Смртноста од вонматерична бременост е речиси двојно зголемена, особено во сојузните држави со забрани за абортус

Бројот на жени кои починале по вонматерична бременост нагло пораснал во последните години, според анализата на „ProPublica“.

Податоците од американските Центри за контрола и превенција на болести (CDC) покажуваат дека бројот на смртни случаи е речиси двојно зголемен, пренесува CNN.

Вонматеричната бременост најчесто се јавува во првиот триместар, кога оплодената јајце-клетка се всадува надвор од матката – обично во јајцеводот – наместо во самата матка. Како што напредува бременоста, јајцеводот може да пукне, предизвикувајќи обилно крварење што го загрозува животот.

- Advertisement -

Експертите за здравје на мајките наведуваат дека, со навремена и соодветна медицинска нега, жените не би требало да умираат од оваа компликација. Сепак, анализата покажа дека речиси 200 жени починале од вонматерична бременост во периодот меѓу 2020 и 2025 година, во споредба со околу 100 во претходните шест години.

„Смртниот случај поврзан со вонматерична бременост навистина би требало да биде настан што никогаш не се случува“, изјави д-р Алис Абернати, гинеколог од Филаделфија.

Иако проблемите во здравствениот систем за време на пандемијата на КОВИД-19 веројатно придонеле за дел од смртните случаи, бројките продолжиле да растат и по пандемијата. Ова покрена прашања за потенцијалната улога на новите ограничувања за абортус во одредени американски сојузни држави.

Вонматеричната бременост речиси никогаш не резултира со раѓање на живо дете, па затоа третманот бара прекинување на бременоста. Сепак, судските тужби и поплаките поднесени до федералните агенции укажуваат на случаи во кои лекарите се двоумеле или одбивале да пружат третман во сојузни држави каде што извршувањето абортус можело да доведе до кривично гонење.

Анализата на податоците од сите американски сојузни држави откри пораст на смртните случаи на национално ниво, но тој пораст бил многу поизразен во државите што го забраниле абортусот откако Врховниот суд ја укина уставната пресуда „Ро против Вејд“ (Roe v. Wade) во 2022 година.

Повеќе од десетина експерти за здравје на мајките ги разгледаа наодите на „ProPublica“, а многумина од нив претходно не биле свесни за овој пораст. Тие предупредија дека, иако забраните за абортус сами по себе не можат да го објаснат порастот на смртноста на национално ниво, документираните одложувања на третманот предизвикани од законските ограничувања мора да се земат предвид при разгледувањето на ова прашање.

Како забраните за абортус можат да го отежнат третманот
Многу американски сојузни држави што го забраниле абортусот предвидуваат исклучоци за вонматерични бремености. Сепак, експертите предупредуваат дека лекарите може да се двоумат дали да започнат со третман сè додека дијагнозата не биде апсолутно сигурна.

Симптомите на вонматерична бременост често вклучуваат болка во стомакот и крвавење, што ги поттикнува жените да побараат итна медицинска помош. Лекарите потоа користат ултразвук за да ја лоцираат бременоста.

Проблемот е во тоа што, во раната бременост, ембрионот често не е видлив на ултразвук. Ова може да укажува на вонматерична бременост, но може да се работи и за спонтан абортус или за нормална бременост која е сè уште премногу рана за да се открие. Лекарите исто така можат да користат анализи на крвта во текот на неколку дена за да проценат дали бременоста е вонматерична.

Доколку е така, ризикот од пукање на јајоводот се зголемува колку подолго се одложува третманот. Во државите каде што абортусот не е забранет, пациентката може да избере да ја прекине бременоста, додека во државите со забрани, таквата одлука може да биде многу посложена за лекарите.

Еден таков случај е оној на Кајли Терман од Тексас, чиј јајовод пукнал во 2023 година откако таа имала потешкотии да добие соодветна медицинска грижа. Две служби за итна помош ја испратиле дома и покрај знаците за вонматерична бременост; подоцна ѝ бил отстранет јајоводот.

Сличен случај опишала и Леитаеа Лоуремор од Оклахома, која побарала помош во февруари поради болки во стомакот и обилно крвавење. Откако била одбиена без третман во неколку болници, таа отпатувала во Канзас, каде што добила метотрексат – лек што се користи за третман на вонматерични бремености.

„ПроПублика“ (ProPublica) исто така ги анализираше болничките податоци од Тексас. Анализата покажа дека, во споредба со 2018 и 2019 година, во 2023 и 2024 година имало 310 пациентки повеќе кои доживеале значителна загуба на крв по вонматерична бременост – што претставува зголемување од приближно 29 проценти.

Недостиг на истражувања и податоци
Вонматеричните бремености се ретки, но сепак одамна се познати како водечка причина за смртност кај мајките во текот на првиот триместар. Тие се јавуваат кај до 2 проценти од бременостите во САД. Сепак, здравствените институции во САД не бараат од болниците да го следат и пријавуваат вкупниот број на вонматерични бремености, што оневозможува да се утврди дали е зголемена зачестеноста на самата состојба.

Експертите наведуваат дека се потребни дополнителни истражувања за да се утврди што довело до зголемување на бројот на смртни случаи и каква улога играат забраните за абортус во тоа.

Дополнителен проблем претставуваат недостигот на истражувања, обука и свест. Вонматеричните бремености најчесто предизвикуваат компликации пред да започне стандардната пренатална нега, поради што пациентките често се потпираат на службите за итна помош.

„ПроПублика“ (ProPublica) исто така забележува дека во 2025 година, американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) престана да финансира програма на Американскиот колеџ за акушери и гинеколози, наменета за едукација на лекарите од итната помош за репродуктивното здравје.

Пример од Обединетото Кралство покажува поинаков пристап. Откако за време на пандемијата беше регистриран пораст на смртни случаи предизвикани од вонматерична бременост, тамошните истражувачи и надлежни органи ги анализираа причините и идентификуваа неколку фактори, вклучувајќи ја преоптовареноста на службите за итна помош и недоволниот број прегледи во раната бременост.

Како резултат на тоа, беа воведени препораки и мерки за подобрување на препознавањето на симптомите и за обезбедување побрза реакција на итните служби.

Експертите наведуваат дека првиот чекор кон решавање на проблемот е негово препознавање и истражување.

„Ако не ги следиме и не ги разбираме не само бројките, туку и причините што стојат зад нив, нема да можеме соодветно да реагираме“, изјави Маријан Најт, професорка на Универзитетот во Оксфорд која ја води програмата за следење на смртноста кај мајките во Обединетото Кралство.

Според анализата на „ПроПублика“, порастот на смртните случаи станува очигледен дури кога ќе се разгледаат податоците на национално ниво. Експертите предупредуваат дека сè поголем број жени умираат од причини што во голема мера би можеле да се спречат.