Тетоважите влијаат врз имунолошкиот систем на начини што научниците дури сега почнуваат да ги разбираат

Луѓето се тетовираат илјадници години – од духовни, културни или лични причини.

Многу пред да почнеме да ги украсуваме нашите тела со разиграни дизајни направени со игла и мастило, тетоважи на пеперутки во долниот дел на грбот или големи цртежи што покриваат огромни површини од кожата со црн пигмент, луѓето веќе трајно ги обележувале своите тела, пренесува *Science Alert*.

Иако историјата може многу да ни каже за културата на тетовирање, сè уште не знаеме доволно за тоа како оваа практика влијае врз нашето здравје.

- Advertisement -

Внесувањето пигмент за тетовирање во кожата предизвикува имунолошка реакција, а мастилото останува во телото – иако не секогаш останува на едно исто место.

Истражувањата покажуваат дека честичките од мастилото за тетовирање можат да навлезат во лимфниот систем и да се акумулираат во лимфните јазли.

Лимфните јазли се клучни места за активноста на имунолошкиот систем. Низ нив поминува лимфна течност која се филтрира за да се отстранат сите нечистотии собрани додека таа циркулира низ телото. Овие нечистотии можат да вклучуваат клетки што се однесуваат абнормално – како што се клетките на ракот – но и бактерии, вируси и туѓи супстанции, како што е мастилото за тетовирање.

Раперот MGK неодамна го доживеа ова на потешкиот начин, откако одлучи да направи огромна тетоважа со црно мастило што покрива голем дел од неговиот торзо, вклучувајќи ја областа околу пазувите и рамената, каде што се наоѓаат лимфните јазли. Тој вели дека за време на овој процес, кожата околу тетоважата пожолтела, а тој се чувствувал „многу лошо“.

Дури и кога не се шири на други делови од телото, пигментот за тетовирање предизвикува реакција на имунолошкиот систем. Пигментот навлегува во клетките на дермисот – средниот слој на кожата – и телото брзо го препознава како туѓа супстанција. Телото ја испраќа својата „армија“ од имунолошки клетки, но честичките на пигментот се преголеми за тие да можат да ги отстранат.

Токму затоа тетоважите се трајни; сепак, тоа исто така започнува доживотна борба на телото против натрапник што тоа не може да го елиминира.

Една од причините зошто тетоважите се толку трајни е тоа што современите мастила се состојат од сложени мешавини на хемикалии. „Тие содржат пигменти кои даваат боја, течни носачи кои помагаат во распределбата на мастилото, конзерванси што го спречуваат развојот на микроорганизми, како и мали количини на нечистотии“, објасни медицинскиот микробиолог Манал Мохамед во напис за *The Conversation* во декември 2025 година.

„Многу од пигментите што се користат денес првично биле развиени за индустриски цели – како што се бои за автомобили, пластика и тонери за печатачи – а не за вбризгување во човечката кожа.“

Истражувачите откриле траги од тешки метали во мастилата за тетовирање, вклучувајќи никел, кобалт, хром, а во ретки случаи и олово. Кога ќе се акумулираат во големи количини, тешките метали можат да бидат токсични и да предизвикаат сериозни здравствени проблеми, како што се оштетување на внатрешните органи, невротоксичност и зголемен ризик од рак.

Во одредени случаи, овие тешки метали предизвикале алергиски реакции и преосетливост на имунолошкиот систем кај поединци кои направиле тетоважи.

Никогаш нема да ја заборавиме вознемирувачката приказна за еден човек од Полска, чиј имунолошки систем реагирал на тетоважа со црвено мастило, што довело до губење на способноста за потење, опаѓање на сите влакна на телото и појава на витилиго – состојба на кожата што предизвикува губење на пигментацијата.

„Мастилата во боја – особено црвеното, жолтото и портокаловото – почесто се поврзуваат со алергиски реакции и хронични воспаленија“, објасни Мохамед.

„Конкретно, црвеното мастило се поврзува со упорно чешање, отоци и грануломи… мали воспалителни јазли што се формираат кога имунолошкиот систем се обидува да изолира материјал што не може да го отстрани.“

Алергиските реакции и хроничните воспаленија предизвикани од мастилата во боја делумно се должат на металните соли и азо-пигментите.

Азо-пигментите се органски соединенија што се додаваат во мастилата за тетовирање за да им дадат живописни бои. Поради истата причина, тие се користат и во текстилната индустрија и во производството на пластика.

Сепак, овие пигменти можат да се разградат на ароматични амини кога се изложени на одредени видови зрачење. Ова може да се случи, на пример, ако поминувате премногу време на сонце или ако одлучите дека тетовирањето било грешка и се подложите на ласерско отстранување.

Ова е причина за загриженост бидејќи лабораториските студии ги поврзуваат ароматичните амини со појава на рак и генетски оштетувања. Пигментите за тетоважи – особено црните – можат да содржат и полициклични ароматични јаглеводороди, кои се наоѓаат во саѓи, издувни гасови од возила и изгорена храна. Многу од овие јаглеводороди се класифицирани и како канцерогени.

До денес, не се пронајдени конкретни докази кај луѓето што ги поврзуваат тетоважите со ракот; сепак, лабораториските студии и истражувањата врз животни сугерираат дека може да постојат одредени ризици.

Една опсервациска студија, објавена кон крајот на минатата година, исто така покажа дека лицата со тетоважи имаат 29 проценти поголем ризик од развој на меланом – вид рак на кожата – иако но неодамнешните студии не утврдија таква поврзаност.

Реакциите на имунолошкиот систем, кои тетоважите можат да ги предизвикаат, исто така треба сериозно да се земат предвид пред закажувањето на нова тетоважа.

„Иако моменталните докази не укажуваат на широко распространета опасност, сè поголемиот број истражувања отвораат важни прашања на кои сè уште нема одговор – особено во однос на токсичноста, влијанието врз имунолошкиот систем и долгорочните здравствени последици“, напиша Мохамед во статија за *The Conversation*.

„Хроничното воспаление е поврзано со оштетување на ткивата и зголемен ризик од болести. За поединци со автоимуни состојби или ослабен имунолошки систем, тетоважите можат да претставуваат дополнителна причина за загриженост.“

Исто така, постои ризик од инфекција секогаш кога во кожата ќе се внесе некаква туѓа супстанца, вклучително и честички од иглата за тетовирање.

Процесот на тетовирање ја нарушува заштитната бариера на кожата – клучен одбранбен механизам против инфекции, како што се оние предизвикани од *Staphylococcus aureus*, хепатитис Б и Ц, а во ретки случаи и атипични микобактериски инфекции.

Во многу земји, индустријата за тетовирање останува главно нерегулирана; затоа, од клучно значење е да се биде свесен за ризиците и добро да се размисли пред да се донесе одлука за ставање тетоважа.

Важно е да разговарате со вашиот мајстор за тетовирање за тоа какви бои користи и какви хигиенски протоколи применува. Ако имате историја на проблеми со имунолошкиот систем, консултирајте се со лекар пред да направите тетоважа. „Тетоважите остануваат моќна форма на лично изразување, но истовремено претставуваат и доживотна изложеност на хемикалии“, заклучи Мохамед.

„Бидејќи тетовирањето станува сè пораспространето ширум светот, потребата за подобра регулатива, транспарентност и континуирани научни истражувања станува сè потешка за игнорирање.“