Г20 СЕ РАЗИДУВА БЕЗ ДОГОВОР

Шефовите на дипломатиите на земјите членки на Г20 денеска го завршуваат дводневниот состанок во Атланта без договор за неколку клучни прашања од светската безбедност. Длабоките поделби меѓу најголемите светски економии, пред сè околу војната на Русија против Украина, го оттурнаа во втор план апелот за единство и ја оставија групата без заедничка декларација.

Наместо тоа, на крајот од состанокот се очекува американскиот државен секретар Марко Рубио да објави изјава на претседателот на состанокот, во која ќе бидат сумирани разговорите, соопштија дипломати присутни во Атланта.

Рубио вчера ги отвори разговорите со повик земјите од Г20 да соработуваат во услови на сè поголеми економски и геополитички кризи. Но, уште на самиот почеток стана јасно колку се големи разликите меѓу учесниците.

- Advertisement -

Традиционалната заедничка фотографија на министрите за надворешни работи беше откажана откако европски дипломати се спротивставија на присуството на рускиот министер Сергеј Лавров и најавија дека би можеле да ја бојкотираат фотосесијата или да ја напуштат.

Шефот на полската дипломатија Радослав Шикорски, кој за првпат ја претставува Полска како гостин на состанокот на Г20, изјави дека воопшто не е изненаден што не може да се постигне консензус.

– Имаме актуелни војни и учесниците во тие војни се на маса, па затоа е многу тешко да се договориме за заедничка позиција – им рече Шикорски на новинарите.

Дипломати кои зборувале под услов да останат анонимни, сепак, велат дека учесниците се согласиле да се обидат да ги надминат споровите, иако шансите за тоа во моментов се мали. Целта е самитот на лидерите на Г20, чиј домаќин следниот месец во Флорида ќе биде американскиот претседател Доналд Трамп, да има поголеми шанси за успех.

Според истите извори, уште подолго време било јасно дека наместо заедничка декларација ќе биде објавена само изјава на претседателот на состанокот. Причината се длабоките несогласувања околу руско-украинската војна, американско-иранскиот конфликт, американските тарифи и тензиите околу Кина и нејзините активности во Јужното Кинеско Море.

Сите овие кризи, според дипломатските извори, придонеле и за раст на глобалната цена на нафтата и за дополнителна неизвесност во светската трговија.

Воведната сесија на состанокот била опишана како пријателска, но зад дипломатскиот тон останале сериозни разлики. Русија, според присутните, не отстапува од својата позиција за Украина, а Москва се спротивставува и на членството на Полска во Г20.

Несогласувања имало и околу одлуката на администрацијата на Трамп да не ја покани Јужна Африка, која е членка на Г20, да присуствува на состанокот. Други земји од групата се спротивставиле на таквиот пристап.

Некои членки на Г20 претходно изразија загриженост и поради политиката на САД кон Русија во време кога Москва ги засилува нападите врз Украина. Особено внимание привлече одлуката на администрацијата на Трамп да ги укине санкциите против Москва и привремено да ја ограничи логистичката и разузнавачката помош за Украина.

Во исто време, Стејт департментот вчера соопшти дека одобрил продажба на пресретнувачки ракети „Patriot“ за Украина во вредност од 2,1 милијарди долари.

Лавров, пак, порача дека Москва нема да прифати ситуација во која Украина би претставувала, како што рече, „воена закана за легитимните безбедносни интереси на Руската Федерација“.

Шефот на руската дипломатија ретко патуваше во земји членки на НАТО откако Русија ја почна инвазијата врз Украина во февруари 2022 година и откако против Москва беа воведени строги санкции.

Сè уште не е познато ниту дали рускиот претседател Владимир Путин ќе ја прифати поканата на Трамп да присуствува на самитот на лидерите на Г20, кој треба да се одржи во голф-клубот на Трамп во Мајами во декември.

Од американска страна, како еден од главните приоритети на состанокот беше посочено прашањето за слободата на пловидба. Разговорите се однесуваа особено на Ормуската Теснина, Црвеното Море, Црното Море и Јужното Кинеско Море.

Тоа, во пракса, ги отвора најчувствителните геополитички прашања – од Иран и руско-украинската војна, до Кина и нејзините односи со соседните земји.

Состанокот во Атланта дополнително го засенува и можноста за нова американска воена интервенција во Иран. Поради тоа, регионот на Блискиот Исток е во состојба на неизвесност, вклучително и Саудиска Арабија, која е членка на Г20.

На маргините на состанокот, Рубио се сретна со својот саудиски колега, принцот Фајсал бин Фархан, како и со шефот на турската дипломатија Хакан Фидан. Турција во изминатиот период имаше важна посредничка улога во повеќе регионални дипломатски процеси.

Американските медиуми претходно објавија дека американски претставници предупредиле неколку земји од Блискиот Исток и регионални сојузници да бидат подготвени за можни нови американски воени напади врз Иран по среднорочните избори за Конгресот во САД, како и за можен ирански одговор.

Така, состанокот на Г20 во Атланта завршува без заеднички став за најгорливите светски кризи, додека дипломатите погледот веќе го насочуваат кон следниот голем тест – самитот на лидерите во Флорида.