СТУДЕНТСКАТА ЛИСТА ВО СРБИЈА НАЈАВИ СПЕЦИЈАЛЕН СУД ЗА ВИСОКИ ФУНКЦИОНЕРИ

Студентската листа во Србија побара итни оставки од директорите на полицијата и Безбедносно-информативната агенција (БИА), од претседателот на Уставниот суд и од други високи функционери, најавувајќи формирање специјален суд што ќе ја испитува одговорноста на луѓето на највисоките државни функции.

Во меѓувреме, раководството на РТС почна да се менува и јавниот сервис им се извини на гледачите, додека српското обвинителство издаде итна наредба за спречување на евентуално уништување државна документација.

Барањата за оставки на високи функционери доаѓаат само неколку дена по изборната победа на „Студентите победуваат“. Листата освои повеќе од 52 отсто од гласовите.

- Advertisement -

На прес-конференција во белградскиот Пионерски парк, студентите порачаа дека нема да го чекаат формалното преземање на власта за да побараат промени во институциите.

Оставки побараа од директорот на полицијата Драган Васиљевиќ, директорот на БИА Владимир Орлиќ, претседателот на Уставниот суд Владан Петров, генералниот директор на „Телеком Србија“ Владимир Лучиќ и заменик-генералниот директор на РТС Дејан Јовановиќ.

На списокот се и главниот обвинител на Вишото јавно обвинителство во Белград, Ненад Стефановиќ, и неговиот заменик Миодраг Марковиќ, кои студентите ги обвинуваат за пристрасност и селективно постапување.

„Не дојдовме да се одмаздуваме, туку да им ги вратиме институциите на граѓаните. Секој што го прекршил законот мора да одговара, без оглед на функцијата што ја извршува или ја извршувал“, порачаа претставниците на Студентската листа.

Специјален суд, лустрација, проверка на имот
Планот за нов суд го претстави Немања Ѓуриќ, претставник на Студентската листа, во гостување на телевизијата „Нова“.

Според него, судот треба да се занимава со предмети поврзани со високи државни функционери, независно од тоа која политичка опција е на власт.

– Ќе видиме точно каков модел ќе се примени. Целта е суд кој ќе се занимава исклучиво и професионално со високи функционери. Значи, не само оние од поранешната влада, туку и оние од идната – рече Ѓуриќ.

Тој најави и разработка на модел за посебна обвинителска полиција, која би имала задача да ја зајакне ефикасноста на истрагите.

Студентската листа планира законски измени за проверка на потеклото на имотот и конфискација на имот стекнат со криминал, како и постапки за лустрација.

Ѓуриќ оцени дека политичкото влијание, нестручноста и недоволната ефикасност на обвинителството се меѓу главните проблеми на српското правосудство.

Студентите бараат и повторно отворање или продолжување на истрагите за аферите „Крушик“ и „Савамала“, убиството на Оливер Ивановиќ, падот на воениот хеликоптер и несреќата кај наплатната рампа Дољевац.

Најавени се проверки на финансиските текови на големите државни проекти, меѓу кои ЕКСПО, „Белград на вода“, автопатот „Милош Велики“ и проектите поврзани со „Рио Тинто“.

Студентската листа ги повика вработените во институциите да пријавуваат сомнителни исплати, договори и можни обиди за уништување документација во периодот на транзиција.

РТС се извини, не беше доволно?

Промените веќе започнаа во српските јавни медиуми.

Генералната директорка на Радиотелевизија Србија, Мања Грчиќ, поднесе оставка на 28 октомври, по барањата на дел од вработените и студентите за повлекување на раководството.

По смените на осум уредници во информативната програма, новиот уреднички колегиум на РТС преку телевизискиот дневник им упати извинување на гледачите.

„Почитувани гледачи, ова се првите чекори кон, се надеваме, оздравување на РТС“, прочита водителот.
Новото уредништво порача дека сака да ја врати довербата на јавноста и дека промените во програмата ќе бидат насочени кон јавниот интерес.

Но, студентското движење „Студенти во блокада“ не го прифати извинувањето.

„Не прифаќаме извинување. Прифаќаме само оставки“, објавија студентите на социјалната мрежа Икс.

Претходно, оставка поднесе и главниот уредник на Радиотелевизија Војводина, по што вработените заиграа оро, а јавниот сервис призна дека со години известувал еднострано и некритички.

Во меѓувреме, во Србија се очекува повторување на гласањето на 53 избирачки места на 1 ноември, поради што е одложено конституирањето на новиот парламент.

Студентската листа бара конечните изборни резултати да бидат прогласени што побрзо и да се направи попис на состојбата во министерствата, јавните претпријатија и државните фондови.

Обвинителството на штрек, можат да исчезнат документи?
Предупредувањата на студентите дека во периодот на смена на власта може да исчезне важна државна документација веќе предизвикаа реакција на српското обвинителство.

Врховната јавна обвинителка Загорка Доловац на 29 октомври издаде задолжително упатство до главните јавни обвинители итно да побараат полициска интервенција за спречување на евентуално уништување службени списи.

Упатството се однесува на документација во министерствата, банките, Безбедносно-информативната агенција, Военоразузнавачката агенција и други институции важни за безбедноста и финансиската стабилност на Србија.

Обвинителствата треба да проверат и дали постојат елементи на кривично дело, а Доловац предупреди дека непостапувањето по задолжителното упатство претставува дисциплински прекршок.

Наредбата следува по јавните информации и предупредувања за можно уништување документи, но сама по себе не претставува доказ дека такви дејства навистина се случиле.

Барањата на студентите наидоа и на политички отпор. Ана Брнабиќ ги обвини за обид да спроведат „револуционерна правда, а не владеење на правото“, оспорувајќи го начинот на кој бараат смена на раководствата во институциите и медиумите.

Студентската листа, пак, тврди дека нејзината цел не е политичка одмазда, туку воспоставување институции во кои одговорноста ќе се утврдува независно од партиската припадност.

Од трагедијата во Нови Сад до борба за институциите
Студентското движење израсна од протестите што ја потресоа Србија по уривањето на бетонската настрешница на железничката станица во Нови Сад, на 1 ноември 2024 година. Во трагедијата загинаа 16 лица, а несреќата отвори сериозни прашања за одговорноста на надлежните и начинот на кој биле изведувани градежните работи.

Студентите организираа блокади и масовни протести, барајќи објавување на документацијата за реконструкцијата на станицата, утврдување одговорност и независно постапување на институциите.

Со текот на времето, протестите прераснаа во пошироко движење против корупцијата и политичкото влијание врз државниот апарат.

По изборната победа, движењето сега настојува барањата од улиците да ги претвори во конкретни институционални промени — од истраги за старите афери до нови механизми за контрола на функционерите.

Симболична беше и локацијата на прес-конференцијата на Студентската листа — Пионерскиот парк во Белград, каде што претходно се наоѓаше кампот познат како „Ќациленд“, поврзан со поддржувачите на Александар Вучиќ.

Од местото што беше еден од симболите на противењето на студентските блокади, победничкото движење сега побара оставки од раководителите на најмоќните државни институции.