Нов закон за сообраќај во Црна Гора: Строги казни, нови правила и критики

Измените на Законот за безбедност на сообраќајот на патиштата, кои се спроведуваат во Црна Гора од 7 август, донесоа повисоки казни, посебни ограничувања за млади возачи, нови правила за електрични тротинети, мерење на просечната брзина, како и можност за привремено одземање на возилото на повеќе сторители на најтешките прекршоци.

Една од најголемите вести се однесува на возачите под 21 година. Тие не смеат да управуваат со моторно возило од полноќ до пет часот, ниту да возат автомобил од категорија Б со моќност на моторот што надминува 80 kW. Тие можат да возат посилно возило ако се придружувани од лице кое има важечка возачка дозвола од категорија Б најмалку пет години. За прекршување на овие забрани е пропишана казна од 300 до 600 евра, а законот предвидува забрана за управување со моторно возило во период од 60 дена.

Ограничувањето од 80 kW предизвика дел од критиките. Дури и за време на јавната дебата, беше посочено дека многу просечни семејни автомобили ја надминуваат таа моќност, па затоа примената на такво правило може да претставува дополнителен трошок за семејствата. Министерството не го прифати приговорот, со образложение дека анализите покажуваат големо учество на млади возачи во несреќи предизвикани од пребрзо возење.

- Advertisement -

На крајот на август, до Уставниот суд беше поднесена иницијатива за оценување на уставноста на одредбата со која се ограничува самостојното управување со автомобили со моќност поголема од 80 kW на лица под 21 година. Подносителите на барањето сметаат дека одредбата отвора прашања за еднаквост, право на работа, слободно движење и сопственост, особено во однос на младите лица кои ја добиле возачката дозвола пред да стапат во сила новите правила.

Построги казни за прекршоци
Законот значително ги заостри казните за одредени секојдневни прекршоци. За некористење на сигурносен појас е пропишана казна од 150 до 400 евра, а ист опсег на казни се однесува и на неправилна употреба на мобилен телефон при возење. Веќе по стапувањето во сила на новите правила, полицијата спроведе посебни контроли за употреба на телефони.

Мерките против возачите кои ги повторуваат најтешките прекршоци се особено заострени. Полициски службеник може привремено да одземе возило од лице кое сторило едно од сериозните прекршоци утврдени со закон, а кое веќе било судски осудено за такво дело во претходните две години. Возилото може да се одземе до крајот на постапката пред судот, додека трошоците за негово чување ги сноси лицето од кое е одземено.

Воведена е и можноста за контрола на просечната брзина на возилото на одредена делница од патот, па затоа законските одредби за брзината повеќе не се однесуваат само на брзината измерена со радарот во еден момент. Просечната брзина се пресметува врз основа на должината на одредена делница и времето потребно возилото да ја помине.

Нови правила за електрични скутери
Новите правила ја регулираат и употребата на електрични скутери и други лесни електрични возила. Тие не можат да ги возат лица под 16 години на јавни патишта, не им е дозволено да превезуваат друго лице или да влечат приколка. Кога нема велосипедска патека или лента, возачите на вакви возила можат да го користат патот каде што е дозволена брзина до 30 км/ч, додека возрасните под одредени услови можат да користат и патишта со дозволена брзина до 50 км/ч.

Промените се однесуваат и на техничките прегледи на возилата. Станиците за технички преглед мора да бидат електронски поврзани со надлежните институции и да обезбедат видео надзор на секоја технолошка линија, за да има поголема контрола врз начинот на кој се врши прегледот и се евидентира техничката исправност на возилото.

Законот пропишува поголема одговорност за сопственикот на возилото кога прекршокот е снимен со камера или друг уред, а возачот не е запрен и идентификуван. Сопственикот или корисникот на возилото е должен да даде веродостојни информации за лицето кое возело, во рок од осум дена од приемот на известувањето за прекршокот.

Иако законот предвидува построги казни, Полициската управа најави дека ќе има одредена толеранција за мало пречекорување на брзината. Раководителот на Одделот за безбедност на сообраќајот на патиштата, Илија Јањушевиќ, изјави дека полицијата, засега, нема да санкционира возачи кои ја надминуваат дозволената брзина за два, пет или десет километри на час.

„Засега, сметаме дека нема да санкционираме возачи кои ја надминуваат дозволената брзина до десет километри. А оние над тоа сепак ќе бидат санкционирани“, изјави Јањушевиќ за медиумите.

Нема да има толеранција за некористење на сигурносен појас, а полицијата наведува дека не е должна однапред да ги објави локациите на радарските контроли.

Сепак, некои граѓани и возачи сметаат дека заедно со построгите казни, треба да се преиспитаат и постојните ограничувања на брзината, состојбата на патната инфраструктура и сигнализацијата. Тие истакнуваат дека некои ограничувања се поставени пред неколку децении и бараат стручна анализа на поединечните делови за да се утврди дали тие одговараат на реалната состојба на патот, видливоста и современите услови на сообраќајот.

Во исто време, беше издадено предупредување на панелот на Министерството за внатрешни работи дека само 36 проценти од патиштата во Црна Гора ги исполнуваат минималните безбедносни стандарди, додека просечната старост на возилата е помеѓу 16 и 17 години. Полицијата наведува дека зголемувањето на казните не е воведено за да се пополни буџетот, туку поради големиот број на повторени прекршители и потребата да се намали бројот на жртви и повреди на црногорските патишта.