Научниците упатуваат досега најсериозно предупредување за океаните

Океаните се загреваат со алармантна брзина, што носи далекусежни последици за кои светот не е подготвен, се наведува во извештајот на повеќе од стотина меѓународни научници.

Десеттиот извештај „Copernicus Ocean State Report“, објавен во средата, се потпира на податоци собрани во текот на повеќе од четири децении од сателити, пловки и сензори за да ја процени состојбата на светските океани. Тој упатува „досега најсериозно предупредување“ во врска со длабоките промени низ кои тие минуваат, пренесува N1 Загреб.

„Океанот се менува пред нашите очи: загревањето, порастот на нивото на морето и деградацијата на екосистемите се меѓусебно поврзани показатели за значајни и долгорочни промени“, изјави Пјер Бахурел, генерален директор на „Mercator Ocean International“, непрофитната истражувачка организација што го изработи извештајот.

- Advertisement -

Покрај долгорочните промени идентификувани во извештајот, дополнителен притисок создава и масивниот феномен Ел Нињо. Овој природен климатски образец – кој се карактеризира со натпросечни температури на водата долж екваторот во Тихиот Океан – би можел да стане најинтензивниот досега забележан.

Светските океани апсорбираат приближно 90 отсто од вишокот топлина создадена од човечкото согорување на фосилни горива и се загреваат со „алармантна брзина“, се наведува во извештајот. Стапката на загревање на океаните е двојно зголемена во последните 20 години, а температурите на површината на морето достигнаа рекордни вредности во 2023, 2024 и повторно во 2026 година.

Минатата година, светските океани апсорбираа дополнителни 23 зетаџули топлинска енергија, поставувајќи нов рекорд деветта година по ред, според извештајот. За споредба, оваа количина на енергија е еквивалентна на експлозија на 12 атомски бомби – како онаа фрлена врз Хирошима – секоја секунда во текот на целата година, или приближно 40 пати повеќе од вкупната енергија потрошена од целиот свет во 2025 година.

Сета оваа топлина има длабоки последици: таа поттикнува морски топлотни бранови, придонесува за посилни и поразорни бури, му штети на морскиот свет и го забрзува порастот на нивото на морето – предизвикан како од топењето на мразот, така и од фактот дека потоплата вода зафаќа поголем волумен. Од 1999 година, просечното глобално ниво на морето се зголемува за приближно 3,8 милиметри годишно, што претставува вкупен пораст од речиси 10 сантиметри. Стапката на пораст се забрзува од 2012 година, што претставува закана за стотици милиони луѓе кои живеат во крајбрежните области.

Од 1985 година, океаните исто така станале за околу 17 проценти покисели бидејќи апсорбираат сè поголеми количества јаглерод диоксид.

Одредени региони се особено погодени од промените што се случуваат како последица на глобалното затоплување. Европските мориња се под „силен притисок“, изјави Карина фон Шукман, коавтор на извештајот и виш советник во „Меркатор Оушн Интернешнл“ (Mercator Ocean International).

Средоземното и Црното Море беа погодени од рекордно силни морски топлотни бранови во 2024 година; некои од нив траеја подолго од 30 дена и ги подигнаа температурите на морето за повеќе од 4,6 степени Целзиусови над просекот, се наведува во извештајот.

„Ова не се изолирани периоди на високи температури. Тие се случуваат во услови на континуирано затоплување на океаните, што ги менува условите во кои функционираат морските екосистеми“, изјави Бланка Фернандез-Алварез, коавтор на извештајот и истражувач во Медитеранскиот институт за напредни студии.