Кога моралот отсуствува, власта расте: Зошто Мицкоски не го отстрани Китановиќ?

Постои една неубава законитост во политиката, колку помалку морал имаш, толку подолго опстојуваш на функција. А кога дополнително ќе се дрзнеш да величаш осуден воен злосторник, наместо да те стигне последица, добиваш само неколку критични реченици од Владата и продолжуваш како ништо да не се случило.

Токму тоа се случи со Далибор Китановиќ, директор на Агенцијата за остварување на правата на заедниците.

Она што навистина се случи

Китановиќ, актуелен директор на државна агенција, објави пофалба за Ратко Младиќ на својот Инстаграм профил, веднаш по неговата смрт во Хаг, каде издржуваше доживотна казна за геноцид и злосторства против човештвото. Владата, конечно, се огласи и порача дека Ратко Младиќ е правосилно осуден за геноцид и воени злосторства од меѓународен суд, дека ставот на Китановиќ е негов личен и неприфатлив, и дека доколку не се согласува со политиките на Владата, се очекува тој сам да си поднесе оставка.

- Advertisement -

Три дена молк. Три дена во кои директорот на државна институција, платена со пари на сите граѓани, вклучително и на жртвите и потомците на жртвите од Сребреница, немаше храброст ниту да се извини, ниту да поднесе оставка. Дури на четвртиот ден Китановиќ ја избриша објавата и се извини, но не на јавноста, не на жртвите, туку на премиерот Христијан Мицкоски и на членовите на Владата, за тоа што поради неговата објава биле, како што рече, непотребно вовлечени во политичка пресметка.

Извинување до погрешна адреса

Тука лежи целата поента. Китановиќ не се извини затоа што сфати колку е морално недостојно да се велича човек осуден за геноцид. Тој се извини затоа што му наштети политички на својот шеф. Тоа не е чин на совест, туку чин на самоодржување. И токму тоа е клучната разлика помеѓу извинување и калкулација.

А додека тој калкулираше, фотелјата остана негова.

Зошто Мицкоски не го отстрани?

Владата изговори остри зборови, го нарече ставот на Китановиќ неприфатлив, се повика на меѓународно утврдени правни факти. Но зборовите без дело останаа само зборови. Наместо директно разрешување, Владата само побара, речиси со молба, тој сам да се повлече доколку не се согласува со нејзините политики. Тоа не е потег на некој што сака вистинска одговорност, туку потег на некој што сака да ја пренесе одговорноста на самиот прекршител.

Прашањето останува отворено, зошто беше потребно барање наместо одлука? Зошто човек кој јавно велича осуден геноцид сè уште раководи со државна агенција чија цел, иронично, е токму заштита на правата на заедниците? Кога институциите молчат таму каде треба да казнат, тие всушност праќаат порака дека одредени гревови се простливи, доколку извинувањето стигне до вистинскиот човек на вистинското место во власта.

Токму тука лежи и поголемата опасност. Не станува збор само за еден несреќен пост на социјалните мрежи. Станува збор за прецедент. Ако денес некој може да го извелича злосторникот на Сребреница, а утре сепак да остане на функција откако ќе се извини лично на премиерот, тогаш пораката до сите идни функционери е јасна, моралот е преговарачка позиција, не принцип.

И другата страна на приказната

Треба да се каже и дека формалното разрешување на директор на државна агенција честопати бара административна постапка, а не секогаш е во моментална, единствена надлежност на премиерот да отстрани некого преку ноќ. Можно е Владата свесно да очекувала самиот Китановиќ да поднесе оставка, токму за да избегне подолга процедурална борба. Дали тоа е оправдување или само уште еден начин да се одложи одговорноста, останува прашање на кое одговорот засега го знае само Владата.