Минск e под притисок да ослободи затвореници

Белорускиот претседател Александар Лукашенко си ги бара назад десетиците милиони долари замрзнати во американска банка, а Вашингтон паралелно притиска за ослободување нови затвореници. По шестмесечна пауза, разговорите меѓу САД и Минск повторно ја отворија можноста за ново приближување, но засега нема потврден договор „пари за затвореници“.

Претставникот на американскиот претседател Доналд Трамп, Џон Коул, на средбата со Лукашенко во Минск рекол дека Вашингтон побарал од американските банки да ги деблокираат белоруските средства. Механизмот преку кој парите би биле вратени сè уште се разработува.

Лукашенко минатата недела побарал меѓу 43 и 44 милиони долари, односно околу 37 до 38 милиони евра, за кои тврди дека ѝ припаѓаат на Белорусија и дека се блокирани во „Ситибанк“.

Вашингтон бара нови ослободувања

- Advertisement -

Коул веќе посредувал во ослободувањето стотици луѓе од средината на 2025 година. Меѓу ослободените биле добитникот на Нобеловата награда за мир Алеш Бјаљацки и повеќе истакнати опозициски фигури.

Лукашенко, сепак, го отфрла самиот поим политички затвореници и тврди дека властите гонат луѓе кои го прекршиле законот.

– Немаме цел да испраќаме нови луѓе во казнени колонии наместо оние што се ослободени – рече Лукашенко во телевизиско обраќање до американскиот претставник.

Белоруската организација за човекови права „Вјасна“, која е забранета во земјата, дава поинаква слика. Според нејзините податоци, во Белорусија сè уште има 912 политички затвореници.

Коул наведува дека од средината на 2025 година биле ослободени меѓу 700 и 800 луѓе. Но, „Вјасна“ посочува дека бројот на политички затвореници во истиот период се намалил од 1.185 на 912 – само за 273 лица.

Ослободувања, но репресијата продолжува

Протераната лидерка на белоруската опозиција Свјатлана Циханоускаја предупреди дека ослободувањето затвореници не треба автоматски да се толкува како политичка промена во Белорусија.

– Треба да ја искористиме секоја можност за да спасиме животи. Но, не треба да ги мешаме ослободувањата со политички промени – изјави Циханоускаја за Ројтерс.

Нејзината порака е дека целта треба да биде празнење на затворите, а не политичка рехабилитација на власта на Лукашенко. Таа предупреди и дека санкциите треба повторно да се воведат доколку ослободените ги заменуваат нови затвореници.

Лукашенко може да се исценка за повеќе

Меѓу неодамна осудените е адвокатот Дмитриј Лаевски, кој застапувал истакнати опозициски политичари. Минатата недела тој добил три години затвор по обвиненија за промовирање екстремизам и дискредитација на Белорусија.

Аналитичари сметаат дека Лукашенко можеби се обидува да ја зголеми цената за идни ослободувања, особено откако САД укинаа дел од санкциите поврзани со белоруските калиумови ѓубрива, а Европската Унија не ги следеше американските чекори.

Аналитичари на ОН претходно објавија дека утврдиле систематски прекршувања на човековите права во белорускиот правосуден систем.