Еве како се манифестира недостатокот на витамин Д: Треба да ги препознаете овие симптоми

Витаминот Д е витамин растворлив во масти кој телото не само што може да го складира, туку и да го произведува самостојно – со редовна изложеност на сончева светлина. Сепак, кај луѓето кои поминуваат малку време на отворено, резервите на витамин Д постепено можат да се исцрпат, што со текот на времето доведува до голем број здравствени проблеми. Симптомите на недостаток се разликуваат кај децата, возрасните и постарите лица.

Важноста на витаминот Д за човечкото тело
Витаминот Д е најпознат по своето влијание врз здравјето на коските, но научните наоди потврдуваат дека има бројни други функции – вклучувајќи улога во мускулната функција, имунолошкиот систем, нервниот систем и менталното здравје.

Интернистката Хелена Орфанос-Бекел ја нагласува важноста на формата на калцитриол:
„Ако недостасува или постојано има премногу од него, тоа нè прави сериозно болни“, вели таа во својот прирачник Нутритивна терапија.

- Advertisement -

Здружението за применето истражување на витамини (GVF) исто така истакнува дека витаминот Д е важен и за нервниот метаболизам и може да има значително влијание врз психата.

Како се утврдува недостатокот?
Нивото на витамин Д се утврдува со крвен тест – мерење на концентрацијата на 25-хидроксивитамин Д. Институтот Роберт Кох (RKI) предупредува дека овие нивоа варираат во зависност од сезоната. Повремена ниска вредност не секогаш значи хроничен недостаток.

Според различни извори, праговите се следниве:

Под 20 ng/ml: се смета за недостаток (Kai-J. Lüthgens)

Под 10 ng/ml: се смета за сериозен недостаток

Над 30 ng/ml: препорачан минимум (Orfanos-Boeckel)

Над 50 ng/ml: можен знак на предозирање (RKI)

Д-р Lüthgens наведува дека „никаде нема поголемо несогласување околу референтните вредности отколку со 25-OH витамин Д“.

Симптоми на недостаток кај деца и адолесценти
Кај децата, витаминот Д е неопходен за раст на коските и развој на имунолошкиот систем. Тешкиот и хроничниот недостаток може да предизвика рахитис – болест која ги омекнува и деформира коските.

Според Институтот Роберт Кох и Прирачникот за MSD, симптомите вклучуваат:

Нарушување на растот на коските
Намалена мускулна сила
Мускулни грчеви, особено кај доенчиња
Зголемена подложност на инфекции
Болка при одење, свиткани нозе и колена
Кај адолесцентите, недостатокот може да се манифестира и преку искривување на ‘рбетот или болка за време на физичка активност.

Манифестации кај возрасни
Во зрелоста, недостатокот на витамин Д најчесто влијае на коскениот и мускулниот систем. Според RKI и Прирачникот за MSD, симптомите вклучуваат:

Болка и осетливост во коските
Деформитети на коските што носат товар
Мускулна слабост и губење на силата
Зголемен ризик од фрактури
Некои студии го поврзале хроничниот недостаток со зголемен ризик од хипертензија, дијабетес тип 2 и одредени видови на рак. Иако причинско-последична врска не е потврдена, ниските нивоа на витамин Д често се забележуваат кај пациенти со овие состојби.

Поширока симптоматологија според стручни извори
Според Прирачникот за хранливи материи на Бургерштајн, долгорочниот недостаток на витамин Д може да биде поврзан со:

Кожа и коса: акни, псоријаза, невродерматитис, опаѓање на косата, витилиго
Репродуктивно здравје: намалена плодност, низок тестостерон, еректилна дисфункција
Респираторен систем: почести инфекции, ХОББ, проблеми со предвремено родени бебиња
Гастроинтестинален тракт: воспалително заболување на цревата, гастритис, инфекции со H. pylori
Црн дроб: безалкохолен масен црн дроб, ризик од цироза
Ментално здравје: депресија, нарушување на вниманието, аутизам, раздразливост
Сон и дишење: нарушувања на спиењето, апнеја
Усна празнина: инфекции на непцата, оштетување на забите
Симптоми кај постарите лица
Кај постарата популација, намалената способност на кожата да произведува витамин Д го зголемува ризикот од:

Остеопороза и остеопенија
Чести фрактури
Намалена мускулна маса и подвижност
Според прирачникот за MSD, на постарите лица им се потребни поголеми количини на витамин Д за да одржуваат стабилни нивоа во крвта.

Кој треба да го провери нивото на витамин Д?
Покрај луѓето со хронични заболувања на црниот дроб, бубрезите или дигестивниот систем, ризичните групи вклучуваат:

Луѓе кои ретко престојуваат на сонце
Луѓе кои носат покривки за глава од религиозни или културни причини
Луѓе со потемна кожа, на кои им е потребно повеќе УВ зрачење за да произведат доволни количини на витамин Д
Забелешка: авокадото, иако често се споменува, не содржи витамин Д.

Симптоми на предозирање
Акутното предозирање со витамин Д (најчесто поради прекумерен внес на додатоци) може да предизвика:

Губење на апетит
Гадење и повраќање
Замор, нервоза
Висок крвен притисок
Хроничното предозирање доведува до зголемено ниво на калциум во крвта, кое може да се таложи во белите дробови и бубрезите. Терапијата вклучува прекин на витамините и медицински надзор.

Витаминот Д игра клучна улога во здравјето на целиот организам – од коските, преку имунитетот, до менталната состојба. Навременото препознавање на симптомите на недостаток може да спречи сериозни компликации. Тестирањето на нивото во крвта и консултацијата со лекар останува најдобриот пристап за безбедна и ефикасна суплементација.