ЕДНА ЗЕМЈА НА БАЛКАНОТ МОЖЕ НАЈСИЛНО ДА ГО ПОЧУВСТВУВА ЕВЕНТУАЛНИОТ ПОРАЗ НА ТРАМП

Пораз на Републиканската партија на американските меѓуизбори би можел да ѝ даде на Европа поголема поддршка во Конгресот на САД, а на Западен Балкан да донесе поактивно американско влијание.

Земја која најмногу би го почувствувала новиот американски притисок би била Босна и Херцеговина.

Сепак, дури и ако демократите го преземат мнозинството во еден или во двата дома на Конгресот, претседателот на САД Доналд Трамп ќе ги задржи главните овластувања за водење на американската надворешна политика.

- Advertisement -

Исходот од изборите на 3 ноември би можел да отвори две сценарија. Според првото, демократите би ја презеле контролата врз Претставничкиот дом, додека републиканците би го задржале Сенатот. Второто, понеизвесно сценарио, предвидува демократско мнозинство во двата дома.

Во двата случаи, Трамп би се соочил со посилна политичка контрола, но тоа не значи дека неговата политика кон Европа автоматски ќе се промени.

Последиците од политиката на Трамп би можеле да траат и по завршувањето на неговиот претседателски мандат.

Конгресот може да го ограничи Трамп

Американскиот претседател има широки овластувања во надворешната политика, поради што евентуалниот изборен пораз на републиканците не би морал да предизвика пресврт во односите со Европа, НАТО или Западен Балкан.

Промената би можела да дојде од самиот Конгрес, особено ако дел од републиканците го протолкуваат лошиот изборен резултат како последица на непопуларноста на Трамп.

Во таков случај, некои од нив би можеле да се дистанцираат од претседателот и да соработуваат со демократите околу одредени надворешнополитички прашања.

Демократското мнозинство би значело и преземање на раководството со важни конгресни комисии, вклучително и оние за надворешна политика и одбрана.

Преку нив, демократите би можеле да организираат сослушувања, да бараат поголема отчетност од администрацијата и да влијаат врз буџетските приоритети и политичките контакти со странските партнери.

Слична промена во конгресната рамнотежа се случи во 2018 година, кога демократите го освоија Претставничкиот дом на половина од првиот претседателски мандат на Трамп.

Западен Балкан под поголемо внимание

За Западен Балкан, најнепосредните последици би можеле да се почувствуваат во Босна и Херцеговина.

Во двата дома на американскиот Конгрес има републиканци кои сметаат дека политиката на лидерот на СНСД, Милорад Додик, е премногу блиска до Русија.

Доколку изборниот резултат ја промени рамнотежата на силите меѓу републиканците, би можел да се засили притисокот врз Бања Лука да ја преиспита својата надворешнополитичка ориентација.

Истовремено, демократските претставници би добиле поголеми можности да влијаат врз американскиот пристап кон БиХ преку конгресните комисии, политичките контакти и одлуките за финансиска поддршка.

Тоа не значи дека Вашингтон нужно би вовел нови мерки против раководството на Република Српска, туку дека би можел да се отвори простор за поинаква распределба на политичкото влијание во американските институции.

Промените во односите меѓу Вашингтон и европските сојузници би имале пошироки последици и за другите држави од Западен Балкан, чија безбедност и европска интеграција се поврзани со трансатлантската соработка.

Европа би можела да добие посилен глас

Односите со НАТО се уште едно прашање на кое изборниот резултат би можел да влијае.

Меѓу демократите и републиканците постои широка поддршка за зачувување на трансатлантските односи. Сепак, републиканските конгресмени досега ретко отворено му се спротивставуваа на Трамп, иако неговата политика предизвика несогласувања со европските партнери.

Доколку републиканците изгубат значителен број места, дел од нив би можеле да покажат поголема независност и да поддржат поактивна соработка со европските сојузници.

За Европа, тоа би значело дополнителен политички простор во Вашингтон, но не и гаранција дека несогласувањата со Белата куќа ќе исчезнат.

Особено сложени остануваат економските односи меѓу САД и Европската Унија, каде што американските интереси не се единствени.

Американскиот технолошки сектор се залага за помала европска регулација на интернетот и дигиталните технологии, додека енергетските компании имаат интерес Европа дополнително да го намали увозот на руски енергенси.

Таквиот развој би ја зголемил побарувачката за американска нафта и гас, независно од тоа која партија има мнозинство во Конгресот.

Затоа, евентуалниот успех на демократите не би значел дека сите американски политики кон Европската Унија ќе станат поповолни за Брисел.

Европа веќе се подготвува за помала зависност

Несигурноста во трансатлантските односи веќе ги поттикнува европските земји да ја продлабочуваат меѓусебната соработка и да развиваат посилни партнерства со други држави, вклучително и со Канада.

Овие процеси би можеле да ја променат улогата на САД во Европа на подолг рок, дури и ако во Белата куќа во 2028 година дојде нов претседател.

За Западен Балкан, тоа би значело постепено приспособување кон европска безбедносна и политичка архитектура во која американското влијание можеби нема да биде исто како пред враќањето на Трамп на власт.

Резултатот од меѓуизборите ќе ја одреди и распределбата на претседателските и конгресните овластувања во преостанатите две години од мандатот на Трамп, до следните претседателски избори во 2028 година.