Зголемени лимфни јазли – кога да се посети хематолог?

Зголемените лимфни јазли се честа причина за загриженост кај пациентите, особено затоа што често се поврзани со малигни заболувања.

Она што е веќе познато е дека зголемувањето на лимфните јазли многу почесто е придружено со инфекции и други бенигни состојби. При проценка на значењето на зголемен лимфен јазол, важна не е само неговата големина, туку и колку долго постоел, каде се наоѓа, како се менува со текот на времето и дали има други симптоми.

Улогата на лимфните јазли и најчестите причини за нивно зголемување
Лимфните јазли се дел од имунолошкиот систем и претставуваат еден вид „филтер“ низ кој минува лимфата. Тие содржат клетки на имунолошкиот систем кои препознаваат и учествуваат во одбраната на телото од инфекции и други штетни процеси.

- Advertisement -

Кога ќе се развие инфекција или воспаление во одреден дел од телото, лимфните јазли кои го дренираат тој регион можат да реагираат со зголемување на бројот на имуни клетки и следствено да се зголемат. Затоа, на пример, зголемените лимфни јазли на вратот се многу чести за време или по инфекции на грлото, крајниците, забите и респираторниот систем.

Покрај инфекциите, лимфните јазли можат да бидат зголемени кај автоимуни и други воспалителни заболувања, како реакција на одредени лекови, но исто така и кај хематолошки и други малигни заболувања.

Како лекарот проценува зголемен лимфен јазол, дали неговата големина, тврдост, подвижност, болка и локација се важни?

„Сите горенаведени карактеристики се важни, но ниту една од нив не може со сигурност да ја одреди причината за зголемување на лимфните јазли“, вели д-р Никола Вукосављевиќ, доктор по медицина, за Стетоскоп.

Лекарот ја проценува големината на јазолот, неговата конзистентност, подвижноста во однос на околното ткиво, болката, брзината со која се зголемува, како и промените на кожата над него.

Меки, болни и подвижни лимфни јазли почесто се забележуваат кај инфекции и воспаленија. Од друга страна, јазлите кои се тврди, безболни, слабо подвижни или фиксирани за околното ткиво, прогресивно се зголемуваат или не исчезнуваат долго време, бараат подетална проценка.

Локализацијата е исто така многу важна. На пример, зголемените лимфни јазли над клучната коска – супраклавикуларните лимфни јазли – бараат поголемо внимание отколку малите лимфни јазли во одредени други региони. Исто така е важно дали е зголемен само еден јазол или една група јазли, или дали лимфните јазли се зголемени во неколку различни региони на телото.

Со други зборови, големината е важна, но проценката никогаш не се базира само на бројот на сантиметри. Ризикот се проценува врз основа на целата клиничка слика.

Симптоми и наоди кои можат да укажуваат на потреба од понатамошни хематолошки прегледи
Посебно внимание е потребно за зголемени лимфни јазли кои перзистираат и растат прогресивно без јасна инфективна причина, особено ако се придружени со таканаречени Б симптоми.

Тие вклучуваат:

необјаснета, перзистентна температура над 38 °C,

изразено ноќно потење кое бара менување пижами или постелнина,

ненамерно губење на повеќе од 10 проценти од телесната тежина во период од шест месеци.

Овие симптоми може да бидат присутни кај некои лимфоми, но не се специфични само за малигни заболувања и можат да се појават и кај инфекции и други состојби.

Дополнителните прегледи може да бараат и силен замор, необјаснето чешање на кожата, зголемена слезина, чести трески или инфекции, како и промени во крвната слика како што се анемија, намален или зголемен број на леукоцити или тромбоцити.

Исто така е важно да се обрне внимание на лимфните јазли кои брзо се зголемуваат или се појавуваат во неколку различни региони истовремено.

Дали зголемените лимфни јазли автоматски предизвикуваат сомневање за лимфом или малигнитет?
„Зголемениот лимфен јазол не значи автоматски лимфом или малигнитет“, вели спец. д-р мед. Никола Вукосављевиќ.

Лимфните јазли се дел од имунолошкиот систем и нивното зголемување е очекувана реакција за време на бројни инфекции и воспалителни процеси. Особено кај помладите луѓе, тоа често се реактивни лимфни јазли кои постепено се намалуваат по инфекцијата.

Причината за подетален преглед постои кога зголемениот јазол нема јасно објаснување, не се намалува за време на мониторингот, расте прогресивно или има карактеристики кои не се типични за реактивно зголемување.

Дури и ултразвучниот преглед сам по себе не поставува дијагноза за лимфом. Ултразвукот може да помогне да се процени обликот, структурата и снабдувањето со крв на лимфниот јазол и да се утврди дали е потребно понатамошно испитување.

Доколку постои основано сомневање за лимфом, конечната дијагноза се поставува со патохистолошки преглед на ткивото на лимфниот јазол. Кога е можно, ексцизионата биопсија или отстранувањето на целиот лимфен јазол за анализа му овозможува на патологот да ја процени неговата целосна структура и е „златен стандард“ во дијагнозата на лимфопролиферативни заболувања.

Важно е да се нагласи дека аспирацијата со тенка игла (FNA) е недоволно чувствителен метод кој не може да се користи за сигурно да се исклучи присуството на лимфом, токму поради невозможноста за анализа на целосната структура на лимфниот јазол.

Кога пациент со зголемени лимфни јазли треба да посети хематолог?
Не секој пациент со зголемен лимфен јазол треба веднаш да посети хематолог. Ако јазолот се појавил за време на инфекција и по неговото решавање почне да се намалува, обично е доволно клиничко следење како што препорачува лекарот.

Хематолошки преглед треба да се земе предвид кога:

зголемениот лимфен јазол нема јасно објаснување,
трае долго време и не покажува тенденција за намалување,
прогресивно се зголемува,
јазолот е тврд, безболен или слабо подвижен,
се наоѓа во супраклавикуларниот регион,
зголемените лимфни јазли постојат во неколку различни региони,
присутна е необјаснета треска, силно ноќно потење или ненамерно губење на тежината,
постои зголемена слезина,
постојат необјаснети промени во комплетната крвна слика.
Во случај на необјаснета лимфаденопатија, особено кога има дополнителни предупредувачки симптоми или клинички наоди, понатамошната дијагностика не треба непотребно да се одложува.
По прегледот, хематологот проценува дали понатамошното следење е доволно или дали се потребни лабораториски тестови, ултразвук или други радиолошки испитувања и, доколку е индицирано, биопсија на лимфен јазол.

Затоа е најважно да не се проценува значењето на лимфниот јазол само врз основа на неговата големина. Времетраењето, локацијата, стапката на раст, карактеристиките при прегледот и присуството на други симптоми заедно одредуваат дали е потребно понатамошно хематолошко тестирање.