Топлинскиот бран штотуку започнува, предупредуваат климатологот и кардиологот: Ова лето носи опасности што не смееме да ги игнорираме

Температурите на воздухот во некои делови од Европа веќе надминаа 40 степени Целзиусови. Франција, Шпанија и Италија се под црвена временска тревога, училиштата се затвораат, туристичките атракции го скратуваат работното време, а бројот на смртни случаи поврзани со екстремната топлина се зголемува. Експертите предупредуваат дека климатските екстреми повеќе не се исклучок, туку нова реалност и дека Босна и Херцеговина ќе се соочува со нив сè почесто.

Климатологот Небојша Куштриновиќ и кардиологот проф. д-р Шекиб Соколовиќ зборуваа за ова во програмата Нови дан, предупредувајќи за здравствените ризици од долготрајните топлотни бранови, но и давајќи препораки за тоа како да се заштитите.

Климатологот Небојша Куштриновиќ вели дека Босна и Херцеговина во моментов е на работ на силен антициклон кој донесе екстремно топла воздушна маса од Сахара во Европа.

- Advertisement -

„Гледаме дека, како што веќе рековте, Европа веќе гори. И тука се поставени рекорди. Сепак, имаме среќа што сè уште сме на работ на овој систем кој донесе многу топла воздушна маса од Сахара. Шпанија, Португалија, Франција, па дури и Германија се на главната линија на движење на овој систем“, рече Куштриновиќ.

Тој потсети дека хидрометеоролошките институти во Федерацијата на Босна и Херцеговина и Република Српска веќе активираа портокалови и црвени временски предупредувања.

„Овој раб на топлиот систем веќе нè предупредува. Денес, утре, во недела и понеделник ќе ги почувствуваме најсилните ефекти од овој топлотен бран.“

Додаде дека ваквите временски услови претставуваат сериозен ризик за здравјето.

„Ова се услови на климатска непријатност кога, особено, ризиците од миокарден инфаркт и мозочен удар се значително поголеми. Нашите експерти кои се занимаваат со биометеорологија сигурно предупредуваат за ова.“

Рекордите ќе бидат сè почести
Зборувајќи за климатските промени, Куштриновиќ нагласува дека повеќе нема сомнение дека климата се менува.

„Климата се менува, температурите растат. Глобалното затоплување е тренд и година по година имаме потопла клима. Минатата година имавме и долготрајни топлотни бранови, а во многу делови од Босна и Херцеговина беа забележани максимални месечни рекорди со температури од 40 степени и погоре.“

Метеоаларм
Коментирајќи ги проценките дека Европа би можела да забележи температури од 50 степени во наредните години, тој рече дека екстремите се сè поизвесни.

„Климата се менува, температурите растат. Негативниот ефект на УВ зрачењето е многу изразен. Оние кои работат на отворено, но и луѓето кои живеат во урбани средини каде што доминираат асфалтните површини, мора да бидат највнимателни.“

Тој потсети дека во Бања Лука пред неколку години, на Трг Крајине е измерена површинска температура од дури 54 степени.

„Особено ги предупредуваме постарите лица, родителите со деца да ги избегнуваат ваквите подрачја. Да не заборавиме на внесувањето течности, заштитата од зрачење и штедењето физички напор. Ги молиме работодавците да го прилагодат работното време на моменталните временски услови.“

Според него, моменталниот топлотен бран треба само да ослабне на почетокот на следната недела.

„Колку што знам од нашите мапи од синоќа, овој бран би требало да ослабне само во вторник попладне. Среда би требало да донесе мало освежување и подобрување на биометеоролошката ситуација.“

УВ индекс во црвената зона
Куштриновиќ предупредува дека периодот помеѓу 11 часот и 16 часот е особено опасен, кога УВ индексот е на многу високи вредности.

„Во ова време од годината, озонската обвивка е најчувствителна и треба да се избегнува прекумерно изложување на сонце. Постојат заштитни креми, но препорачуваме претпазливост, особено за постарите и најмладите. Треба да ги затемните прозорците, да ги одржувате становите ладни ноќе, да користите климатизација каде што е можно и сериозно да ги сфатите предупредувањата кога УВ индексот е седум, осум или девет.“

Тој додаде дека продолженото изложување на високи УВ вредности може да предизвика сериозно оштетување на кожата и очите.

Температурите над 35 степени се сериозна закана за здравјето
Кардиологот проф. д-р Шекиб Соколовиќ вели дека последиците од екстремната топлина не се само метеоролошки, туку и голем здравствен проблем.

„Секоја температура над 33 степени е опасна, а 35 степени веќе претставуваат сериозен ризик по здравјето. Постои зголемен ризик од срцев удар, мозочен удар, белодробна емболија, а хронично болните пациенти се особено изложени на ризик.“

Тој особено предупредува дека децата често се заборавени.

„Децата се многу ризични. Ги оставаме да си играат цел ден на овие температури. Треба да има правило дека не треба да има активности на отворено помеѓу 11 и 17 часот. Без градежништво, без физичка работа, без спортски активности.“

Соколовиќ смета дека Босна и Херцеговина треба да воведе јасни правила за работа за време на екстремни температури.

„Работата на градилиштата треба да се забрани на 35 степени

и други активности на отворено помеѓу 11 часот наутро и 17 часот. Училиштата, колеџите и другите активности исто така треба да се прилагодат на овие услови.“

Тој истакнува дека урбанизацијата дополнително го влошува проблемот.

„Има премногу градба. Бетонот е насекаде околу нас, а зелените површини стануваат сè помалку. Ова дополнително го зголемува ризикот од кардиоваскуларни заболувања.“

Не ја менувајте терапијата сами
Зборувајќи за луѓето што користат терапија за висок крвен притисок, Соколовиќ вели дека високите температури природно го намалуваат крвниот притисок.

„Луѓето што користат антихипертензивна терапија треба редовно да го следат крвниот притисок. Сепак, терапијата не треба да се менува сами. Потребно е да се консултирате со лекар, бидејќи при екстремна топлина може да биде потребно прилагодување на дозата.“

Ненадејниот скок во ладна вода може да биде фатален
Голем број на давење во текот на летото, вели Соколовиќ, е поврзан со ненадејно влегување во ладна вода по престој на високи температури.

„Доаѓа до ненадејно стеснување на крвните садови. Затоа, пред да влезете во вода, треба постепено да се оладите пет до шест минути. Само кога телесната температура ќе се прилагоди на температурата на водата, треба да пливате.“

Тој додава дека ненадејниот скок во водата може да биде особено опасен за луѓето кои имаат недијагностицирани срцеви заболувања.

„Постои наследено нарушување на долгиот QT интервал. Луѓето често не знаат дека го имаат, а ненадејното влегување во ладна вода може да предизвика срцев удар.“

Лесна исхрана, повеќе течности и без алкохол
Соколовиќ препорачува граѓаните да ги променат своите навики во исхраната за време на топлотните бранови.

„Треба да јадете лесна храна – супи, јогурт, салати, овошје како лубеница. Избегнувајте масна и тешка храна, пушење и алкохол. Телото е веќе оптоварено од топлината и не треба дополнително да се оптоварува.“

Тој додава дека заморот, вртоглавицата и нестабилноста се првите знаци на дехидратација.

„Штом почувствувате необичен замор, тоа е знак дека нешто сериозно се случува во телото. Потоа треба веднаш да го зголемите внесот на течности и да побарате сенка.“

Емоциите за време на натпреварите исто така го оптоваруваат срцето
На крајот од разговорот, Соколовиќ предупреди дека емоционалниот стрес може да биде и сериозен фактор на ризик.

„Докажано е дека победата на вашиот омилен тим го намалува кардиоваскуларниот ризик за околу 20 проценти, додека поразот го зголемува за околу 23 проценти. Затоа треба да навивате, да се радувате, но без прекумерен стрес, алкохол и тешка храна.“

Тој рече дека за време на екстремна топлина, граѓаните треба да внимаваат на исхраната, хидратацијата и физичкиот напор, бидејќи, како што вели, климатските екстреми стануваат сè почести и бараат промена во секојдневните навики.