естонска премиерка – која еден функционер на ЕУ своевремено ја опиша како некој што „јаде Руси за појадок“ – не би била прифатлив соговорник за Кремљ.

„Тоа е шега, нели?“ – прокоментира друг европски дипломат во врска со можноста Калас да ја претставува ЕУ во клучни преговори, опишувајќи ја како „веројатно најлошата личност што би можеле да ја изберат“. Сепак, други сметаат дека токму нејзината репутација на политичар кој зазема бескомпромисен став кон Русија ја прави вистинскиот избор.

Париз и Берлин не се воодушевени.

Најголемата пречка за изборот на преговарач, всушност, можеби не е Путин, туку двата главни центри на Европската унија.

Брисел го доби ексклузивното право да ја претставува Европа во преговорите, изјавија за „Политико“ (POLITICO) двајца европски дипломати и еден функционер на ЕУ.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц во четвртокот јасно изрази противење на ваквото решение, нарекувајќи го учеството на земјите од групата „Е3“ (E3) во разговорите за Украина „добро воспоставен формат“.

„Во однос на таа задача, ние исто така соработуваме со пет претставници – од Германија, Обединетото Кралство, Франција, Италија и Полска. Не гледам апсолутно никаков проблем тоа да остане така“, рече тој.

Ниту Париз нема многу причини да се откаже од своето место на преговарачката маса. Франција е постојана членка на Советот за безбедност на Обединетите нации и го поседува единствениот нуклеарен арсенал во рамките на ЕУ, што ѝ дава дипломатско и воено влијание кое ниту една друга институција на Унијата не може да го замени.

Францускиот европратеник Фабрис Лежери, од партијата „Национално собрание“, изјави за „Политико“ дека „тешко може да замисли“ Коста или Калас да зборуваат во име на Париз.

„Франција, Германија и Обединетото Кралство“, односно земјите од групата „Е3“, „секогаш ќе останат Франција, Германија и Обединетото Кралство“, истакна естонскиот премиер Михал, додавајќи дека ништо не ги спречува да водат билатерални разговори со Москва.

Сепак, кога станува збор за одлуки што влијаат на целиот континент, тие мора да прифатат политика заснована на консензус.

„Тоа е суштината на Европската унија. Таа се темели на таква политика на консензус и на одржување на заеднички став на сите членки кон Русија“, рече тој.

Малку е веројатно дека лидерите на ЕУ официјално ќе назначат пратеник на состанокот во петок, но разговорите би можеле да резултираат со пошироко „разбирање“ за тоа како треба да биде претставена Европа, изјави еден висок функционер на ЕУ.