Една занемарена навика би можела да биде најдобриот начин за ослободување од стрес

Психолозите советуваат да одвојуваме повеќе време за себе, за да му дадеме шанса на нашиот мозок да се одмори и да ја обнови својата енергија.

Луѓето се општествени суштества. Еволуиравме во групи и го освоивме светот преку големи заедници засновани на семејни врски, кои ги нарекуваме цивилизации. Во суштина, ни е потребно друштвото на другите, пишува *Science Focus*.

Зошто тогаш, понекогаш посакувам да бидам единствениот човек на планетата?

- Advertisement -

Желбата да се биде сам може да биде исто толку силна како и нашиот инстинкт да бараме друштво од пријателите и семејството.

Истражувачите дури имаат и термин за ова чувство: „недостаток на самотија“ (англиски: *aloneliness*) – непријатноста што ја чувствуваме кога немаме доволно време за себе. Во одредена смисла, ова е спротивно на осаменоста; тоа ги опишува негативните симптоми и емоции што се јавуваат кога ни недостасува време поминато во самотија.

Придобивките од времето поминато во самотија
Родителите кои во овој период од годината се соочуваат со шестнеделен училишен распуст, често стануваат особено раздразливи. Ова чувство им е познато и на оние што живеат во станови со многу цимери или работат во преполни средини, како што се училиштата или болниците.

Интересно е тоа што концептот на самотија привлекува големо внимание. Меѓу оние што се занимаваат со ова е д-р Туи-ви Нгуен, професорка по психологија на Универзитетот во Дарам. Нејзините истражувања покажуваат дека повременото поминување време во самотија е важно, бидејќи ни овозможува да се опоравиме од стресот. „Една работа што постојано ја забележуваме во нашите истражувања е тоа што времето поминато во самотија е многу корисно за регулирање на емоциите“, вели таа.

„Во една студија, на почетокот на експериментот предизвикавме стрес кај учесниците. Потоа ги сместивме во просторија каде што беа сами. По само краток период – од 15 до 30 минути – можевме да забележиме како нивните емоции се смируваат, а нивото на стрес опаѓа.“

Интересно е што ова емоционално смирување не се случуваше кога учесниците беа во просторија со друго лице. Можеби причината е тоа што самотијата служи како време за одмор и обновување на енергијата.

Времето поминато во самотија може да биде уште покорисно доколку се исполни со некаква активност, како што е прошетка во природа или занимавање со креативно хоби. Лутината, вознемиреноста и преголемата возбуда бараат одреден ментален напор, но се чини дека овие состојби исчезнуваат штом ќе добиеме момент за себе.

Нгуен открила дека постојат и физички ефекти. „Кортизолот го разгледуваме како показател за стрес, а неговото ниво опаѓа кога сме сами“, објаснува таа.

Чувството на смиреност не е единствената придобивка. Истражувањата спроведени за време на карантините во пандемијата на КОВИД-19 покажаа дека времето поминато во самотија може да ја поттикне креативноста. Други студии сугерираат дека самотијата може да ја зголеми сочувствителноста кон себе и отпорноста на стрес.

Осаменоста и самотијата не се исто.
Сето ова може да биде изненадување за оние што слушнале дека осаменоста станала епидемија – и тоа опасна. Таа се поврзува со полошо ментално здравје, како и со зголемен ризик од кардиоваскуларни болести и предвремена смрт.

Сепак, постои значителна разлика помеѓу осаменоста и самотијата. Осаменоста е нешто што не секогаш можеме да го избереме, додека самотијата е нешто што можеме свесно да го побараме и да го обликуваме на начин што најмногу ни одговара.

Првиот чекор е времето што го поминуваме сами да го исполниме со конкретни активности, вели Нгуен.

„Понекогаш, кога тоа време е целосно неисполнето, на луѓето им е тешко да се справат со ситуацијата. Затоа е добра идеја да си најдеме некаква занимација.“

Во еден од своите експерименти, Нгуен побарала од учесниците да сортираат стотици моливи. Се покажало дека тие го сметале ова за попријатно отколку едноставно да седат и да не прават ништо. Едно претходно истражување дури покажало дека некои луѓе би претпочитале да се изложат на благи електрични удари, отколку да седат без никаква активност.

Во своето слободно време, Нгуен изработува минијатурни модели – што е многу поздрава опција. Читањето, градинарството, редењето сложувалки или цртањето се исто така одлични начини за исполнување на времето.

„Започнете со активност што ги вклучува вашите раце“, советува таа, истовремено предупредувајќи на автоматскиот порив да посегнеме по телефонот.

Нгуен истражува дали уредите што ни го одвлекуваат вниманието би можеле да ги попречат менталните процеси што се одвиваат додека сме сами. „Кога сме сами, имаме можност да размислиме и да се осврнеме на денот што поминал. Сепак, телефоните се дизајнирани да ни го привлечат вниманието, па наместо тоа, на крајот завршуваме правејќи повеќе работи истовремено“, вели таа.

Уште еден совет е да излезете од дома, особено ако дома постојано има многу луѓе.

„Ако постојано сте во средина што предизвикува високо ниво на стрес, можеби нема да можете ментално да се исклучите од неа – дури и кога сте сами. Токму затоа многу родители чувствуваат потреба да излезат од дома. Постои разлика помеѓу времето поминато во самотија и времето посветено на себе“, вели Нгуен.