Дилемата на Мерц: Да ги преобликува германските реформи или да падне бранејќи ги?

Германскиот канцелар Фридрих Мерц се соочува со тежок избор: да ја преобликува непопуларната програма за реформи врз која ја вложи својата канцеларска позиција – или да ризикува политички пад бранејќи ја.

Еден ден откако неговите конзервативци претрпеа најтежок изборен пораз во повоената германска историја – а екстремно десничарската партија „Алтернатива за Германија“ (AfD) ја извојува својата втора победа во рок од две недели на изборите во источниот дел на земјата – Мерц призна дека отфрлањето на неговата реформска програма од страна на јавноста претставува голем дел од проблемот на неговата партија. Сепак, тој не понуди јасен план за дејствување.

Во понеделникот, лидерите на Христијанско-демократската унија (CDU) на Мерц јавно застанаа зад канцеларот и неговата реформска програма, и покрај растечката загриженост во партијата дека неговото раководство брзо ја води кон пропаст.

- Advertisement -

Всушност, тие немаат многу избор. Алтернативата – обидот за негово отстранување – е премногу ризична и создава поделби во време кога AfD води во анкетите, а Кремљ ѝ се заканува на Европа со сè поагресивен тон.

„Тежок удар“
Мерц навести дека е свесен за степенот на загриженост во сопствената партија.

„Ова е тежок удар, а последиците ќе се чувствуваат долго време“, рече Мерц во врска со резултатот во североисточната покраина Мекленбург-Западна Померанија, каде што CDU не успеа да влезе во покраинскиот парламент, освојувајќи само 4,9 отсто од гласовите.

Сепак, канцеларот понуди малку повеќе од ветување дека ќе изготви план; тој изјави дека закажал средби со лидерите на CDU и со премиерите на покраините за наредните денови, со цел да се разговара за понатамошните чекори. „Сакаме да го продолжиме процесот на реформи, но знаеме дека на луѓето им должиме и одговори на нивните грижи и стравови“, рече тој. „Многу луѓе стравуваат за своите работни места, загрижени се за своите семејства, за пензиските примања и за здравствената заштита. Историска задача на коалицијата овде во Берлин – и на политичкиот центар во целина – е да ја подготви нашата земја за соочување со сите овие предизвици во годините што доаѓаат“, пишува „Политико“. Клучни реформи
Економистите сметаат дека реформите што Мерц сака да ги спроведе – како што се промените во јавните системи за пензиско и здравствено осигурување со цел да се зголеми нивната одржливост во време кога населението на земјата брзо старее, а трошоците нагло растат – се клучни за враќање на конкурентноста на Германија.

Иако претходните влади избегнуваа вакви реформи поради политичките ризици поврзани со мерки како што се зголемување на старосната граница за пензионирање и намалување на правата од здравственото осигурување, Мерц се нафати на таа задача. Тој самиот се нарекува „реформски канцелар“ и тврди дека е исправен пред задача од генерациски размери, споредлива со обновата на Германија по Втората светска војна.

Сепак, гласачите крајно негативно ја доживуваат неговата реформска програма, како и начинот на кој Мерц честопати користи поучен тон кога објаснува зошто реформите се неопходни.

Кон крајот на август, анкетата спроведена од Фондацијата „Ханс Беклер“ (Hans Böckler Foundation), поврзана со Германската конфедерација на синдикати, покажа дека околу 81 отсто од испитаниците стравуваат за својата финансиска сигурност поради владината реформска програма. Истата анкета покажа дека 42 отсто од луѓето ги намалуваат своите трошоци поради овие стравови.

Ова е проблем што сега го препознаваат и лидерите на ЦДУ.

„Нашата програма во моментов не е привлечна за многу луѓе“, изјави во понеделникот за германската јавна телевизија Карин Прин, министерката за образование од редовите на ЦДУ, иако истовремено нагласи дека структурните реформи се неизбежни.

Не постои подобра алтернатива
Во понеделникот, Мерц повторно се обиде да ги стивне шпекулациите дека би можел да се повлече во рамките на евентуална кадровска промена на канцеларската функција.

„Ниту синоќа, ниту утринава, никој не покрена никакво кадровско прашање, а камоли дискусија за кадровски промени. Никој“, им изјави Мерц на новинарите во Берлин.

Прин беше меѓу лидерите на ЦДУ кои јавно застанаа на негова страна, но нејзината поддршка за канцеларот не беше особено ентузијастичка. Таа навести дека Мерц ќе остане на функцијата бидејќи партијата не може да постигне договор за тоа кој би требало да го замени.

„Нашата земја се наоѓа во навистина тешка ситуација и многу внимателно ги разгледувам сите опции“, изјави таа во понеделникот за германската јавна телевизија. „Не гледам како промената на лидерот навистина би направила разлика, освен ако не постои друг кандидат. А не гледам таков. Во таа смисла, сега мораме да соработуваме со канцеларот – како влада од една страна и како партија од друга – и да разговараме за тоа како да се врати поголемата прифатеност и кредибилитет кај граѓаните.“

Напнатост во партијата
Двајца функционери на ЦДУ, кои зборуваа под услов да останат анонимни за да ја опишат атмосферата во партијата, изјавија дека се очекува да бидат напнати претстојните состаноци на партиското раководство, вклучително и оној во вторник, кога Мерц ќе се соочи со својата пратеничка група во Бундестагот. Сепак, тие велат дека позицијата на Мерц е сигурна…додека неговите критичари во рамките на партијата не можат да се усогласат околу најдобриот кандидат што би го наследил.

„Секогаш е лесно да се критикува“, рече еден конзервативен пратеник. „Но, потоа треба да можете да кажете што следува – а токму тогаш обично настанува молк.“

За следниот викенд во Берлин се очекува и состанок зад затворени врати на раководството на ЦДУ.

За многу конзервативци, обидот за промена на раководството во време на толку длабока глобална нестабилност е едноставно премногу ризичен. Ваквиот потег би можел ненамерно да предизвика избори или дополнително да ја зајакне АфД – моментално најпопуларната партија во Германија според анкетите – а секој нов канцелар поставен без избори речиси сигурно би се соочил со обвинувања за недостаток на демократски легитимитет.

Дури и ако Мерц остане на власт на краток рок, претстојат нови изборни предизвици. Со оглед на тоа што следната година низ Германија се закажани пет регионални избори, канцеларот и неговата партија мора брзо да ја свртат ситуацијата во своја полза.

Коалицискиот партнер бара цена
Ова го прави уште поважно прашањето како Мерц ќе ја преобликува својата реформска агенда. Сепак, малку е веројатно дека спроведувањето на реформите ќе стане полесно, особено со оглед на тоа што коалицијата на Мерц има мнозинство од само 12 гласа во Бундестагот, што ја прави ранлива дури и на мал број пребегнати пратеници.

Во понеделникот, коалициските партнери на Мерц од Социјалдемократската партија (СПД) сигнализираа дека ќе продолжат да владеат заедно со конзервативците на канцеларот, но навестија дека за возврат ќе бараат дополнителни отстапки. „Ако граѓаните на нашата земја ги доживуваат реформите како нешто што ги загрозува нивните животи и води само кон влошување на ситуацијата, тогаш не треба да се подобри само нашата комуникација, туку во одредени области и самата содржина на реформите“, изјави во понеделникот во Берлин Ларс Клингбајл, политичар од СПД.

АфД го засилува притисокот
Во исто време, АфД го засилува притисокот врз Мерц, искористувајќи ја неговата слабост за да ја нападне неговата платформа, како и политиката на „заштитен ѕид“ на ЦДУ – односно одбивањето на партијата да соработува со екстремната десница. Притоа, АфД се претставува себеси како партија на вистински реформи.

„Не веруваме дека ЦДУ може да продолжи вака“, изјави во понеделникот во Берлин Алис Вајдел, национален ко-лидер на АфД. „Ќе видиме што ќе донесат наредните недели. Но, на Германија итно ѝ се потребни реформи кои не се спроведуваат“, додаде таа. „Ние сме подготвени.“

Во понеделникот, Мерц ги претстави своите постапки како неопходни за запирање на подемот на политичкиот екстремизам во Германија, и од левиот и од десниот политички спектар, наведувајќи дека неговиот успех е поврзан со опстанокот на ослабените центристички партии.

„Тоа ќе биде историска задача – не само за актуелната владејачка коалиција овде во Берлин, туку особено за партијата што ја предводам – да се осигураме дека, и сега и во иднина, ќе останеме обединета нација и партија цврсто вкотвена во Европската Унија“, рече тој. „Сега мораме да ги пребродиме бурите на нашето време.“