АФЕРА ЈОВЧЕСКИ:Дваесет години манипулации, злоупотреби и системско присвојување на јавни ресурси на НП „Галичица“

Топ Вести - Слушај сега

Кога обвинителот станува обвинет: Случајот на ‘шеф-ренџерот’ што го претвори Националниот парк во приватна канцеларија

ОХРИД – Во срцето на еден од најубавите македонски национални паркови, две децении се одвива приказна што личи на сценарио за криминалистичка драма: вработен што себеси се прогласува за единствен чесен човек меѓу ‘криминалци’, а истовремено неовластено користи државни простории, организира приватни настани и можеби штанцува донатори. Говориме за Ѓуро Јовчески, вработен во ЈУ Национален парк Галичица, кој себеси се претставува како ‘шеф-ренџер’, раководител на заштита од пожари и прв синдикалец на установата.

Двадесет години обвинувања: Сите криминалци, освен него

Според наводи на извори блиски до случајот, Јовчески веќе две децении води систематска кампања на обвинувања против секое раководство што дојде на чело на НП Галичица. Образецот е секогаш ист: новото раководство е ‘криминално’, ‘корумпирано’, ‘работи против интересот на паркот’. Единствениот чесен човек? Секогаш Ѓуро Јовчески.

‘Како е можно сите досегашни директори – луѓе со различни политички профили, од различни периоди, со различни управувачки стилови – сите да се криминалци, а само една личност да е чесна? Ова повеќе личи на класичен манипулативен образец: ‘Држте го крадецот!’ – викаат оние што крадат.’

‘Волонтери на Галичица’: Од село Велгошти до… државни канцеларии?

Кулминацијата на оваа приказна доаѓа со формирањето на здружение на граѓани ‘Волонтери на Галичица’. Според регистарските документи, здружението има официјално седиште во село Велгошти, општина Охрид. Меѓутоа, во практиката, Јовчески не работи од ова село.

Наместо тоа, тој неовластено ги присвоил државните канцеларии на НП Галичица во Охрид, каде организира настани, коктел-забави и дели благодарници во име на приватното здружение – сè тоа користејќи ги просториите, ресурсите и инфраструктурата на јавната установа.

Официјалниот демант на НП Галичица е категоричен:

‘Настанот бил организиран без одобрение од ЈУ НП Галичица, во службените простории на установата, од страна на приватно здружение, што е спротивно на законските и интерните акти што го уредуваат користењето на јавни простории и ресурси.’

Благодарници во име на државата, но од приватно здружение

Еден од најпроблематичните аспекти на случајот се благодарниците што Јовчески ги доделувал на настани организирани во име на ‘Волонтери на Галичица’. Како објаснува демантот:

‘На настанот биле доделувани благодарници на субјекти за поддршка на Националниот парк Галичица, иако настанот бил организиран од приватно здружение. Поддршката што ја даваат правни и физички лица е насочена кон ЈУ Национален парк Галичица, а не кон приватни здруженија.’

Со други зборови: Јовчески доделувал признанија за донации наменети за државната установа, но тоа го правел преку свое приватно здружение, создавајќи впечаток дека тој, а не официјалното раководство, е тој што го претставува паркот.

Законски прекршоци: Што точно прекршил Јовчески?

Врз основа на наводите и официјалниот демант, Ѓуро Јовчески потенцијално ги прекршува следните законски одредби:

1. НЕЗАКОНСКО КОРИСТЕЊЕ НА ЈАВНИ ПРОСТОРИИ

Закон за заштитени подрачја (Службен весник на РМ бр. 67/04)

Член 32: Установите за управување со заштитени подрачја се јавни установи. Користењето на нивните простории за приватни цели без согласност е незаконско.

Прекршок: Организирање приватни настани во државни канцеларии без одобрение.

2. ЗЛОУПОТРЕБА НА СЛУЖБЕНА ПОЛОЖБА И ОВЛАСТУВАЊЕ

Кривичен законик на РСМ

Член 353: Злоупотреба на службената положба и овластување – службено лице кое, користејќи ја својата службена положба или овластување, преку надминување на границите на својата службена положба или овластување ќе прибави за себе или за друг каква било корист.

Казна: Затвор од шест месеци до пет години

3. ИЗНУДУВАЊЕ

Кривичен законик на РСМ

Член 258: Изнудување – тој што со сила или сериозна закана дека непосредно ќе нападне на животот или телото на лицето ќе го принуди да направи или да не направи нешто или да трпи нешто против својата волја.

Казна: Затвор од една до десет години

Релевантно: Ако Јовчески навистина им заканувал на прекршителите дека ќе ги пријави доколку не донираат, станува збор за класично изнудување.

4. ИЗМАМА

Кривичен законик на РСМ

Член 247: Измама – тој што со намера противправно да го оштети имотот на друг, со доведување во заблуда или со искористување на заблудата на некое лице, ќе го наведе на дејствија на штета на својот или туѓ имот.

Казна: Затвор од шест месеци до пет години

5. КЛЕВЕТА И НАВРЕДА

Кривичен законик на РСМ

Член 173: Клевета – јавното тврдење или ширење на невистинити информации кои можат да го повредат угледот и честа на друго лице.

Релевантно: Систематските обвинувања за ‘криминал’ против сите раководства во историјата на НП Галичица, без докази и без покрената постапка.

6. СУДИР НА ИНТЕРЕСИ

Закон за спречување на корупцијата и судир на интереси

Член 3: Службено лице не смее да ја користи службената положба за остварување лична корист или корист за друго лице. Јовчески, како службено лице во НП Галичица, истовремено е претседател на приватно здружение кое оперира од истите простории.

Прашања што бараат одговор

1. Колку донатори се поткупиле под притисок од Јовчески?
2. Колку записници за прекршоци завршиле во ‘донации’ наместо во обвинителство?
3. Зошто НП Галичица толку долго толерирало присвојување на нивните простории?
4. Каква е улогата на синдикатот во заштитата на Јовчески?
5. Дали Државниот инспекторат за животна средина  води  постапка или знае за овој случај?
6. Дали Комисијата за спречување на корупција е запознаена?
7. Колку пари се собрани преку ‘Волонтери на Галичица’ и каде тие пари завршиле?

Заклучок: Од манипулација до одговорност

Случајот на Ѓуро Јовчески е повеќе од приказна за еден проблематичен вработен. Тоа е приказна за тоа како системот може да биде злоупотребен кога нема одговорност, кога институциите молчат, кога стравот владее.

Демантот на НП Галичица е јасен и недвосмислен:

‘ЈУ Национален парк Галичица ја задржува својата заложба за транспарентност, законитост и заштита на институционалниот интегритет и информира дека сите прашања поврзани со однесувањето на вработените се решаваат преку соодветни законски и институционални постапки.’

Но, демантот не е доволен. Потребни се конкретни дејствија, истраги, одговорности.

Националниот парк Галичица е природно богатство што му припаѓа на сите граѓани на Македонија. Тој не смее да биде приватна канцеларија на ниедно лице, колку и да се смета тоа лице за ‘заштитник’ на паркот.

Како што вели народната поговорка: ‘Држте го крадецот!’ викаат оние што имаат што да кријат.

Време е граѓаните, медиумите, Јавното обвинителство и надлежните институции да одговорат на еден едноставен прашање:

Кој точно треба да биде држен?

30 јануари 2026

С.Д,