Во Норвешка, куќата не смее да губи топлина: Пет правила што ги одржуваат домовите топли дури и при екстремни температури под нулата

Во Норвешка, зимските температури можат да паднат под минус 30 степени Целзиусови; сепак, соодветната изолација, висококвалитетните прозорци и ефикасните системи за греење помагаат да се задржи топлината и да се намалат трошоците.

Ефикасноста на топлинската изолација на еден ѕид се мери преку неговата U-вредност, која покажува колку топлина поминува низ еден квадратен метар површина при температурна разлика од еден степен помеѓу внатрешноста и надворешноста. Колку е помала оваа вредност, толку подобро ѕидот ја задржува топлината.

Норвешките градежни прописи дозволуваат U-вредност до 0,22 за надворешните ѕидови, додека за семејните куќи се препорачува вредност од 0,18. Во Федерацијата Босна и Херцеговина, потребна е вредност од 0,35 за да се оствари правото на субвенции за реновирање со цел енергетска ефикасност. За споредба, еден стар ѕид од тули без изолација обично има U-вредност од околу 1,5.

- Advertisement -

Потребните вредности за различни делови од куќата се разликуваат во зависност од норвешките прописи и препораки, како и од критериумите за субвенции во Федерацијата Босна и Херцеговина.

Тестирање на куќата како балон
Клучната разлика не лежи само во материјалот за изолација, туку и во спречувањето на навлегувањето на ладен воздух. Во Норвешка, херметичноста (непропустливоста на воздух) на новите градби рутински се проверува преку специјализирана постапка позната како „тест со вентилатор на врата“ (blower door test).

За време на овој тест, во отворот на вратата се поставува вентилатор кој го извлекува воздухот од куќата, додека инструменти ја мерат брзината со која надворешниот воздух навлегува низ пукнатините и отворите. Прописите дозволуваат максимална стапка на размена на воздух од 1,5 пати на час при вакво тестирање, додека препорачаната вредност за семејните куќи изнесува 0,6. Кај постарите објекти, оваа бројка често е многукратно поголема.

Како резултат на тоа, топлината не излегува само низ ѕидовите, туку и низ споевите околу прозорците, кутиите за ролетни, електричните приклучоци на надворешните ѕидови и празнините околу цевките.

Поради ова, дури и добро изолирана куќа може да биде студена ако низ неа неконтролирано струи воздух. Тројно застаклување и помали површини на прозорците
Прозорците се едни од најслабите точки во секоја куќа кога станува збор за губење на топлина. Норвешките прописи дозволуваат U-вредност до 1,2, додека за семејни куќи се препорачува вредност од 0,8. Ваквите перформанси се постигнуваат преку вградување на елементи со тројно застаклување и висококвалитетни, добро изолирани рамки.

Во Федерацијата Босна и Херцеговина, за проекти за замена на прозорци кои добиваат кофинансирање, пропишана е гранична вредност од 1,4. Постарите дрвени прозорци со двојно застаклување обично имаат U-вредност помеѓу 2,5 и 3.

Норвешките препораки се однесуваат и на големината на застаклените површини. Вкупно, прозорците и вратите не би требало да зафаќаат повеќе од 25 отсто од површината на загреваниот простор во куќата. Иако големите стаклени површини може да изгледаат привлечно, преку нив во текот на зимата може да се изгуби значително количество топлина.

Свеж воздух без навлегување на студ
Куќите со висока степен на херметичност (непропустливост на воздух) бараат соодветна вентилација за да се спречи акумулација на влага и појава на мувла. Во Норвешка, ова се решава преку системи за вентилација со рекуперација (повраток) на топлина.

Ваквиот систем го извлекува топлиот, искористен воздух од кујната и бањата, а истовремено внесува свеж воздух од надвор. Додека поминува низ разменувачот на топлина, свежиот воздух ја апсорбира топлината од воздухот што се исфрла од куќата.

Според норвешките препораки, уредот за рекуперација на топлина треба да поврати најмалку 80 отсто од топлината во текот на годината. Иако е најлесно да се инсталира таков систем при изградба на нова куќа, постојат и помали, локални единици наменети за станови, кои можат да се вградат директно во надворешниот ѕид на поединечна просторија.

Греење: Топлински пумпи во над 60 отсто од домаќинствата
Кога куќата добро ја задржува топлината, за греење е потребна помала количина енергија, што може да доведе и до помали трошоци.

Во Норвешка се користат повеќе од 1,5 милиони топлински пумпи, кои се присутни во над 60 отсто од домаќинствата. Во периодот од 1987 до 2024 година, продадени се повеќе од 1,9 милиони вакви уреди. Речиси сите од нив се системи од типот „воздух-воздух“ – во суштина, станува збор за истиот тип на уреди за климатизација што многу домаќинства веќе ги поседуваат.

Топлинската пумпа може да произведе неколку киловат-часови топлинска енергија од еден киловат-час електрична енергија. Овие системи функционираат најефикасно во добро изолирани домови кои не губат многу топлина, бидејќи тоа овозможува континуирано греење со помала излезна моќност.

Што можете да направите оваа зима? Поставувањето нова фасада и замената на прозорците бараат време и инвестиции; сепак, некои од принципите што се применуваат во Норвешка можат да се спроведат веднаш. Одредени мерки се значително подостапни од другите.

Спречете го провевот. Заменете ги дотраените дихтунзи на прозорците и вратите и затворете ги празнините околу кутиите за ролетни и цевките. Ова е една од најевтините мерки, а ефектот може да се почувствува уште првата вечер.
Дајте приоритет на изолацијата на таванот. Бидејќи топлиот воздух се крева нагоре, изолирањето на подот на негреан таван со минерална…

Изолацијата со волна може да биде едно од најисплатливите решенија, а притоа не бара поставување скелиња.
Проветрувајте го домот кратко, но интензивно. Отворете ги прозорците ширум, во траење од пет до десет минути, неколку пати во текот на денот; на тој начин се намалува влажноста без значително ладење на ѕидовите. Ако прозорците останат отворени на „кипер“ (навалени) во текот на целиот ден, ѕидовите околу нив може да се изладат.
Користете клима-уред за греење. При умерено студено време (малку под нулата), инвертер клима-уредот може да обезбеди греење поекономично од електричните греалки, бидејќи произведува повеќе топлина за секој потрошен киловат-час електрична енергија.
Планирајте ги поголемите зафати за реновирање за пролетниот период. При обновување на фасадата или замена на прозорците, погрижете се да бидат исполнети препорачаните стандарди за топлинска ефикасност. Исто така, добро е да ги следите јавните повици за субвенции за енергетски ефикасно реновирање, бидејќи во нив се наведени конкретните услови што треба да се исполнат.