Полска на 1 септември, годишнината од почетокот на Втората светска војна, повторно го отвори прашањето за отштета од Гермнија

Полска на 1 септември, годишнината од почетокот на Втората светска војна, повторно го отвори прашањето за отштета од Гермнија. Варшава претходно ја пресмета историската сметка на повеќе од 1,3 трилиони евра. Се работи за истата репарација од која Полска се откажала во 1953 година.

Премиерот на Полска, Доналд Туск, денеска при посетата на Берлин порача дека „решавањето на сметката би било историски оправдано“. Тој разговараше со канцеларот на Германија, Олаф Шолц.

Туск рече дека Германија „сè уште има работа“ околу моралната и материјалната компензација. Истовремено порача дека спорот не треба да ги труе идните односи меѓу двете земји.

- Advertisement -

Сметка од 1,3 билион евра
Барањето не почнало со владата на Туск. Претходната влада на партијата Право и правда со години инсистирала на германскиот историски долг.

Таа пресметала дека Германија ѝ должи на Полска повеќе од 1,3 билион евра.

Во пресметката биле вклучени принудната работа на околу 2,1 милиони Полјаци и други воени загуби. Било наведено и губењето на источните територии од Советскиот Сојуз.

Посебно биле издвоени околу 196.000 полски деца кои биле насилно германизирани.

Полскиот парламент во септември 2022 година усвоил резолуција со која побара Германија да ја прифати одговорноста. Резолуцијата ја поддржаа и дел од тогашните опозициски пратеници, меѓу кои и Туск.

Опозицијата, сепак, инсистирала зборот „репарации“ да биде заменет со „компензација“.

Проблемот е документот од 1953 година
Најголемата пречка за полското барање е одлуката од 1953 година. Полска тогаш се откажала од своето право на репарации.

Повеќето правни експерти и историчари во Германија и во Полска сметаат дека тоа откажување важи. Тоа не ги опфаќа индивидуалните барања на жртвите на нацистичкиот режим.

„Каде е употребен зборот репарација?“

Полска во 2022 година испратила дипломатска нота до Германија. Нотата била испратена и до 50 други држави, Обединетите нации, НАТО и до САД.

Подоцна било утврдено дека во документот не бил употребен зборот „репарации“.

Тогашниот претседател на Полскиот комитет за воени репарации, Аркадиуш Муларчик, побарал и дебата во Бундестагот. Германскиот парламент не го прифатил повикот.

Ако нема репарации, ќе има компензации?
Германија останува на ставот дека прашањето за репарациите е затворено.

„Ние сме ангажирани во конструктивна и партнерска размена со полската страна за прашањата на сеќавањето и обработката на нашата тешка заедничка историја“, соопштило Министерството за надворешни работи на Германија.

Берлин истовремено ја нагласил својата правна позиција.

„Останува фактот дека, од наша перспектива, прашањето за репарациите е затворено“, соопштило министерството.

Полската страна затоа работи на концепт за компензација. Шефот на дипломатијата на Полска, Радослав Сикорски, ја повикал германската влада „креативно да размислува за наоѓање форма на компензација“.

Пари за околу 45.000 Полјаци
Една од можностите е помошта да биде насочена директно кон преживеаните жртви.

Пратеничката во Бундестагот од Зелените, Најке Славик, ја посочила индивидуалната компензација како приоритет.

Меѓу идеите се пензиски фонд и покривање на трошоците за лекови и лекување за околу 45.000 Полјаци.

Се разгледува и поддршка за обновување на изгубеното полско културно наследство. Како пример е наведена реконструкцијата на Саксонскиот дворец во Варшава.

Германските окупациски сили го уништиле дворецот по задушувањето на Варшавското востание во 1944 година.