Аналитичарите гледаат хибридна војна против Шпанија

Според верзијата на шпанската и на мароканската влада, минатата недела помеѓу 40.000 и 60.000 Мароканци, претежно млади луѓе, но и семејства со деца во раце, го поминаа граничниот премин со Сеута поттикнати од активностите на мрежите за шверц, но некои аналитичари во Шпанија имаат поинакво мислење.

Аналитичарите во интервју за телевизијата РТВЕ  изјавија дека овој настан има многу карактеристики на хибридна војна.

Сплет на повеќе околности

Мароко „не е само уште една соседна земја“, ниту може да се спореди со другите поради нејзините долгогодишни територијални претензии кон Сеута и Мелиља, тврдат тие. Во овој случај се испреплетени толку многу геостратешки интереси што е тешко сè да се припише на наводно спонтано движење без политичка цел, поттикнато од социјалните мрежи, велат аналитичарите.

– Тоа беше комбинација од различни фактори, положбата на младите луѓе, вестите објавени во медиумите, пораките на социјалните мрежи… што Рабат ги искористи во своја корист – смета Алехандро дел Вале, професор по меѓународно право и меѓународни односи на Универзитетот во Кадиз.

Пензионираниот адмирал Хуан Родригез Гарат, автор на книгата „Tambores de Guerra“ („Тапани на војната“), се согласува со него и проценува дека станува збор за комбинација од неколку различни фактори.

– Миграцијата е природен феномен, кој редовно се поттикнува со процедурите за легализација на престојот бидејќи им дава надеж на мигрантите, а во овој случај тие беа дополнително охрабрени од пресудата на Врховниот суд. Но, толку голем обем може да се објасни само со фактот дека Мароко, кога му одговара, врши притисок врз Шпанија, затворајќи ги очите пред она што се случува – вели тој.

Наталија Санча, истражувач во Кралскиот институт Елкано вели дека тооа е хибридна операција што ги комбинира дезинформациите со употребата на мигрантите како оружје.

– Комбинацијата на овие два елементи има за цел да ја принуди Шпанија да направи одредени отстапки- вели Санча.

Истакнува дека, иако Мароко не може директно да се смета за одговорен за таа операција, таа се случила со „премолчена согласност“ на режимот што не го запре протокот на луѓе.

Како тие 50.000 луѓе успеале да ја преминат границата, вели опозицискиот новинар Али Лмрабет, според кој, ова би било невозможно без знаење на мароканските власти.

– Мароко не е комунистичка земја, но ја контролира земјата на начин на кој некогаш го правел Советскиот Сојуз, па дури и поефикасно – објаснува Лмрабет.

Тој додава дека не е можно да се мобилизира толку голем број луѓе и дека мароканскиот режим „не знаел за тоа однапред“.

– Мароко е полициска држава, не е како Шпанија, каде што се почитуваат граѓанските слободи – додава тој, алудирајќи на строгиот надзор на социјалните мрежи и технолошките можности на државата да ги лоцира и идентификува авторите на одредени објави кога тоа им одговара на властите.

Различни можни мотиви

Аналитичарите наведуваат различни можни мотиви. Лмрабет истакнува дека на 23 јули Комитетот за правда на Шпанскиот конгрес поддржа закон со кој ќе им се даде шпанско државјанство на луѓето од Западна Сахара, област чиј народ го смета Мароко за окупатор, кои се родени додека областа сè уште била шпанска колонија, како и на нивните потомци. Според проценките на предлагачите на законот, помеѓу 100.000 и 200.000 луѓе би имале право на шпанско државјанство.

– Ова е голем број луѓе со право на глас, од кои повеќето се наклонети кон Фронтот Полисарио и независноста. Замислете колку изборна моќ би имале овие луѓе – вели новинарот.

Според Родригез Гарат, крајната цел на Рабат е да „влијае“ врз надворешната политика на Шпанија во прашања како што се Западна Сахара или Алжир, соседна земја со која Мароко има затегнати односи со години, како и врз преговорите за областите под шпански суверенитет.

Сличен став изразува и извршниот директор на Центарот за современи арапски студии (CEARC), Хаизам Амира Фернандез.

– Логиката на Рабат се темели на размислувањето дека секој шпански чекор кон Алжир е лош за Мароко и дека на него треба да се одговори со изразување незадоволство преку разни форми на притисок, со одредена доза на двосмисленост. Ова не е ништо ново. Истото се случи и во 2021 и 2022 година, кога Мароко успеа да ја убеди шпанската влада да го промени својот претходно неутрален став кон Западна Сахара – потсети тој.

Дел Вале истакнува дека фундаменталната причина за сето ова е барањето на мароканската монархија Сеута и Мелиља, енклави на северот од Африка, да станат дел од нејзината национална територија.

– Мароко нè смета за стратешки противник кој треба да се победи бидејќи во самите темели на неговиот национален идентитет е оспорувањето на границите на Сеута и Мелиља. Затоа секогаш ќе нè сметаат за противник – предупредува шпанскиот професор.

Шпанците се убедени дека кризата во Сеута е резултат на хибридна војна

Во последните денови, мароканскиот весник Le 360 ​​​​упорно се држи до оваа теза, дека двата автономни шпански градови не треба да припаѓаат на Шпанија, а во еден напис напиша: „Прашањето не е дали овие енклави ќе се вратат во нивната природна средина, Мароко, туку кога тоа ќе се случи и по колку трагедии“.

Истражувачот на Кралскиот институт Елкано дополнително ја поддржува тезата на професорот од Универзитетот во Кадиз, посочувајќи на зајакнувањето на односите меѓу САД, Израел и Мароко.

Во исто време, тој нагласува дека евентуалната хибридна операција не може да се припише ниту на Вашингтон ниту на Тел Авив, ниту пак може да се утврди дали тие учествувале во неа на кој било начин. Сепак, тој верува дека блиските односи меѓу трите земји влијаат на идните последици од овие настани. Санча потсетува дека мароканскиот режим ги потпиша Абрахамовите договори во 2020 година, со кои се нормализираа односите со Израел, додека САД, пак, ја прифатија мароканската позиција за Западна Сахара.

– Оттогаш, меѓу тие три земји се развива еден вид трипартитна соработка, која вклучува размена на воена опрема, софистицирани системи за надзор и шпионажа, како што е програмата Пегаз, како и дипломатска соработка, чии ефекти сега се капитализираат во Вашингтон – вели Санча.

Во исто време, тој потсетува на документот на Конгресот на САД во кој Сеута и Мелиља се опишани како територија на Мароко „под шпанска администрација“. Тој, исто така, ја истакнува улогата на конгресменот Марио Дијаз-Баларт, член на конгресниот клуб што ги претставува интересите на Мароко во Претставничкиот дом на САД и кој предложи сахарскиот фронт Полисарио да се прогласи за терористичка организација.

„САД и Израел ја искористија ситуацијата“

На еден или друг начин, заклучува Санча, „САД и Израел ја искористија ситуацијата за да се приклучат на наратив насочен против владата на Педро Санчез, со која имаат затегнати односи“.

Ниту Санча ниту Дел Вале не сметаат дека е нереално сценарио според кое следниот потег на Мароко би можел да биде обид да ги натера САД јавно да го поддржат вклучувањето на Сеута и Мелиља во мароканска територија.

– Мароко може да се обиде сега затоа што е охрабрено и има два силни сојузници, Израел и САД. Ќе се обиде да извлече најголема можна корист од оваа ситуација. Во Вашингтон, несигурните политички сигнали честопати им претходат на максималистичките изјави на Доналд Трамп. А прашањето за Сеута и Мелиља и нивната припадност е на дневен ред од април – вели Санча.

Пренасочувањето на поморските трговски патишта по настаните во Ормускиот Теснец е исто така важен фактор. Така, влезот во Медитеранот, ограничен од едната страна со Сеута, а од другата со Гибралтар, доби на значење како точка на меѓународни трговски патишта.

– Мароко е повеќе свесен за сите овие околности од Шпанија – смета Дел Вале.

Во исто време, тој ја критикува политиката на шпанската левичарска влада затоа што, според него, не ја зема предвид единственоста на Мароко – единствениот сосед кој, како што вели, се обидува да го „поткопа шпанскиот демократски простор“ и нема јасно дефинирана стратегија кон таа земја.

„Ова треба да стане прашање меѓу Мароко и ЕУ“

Професорот по меѓународно право не разбира зошто Шпанија не се потпирала повеќе на Европската Унија.

– „Мароко е првиот што е заинтересиран ова да остане прашање меѓу Шпанија и Мароко. Мислам дека интересот на Шпанија треба да биде тоа да стане прашање меѓу Мароко и ЕУ – објаснува Дел Вале.

Според него, доколку мисијата на Фронтекс беше распоредена во Сеута, мароканските власти немаше да дозволат влез на илјадници луѓе преку граничниот премин Тарахал.

– Но, за тоа шпанската влада треба да побара помош, а таа не сака да го стори тоа – заклучи Дел Вале.

Санча вели дека одговорот на ЕУ на кризата во Сеута не беше еднаков на оној што го обезбеди во слични ситуации на источниот дел од Унијата. Се потсетува на настаните од 2021 година кога Белорусија насочи десетици мигранти кон границата со Полска.

– Тогаш одговорот беше осуда на ваквите дејствија, а сега бевме сведоци на хаос. Видовме дека земји како Италија или Финска реагираа доста несолидарно. Зошто? Бидејќи заедно со усогласувањето на Трамп и Израел со Мароко, се појавува и четврти фактор – екстремната десница и нејзината намера да влијае на исходот од изборите во Шпанија (следната година) – заклучи истражувачот на Институтот Елкано.