Новите правила на ЕУ носат драстично зголемување на цените: Утринското кафе, цитрусните овошја и авокадото стануваат луксуз?

Брисел сака да ги заостри правилата за остатоци од пестициди во увезените земјоделски производи. Резултатот, според анализата на Европската комисија, би можел да биде значително повисоки цени на храната и помала достапност на одредени производи.

Утринското кафе, чаша сок од портокал или палачинки од боровинки наскоро би можеле да станат поскапо задоволство. Доколку Европската унија спроведе план што би применил уште построги стандарди за одредени остатоци од пестициди на увезените производи, тоа би можело да ги погоди потрошувачите по џебот.

Анализата на Заедничкиот истражувачки центар (JRC), научната служба на Европската комисија, ги потврдува предупредувањата на земјоделците надвор од ЕУ. Во најлошото, хипотетичко сценарио, во кое производителите од трети земји не го прилагодуваат производството на новите правила, кафето би можело да стане скапо за 332 проценти, а цитрусите за 82 проценти, пишува Политико.

- Advertisement -

Во исто време, увозот на земјоделски производи во ЕУ би се намалил за околу 41 процент, додека сточарите би можеле да платат повеќе за храна за животни.

Дури и во пореалните сценарија што ги разгледува JRC, во кои производителите надвор од ЕУ делумно или во голема мера би се прилагодиле на новите правила, се очекуваат повисоки цени за потрошувачите и пад на увозот. Од друга страна, поголемата побарувачка би можела да го зголеми домашното европско производство.

Пестициди на „нула“
Планот е дел од поширок пакет со кој Брисел сака да ги поедностави правилата за безбедност на храната и добиточната храна. Со него, за одредени пестициди што се забранети во ЕУ поради здравствени и еколошки ризици, остатоците во увезените производи практично би морале да се намалат на техничка нула.

За европските земјоделци, таквата идеја е привлечна бидејќи треба да обезбеди поеднакви услови за пазарна конкуренција. Таа доби особено значење по незадоволството на европските земјоделци од трговскиот договор со Меркосур, кој ги обединува Аргентина, Бразил, Парагвај и Уругвај.

Но, производителите надвор од ЕУ предупредуваат дека таквата политика би можела да претставува еден вид трговска бариера. Станува збор за таканаречените „огледални клаузули“, кои се обидуваат да ги применат правилата на ЕУ на производи произведени надвор од Унијата.

„Трговска бариера“
Производителите од голем број земји тврдат дека Брисел го игнорира фактот дека земјоделците во различни делови од светот се соочуваат со различни клими, штетници и услови на одгледување.

„Изборот е помеѓу бобинки достапни во текот на целата година – здрави, безбедни и по прифатлива цена – или ограничено производство по висока цена“, рече Амин Бенани, претседател на Здружението на марокански бобинки.

Според него, она што Брисел го нарекува „хармонизација на стандардите“ би можело да стане „трговска бариера“ во пракса. Здружението, исто така, тврди дека не било консултирано, иако новите правила би можеле да влијаат на околу 250.000 луѓе вработени во тој сектор во Мароко.

Слични загрижености доаѓаат од Јужна Африка, чии производители на овошје и трпезно грозје предупредуваат дека извозот е клучен за егзистенцијата на илјадници работници. Производителите на жито и мешунки од Канада, производителите на дињи од Хондурас, бразилскиот земјоделски и сточарски сектор и производителите на бадеми од Калифорнија, исто така, се изјаснија против мерката.

Брисел: Целта е да се заштитат потрошувачите
Европската комисија тврди дека сака да го спречи повторниот увоз на најопасните пестициди кои се забранети за употреба во рамките на ЕУ.

Во исто време, Комисијата нагласува дека дозволените нивоа на остатоци од пестициди веќе се утврдени на таков начин што го штитат здравјето на потрошувачите. Критичарите, сепак, веруваат дека новите правила одат чекор понатаму – не само поради директниот ризик за здравјето на луѓето, туку и поради пошироката забрана за супстанции што претставуваат еколошки или други здравствени ризици.

Дополнителна неизвесност создава фактот што Комисијата сè уште конечно не утврдила кои забранети активни супстанции ќе бидат опфатени со новите правила.

Студијата на JRC идентификуваше 18 активни супстанции кои би можеле да бидат опфатени со забраната за остатоци, што би можело да влијае на 235 видови земјоделски производи од 86 земји.

Европската комисија ќе донесува одлуки за секој случај поединечно, со проценки на економските и другите ефекти.

Можен спор во Светската трговска организација
Прашањето наскоро би можело да се претвори во меѓународен трговски спор. Австралија, Канада, Парагвај и САД веќе ја оспорија мерката пред Светската трговска организација.

Меѓународните здруженија на производители на свежо овошје и зеленчук предупредуваат дека постојните глобални стандарди за безбедност на храната веќе ги штитат потрошувачите, а во исто време овозможуваат непречено меѓународно трговија со храна.

Од друга страна, некои земји-членки на ЕУ силно ги поддржуваат клаузулите за огледало. Нивниот аргумент е дека европските земјоделци не треба да бидат принудени да се придржуваат до строги правила, додека во исто време производи од земји каде што не постојат такви ограничувања влегуваат на пазарот на ЕУ.

Франција е меѓу најгласните застапници на таков пристап. Порано оваа година, Париз веќе воведе национални забрани за производи што содржат остатоци од одредени пестициди чија употреба е забранета во ЕУ, со што се ограничува увозот на одредени видови компири и авокадо.

Со други зборови, ако трендот продолжи, љубителите на утринското кафе, овошјето и – особено – тостот со авокадо би можеле да имаат уште една причина да бидат претпазливи кога одат во продавница.