Научниците работат на нова генерација mRNA вакцини против рак, инспирирани од технологијата што се користеше за ковид-вакцините

Во последно време на социјалните мрежи и порталите се појавуваат тврдења дека американски научници развиле „универзална вакцина против рак“ која може да делува на сите видови канцер, односно, може да го научи имунолошкиот систем да ги препознава и уништува сите типови канцер.

Иако звучи како револуционерно откритие, научните докази покажуваат дека реалноста е многу сложена и дека оваа бомбастична вест е далеку од вистината.

Научниците навистина работат на нова генерација mRNA вакцини против рак, инспирирани од технологијата што се користеше за ковид-вакцините. Овие вакцини имаат за цел да го „научат“ имунолошкиот систем да ги препознава и напаѓа канцер-клетките.

- Advertisement -

Истражувањата покажуваат дека вакцините можат да предизвикаат силен имунолошки одговор, можат да се користат кај различни типови тумори, a се тестираат во клинички испитувања за меланом, рак на белите дробови, панкреас и други видови рак. Сепак, клучно е дека повеќето од овие вакцини се персонализирани, односно направени за конкретен пациент, а не „универзални“.

Од каде доаѓа приказната за „универзална вакцина“?

Неколку понови студии навистина даваат повод за оптимизам. На пример, истражување објавено во 2025 година покажало дека експериментална mRNA вакцина може значително да го засили ефектот на имунотерапијата – но засега само кај животни (глувци).

Научниците велат дека ова е „чекор поблиску“ до идејата за вакцина што би делувала пошироко, односно на повеќе видови рак.

Сепак, засега станува збор за рана лабораториска фаза, без потврда кај луѓе во големи студии и далеку од клиничка употреба.

Зошто „една вакцина за сите“ е толку далеку од реалноста?

Ракот не е една болест, туку стотици различни заболувања со различни генетски мутации.

Иако научниците се обидуваат да најдат „заеднички маркери“ на канцер-клетките, тоа е огромен предизвик. Затоа, најголем напредок во моментов има токму кај

персонализираните вакцини и комбинираните терапии (вакцина + имунотерапија).

Ова има резултати кај луѓе, но не со „универзална вакцина“.

Во клинички испитувања персонализирана mRNA вакцина за меланом значително го намалила ризикот од враќање на болеста. Исто така, и други вакцини покажуваат подобрување кога се комбинираат со имунотерапија.

Дополнително, некои студии покажуваат дека mRNA вакцините можат да го засилат имунолошкиот одговор и да ја подобрат ефикасноста на постојните терапии.

Што значи ова за иднината?

Вакцините против рак се една од најперспективните насоки во медицината и во следните години се очекуваат првите пошироки одобренија. За жал, „универзална вакцина за сите видови рак“ сè уште не постои.

Идејата за вакцина што ќе го спречи или излекува секој вид рак е една од најголемите цели на современата медицина. Но, моменталните научни докази покажуваат дека сме на почетокот на тој пат, а не на крајот.

Напредокот е реален и охрабрувачки – но сензационалните тврдења дека „ракот веќе има универзален лек“ засега не се потврдени.