Дали климатските промени ги менуваат топлотните бранови?

Дали климатските промени ги менуваат топлотните бранови?Топлотниот бран е сè уште актуелен. Има мали температурни флуктуации од ден на ден, но секако останува далеку над просечните вредности за ова време од годината. И додека некои ја опишуваат оваа топлина како невидена и последица на климатските промени, други веруваат дека овие температури не се ништо необично и дека се случиле и претходно.

Кој е во право?
И двете изјави се донекаде точни. Да, точно е дека претходно имало многу топли денови со максимални температури од 38, 39, па дури и повеќе од 40 степени. Имало топлотни бранови и некои рекорди поставени во минатото сè уште не се срушени.

Сепак, условите во атмосферата во кои се случиле овие топлотни бранови биле различни. Интензитетот, времетраењето и фреквенцијата на појава биле во просек пониски во минатото.

- Advertisement -

Глобалното затоплување ја зголемува просечната температура на Земјата и таа моментално е за 1,4 степени Целзиусови повисока отколку во прединдустрискиот период. Некои од причините за ова се согорувањето на фосилни горива, сè погустиот и интензивен сообраќај и издувните гасови што испуштаат стакленички гасови во атмосферата. Тие апсорбираат дел од топлинското зрачење што го емитува Земјата и на тој начин го засилуваат природниот ефект на стаклена градина, што доведува до затоплување на атмосферата. Потоплата атмосфера има способност да задржува повеќе влага, што придонесува за чувство на непријатност за време на високи температури.

Климатските промени затоа ја променија атмосферата во која се случуваат топлинските бранови и ги зголемија просечните температури. И како што се зголемуваат просечните температури, така се зголемува и температурата што ја сметаме за нормална за дадено време од годината, што значи дека екстремно високите температури стануваат помалку екстремни од она што некогаш го сметавме за нормално.

Што велат научните истражувања
Броевите надвор од термометарот јасно покажуваат дали и колку се променила ситуацијата. Според Службата за следење на климата „Коперник“, од 30-те најсилни топлотни бранови што ја погодиле Европа од 1950 година, 23 се случиле по 2000 година.

Студија објавена во „Нејчр Комуникејшнс“, која ги анализирала топлотните бранови од 1950 година, заклучува дека топлотните бранови станале почести, подолги и поинтензивни, при што фреквенцијата покажува најбрзи промени. Трендовите се забрзале со текот на времето и се очекува да продолжат со понатамошно глобално затоплување.

Студијата што спроведе климатолошка анализа на топлотните бранови на Иберискиот Полуостров и Балеарскиот Архипелаг заклучи дека просторниот обем на топлотните бранови се зголемува во просек за околу 4% по деценија.

Тим експерти од Институтот за метеорологија, Факултет за физика, Универзитет во Белград, спроведе истражување за тоа колку климатските промени придонеле за топлотниот бран што ја погоди Европа во втората половина на јуни. Резултатите покажаа дека таков топлотен бран во јуни, во Србија, е дури 55 пати поверојатен поради влијанието на глобалното затоплување отколку што беше порано.

Топлотните бранови, според тоа, не се нов феномен. Климатските промени не предизвикуваат топлотни бранови сами по себе, а вредностите што ги мери термометарот за време на нив не се секогаш рекордни и „никогаш не се видени досега“. Сепак, веројатноста, интензитетот, фреквенцијата и времетраењето на топлотните бранови се во голема мера последица на климатските промени што ја обликувале атмосферата во која се случуваат.