Аграрниот пустош: две години Трипуновски, четири години споредба

Намалени субвенции, блокирани 128 милиони евра европски средства, корупциски скандали, ниту еден трактор доделен за две години, а земјоделците по патиштата. Дали ВМРО-ДПМНЕ и Мицкоски водат погрешна политика спрема аграрот?

Скопје/Охрид, јуни 2026. Вчера, на 10 јуни 2026, Собранието со 62 гласа против и само 21 ‘за’ ја отфрли интерпелацијата поднесена од СДСМ и Коалицијата за европска иднина против министерот за земјоделство Цветан Трипуновски. Владејачкото мнозинство на ВМРО-ДПМНЕ ги собра гласовите и ја спаси фотелјата на министерот. Но интерпелацијата остава зад себе повеќечасовна расправа со конкретни бројки, скандали и обвинувања кои не смеат да се заборават под тепихот на парламентарните процедури.

Охридскај ги истражуваше состојбите во македонскиот аграр во изминатите 2,5 години владеење на ВМРО-ДПМНЕ, со паралела со претходните 4 години, за да се добие јасна и непристрасна слика: каде затаил министерот Трипуновски, дали владата на Мицкоски води погрешна политика спрема земјоделците и дали е неопходна реконструкција во ресорот.

Наследството и стартната точка: јуни 2024

Кога ВМРО-ДПМНЕ ја презеде власта на 23 јуни 2024 година, земјоделскиот сектор беше далеку од идеален. Во Собранието вчера, пратеникот на ВМРО-ДПМНЕ Петар Ристески тврдеше дека наследиле “празни каси, незадоволни земјоделци кои со денови протестираа по патиштата и сериозни сомнежи за криминал” под претходниот министер Љупчо Николовски, кој денес се соочува со кривична пријава за злоупотреба на службената положба.

Навистина, ни претходната влада немаше блескав биланс. Во периодот 2017-2023, бруто додадената вредност во земјоделскиот сектор бележела негативна просечна стапка од 4,4% на годишно ниво, според бројки цитирани во собраниската расправа. Аграрниот увоз ги надминуваше извозните резултати. Над милијарда евра потрошени за субвенции во деценија, а производството на храна не растело, туку паѓало.

Тоа е фактот. Но фактот не е оправдување. Прашањето е: дали новата власт направи подобро, полошо или исто?

Бројките не лажат: споредба 2022-2024 наспрема 2024-2026

Во дебатата вчера, опозицијата изнесе конкретни бројки, кои ниту еден пратеник од мнозинството не ги побиваше суштински. Охридскај ги систематизира во следнава споредба:

Табела: Клучни параметри во земјоделството, пред и по 2024

Параметар	2022-2024 (СДСМ)	2024-2026 (ВМРО-ДПМНЕ)	Промена
Субвенција по грло говедо	12.000 ден.	8.000 ден.	−33%
Откупна цена тутун (ден/кг)	100 ден.	80 ден.	−20%
Откупна цена ориз (ден/кг)	~40 ден.	22 ден.	−45%
Откупна цена млеко	пазарна	намалена за >10 ден/л	Пад
Програма за рурален развој (ден.)	~1,2 милијарди	~600 милиони	−50%
Откуп од мали земјоделци	базна линија	−46%	Колапс
Доделени трактори	да	0 (нула) за 2 год.	−100%
ИПАРД / европски фондови	активни	суспендирани (корупција)	БЛОКАДА
Буџет за поддршка 2025 (евра)	≈ 130+ мил. евра	124 мил. евра	Намален
Извоз на земј. производи	≈332 мил. евра (2024)	417 мил. евра (2025)	+25% ✓
Откуп во Q4 2025	—	+15%	Раст ✓

Забелешка: Бројките се базирани на официјални изјави и документи цитирани во собраниската расправа од 10 јуни 2026.

Табелата зборува сама. Двете позитивни бројки, растот на извозот и растот на откупот во четвртото тримесечје на 2025, се постигнати во контекст на суспендирани европски фондови и намалени субвенции. Прашање е дали извозниот раст е резултат на политиката или на надворешните услови на пазарот. Сите останати параметри покажуваат рецесија во секторот.

Корупцискиот скандал со ИПАРД: 128 милиони евра во мирување

Ноември 2025 ја обележа најголемата криза на Трипуновски. Арестирани беа директорот на Платежната агенција и директорот на Инспекторатот за земјоделство. Наводите беа конкретни: еден директор фатен при примање поткуп од 100.000 евра, кај него пронајдени уште 50.000 евра во кеш, додека другиот директор барал 50.000 евра за доделување средства од ИПАРД програмата.

“Кога во две најважни институции во земјоделството избиваат корупциски афери, тогаш тоа не е случајност, тоа е системски проблем” – пратеник Миле Талески, СДСМ, 10 јуни 2026

По арестирањата, Министерството за финансии самостојно ги стопира исплатите од ИПАРД, потег кој Брисел го поздрави. Меѓутоа, последицата беше замрзнување на 128 милиони евра европски средства, загрозување на инвестиции во вредност од преку 130 милиони евра, нарушување на 3.000 бизниси кои чекаа финансирање и неизвесност за 10.000 работни места поврзани со тие проекти.

Министерот Трипуновски тврди дека самиот побарал блокада на исплатите за да се испита до каде одат злоупотребите. Опозицијата одговара дека тоа е “управување со кризата по факт”, бидејќи корупцијата се одвивала под негов надзор, а неговата советничка наводно е поврзана со случајот.

Во мај 2026, Јасмина Костадинова беше осудена на 10 месеци затвор, а кај неа конфискувани 8.000 евра. Тоа е делумна правда, но не и одговор на прашањето дали и Трипуновски сноси институционална одговорност за тоа во чии раце ги ставил клучните позиции.

Ветувањата vs. реалноста: ВМРО-ДПМНЕ пред и по изборите

Предизборните ветувања на ВМРО-ДПМНЕ во 2024 година беа грандиозни. Програмата за европска иднина ветуваше: зголемување на субвенциите за крави за 300%, зголемување на поддршката за квалитетно грозје за 50%, дополнителни 20 денари по кг тутун, откупно-дистрибутивни центри во Струмица, Ресен, Гази Баба, четири системи за наводнување, финансиска поддршка за земјоделски задруги.

Наспрема тоа, реалноста по две години е: субвенцијата за говеда паднала од 12.000 на 8.000 денари, тутунот од 100 на 80 денари по кг, ниту еден трактор не е доделен, ниту еден откупен центар не е изграден, а буџетот за субвенции во 2025 со ребаланс е намален. Пратеничката Славјанка Петровска формулацијата ја стави директно: ‘3% од сето тоа кажано да го реализиравте, денеска пред Собрание ќе беа земјоделците во ваша поддршка.”

“Денеска најчесто прашуваното прашање меѓу земјоделците е: каде се субвенциите?” , пратеничка Славјанка Петровска, СДСМ, 10 јуни 2026

На ова обвинение, Трипуновски одговори дека е задоволен од резултатите, цитирајќи го растот на извозот и зголемениот откуп во четвртото тримесечје. ‘Ниту една интерпелација и напад нема да ме поколеби да ги испорачам реформите”, изјави тој. Тоа звучи убедливо само ако се занемари целата горна табела.

Регионална споредба: Македонија сама во блокада

Македонскиот аграр исчезнува во регионалниот контекст. Додека Србија годишно издвојува околу 1 милијарда евра за поддршка на земјоделскиот сектор, Бугарија 1,6 милијарди евра, а Грција 3,6 милијарди евра, Македонија оперира со буџет од 124 милиони евра за 2025 година. Дополнително, дел и од тие средства се заглавени во истрагата за ИПАРД.

Земји со слична големина и структура на земјоделство, вклучувајќи Словенија, Хрватска и Албанија, забележуваат раст на аграрното производство поддржан со комбинација на домашни субвенции и активни европски фондови. Македонија, со суспендиран ИПАРД, намалени субвенции и паднат откуп, оди во спротивната насока.

Структурниот проблем: политика спрема земјоделците или наместо нив?

Клучниот прашалник не е ли Трипуновски личен успех или неуспех. Прашањето е дали системот на управување со земјоделскиот сектор во Македонија структурно им служи на земјоделците или служи на себеси.

Докажано: лимитот за субвенции за големите корисници е зголемен на 1 милион евра по корисник. Тоа значи дека агрокомпаниите можат да ги апсорбираат повеќе средства, додека малите семејни фарми, кои се основата на македонскиот аграр, добиваат помалку. Во истото време, целите програми за поддршка на микропроизводителите се укинати. Програмата за рурален развој е преполовена.

Откупот кај малите земјоделци паднал за 46%. Оризот, традиционалниот производ на Кочанско, паднал од 40 на 22 денари по кг. Тоа не е пад на светскиот пазар, тоа е домашен политички избор. Оризовата арпа застанала на 5.000 тони во амбарите, а откупниот систем е парализиран.

“Вие почитуван Трипуновски, кон млекарите повеќе од 17 месеци немавте исплатено субвенции за предаден литар млеко” , пратеник Љупчо Николовски, СДСМ, 10 јуни 2026

Ова обвинение е особено тешко бидејќи доаѓа токму од поранешниот министер Николовски, кого ВМРО-ДПМНЕ ипак гони кривично. Тоа значи или дека и Николовски е виновен (а ВМРО-ДПМНЕ е одговорно за сегашноста), или дека Трипуновски е виновен (а ВМРО-ДПМНЕ го штити), или и двете. Во секој случај, земјоделецот е жртва.

Дали е потребна реконструкција во ресорот?

Прашање е кое заслужува директен одговор. Охридскај го разгледа преку четири критериуми:

1. Институционален интегритет

Уапсени директори на двете клучни агенции, суспендиран ИПАРД, покренат обвинителен акт за финансиски малверзации. Без разлика чија е директна вина, министерот е институционално одговорен за луѓето кои ги поставил. Оценка: неуспех.

2. Исполнување на ветувањата

Ниту еден трактор, преполовена програма за рурален развој, намалени субвенции наместо зголемени, без откупни центри. Оценка: неуспех.

3. Финансиска стабилност за земјоделците

Намалени откупни цени, намалена директна поддршка, блокирани европски фондови, задоцнети исплати (овците чекале 10 месеци). Оценка: неуспех.

4. Развојни постигнувања

Позитивни: раст на извозот за 85 милиони евра, раст на откупот во Q4 2025 за 15%, усвоена Национална стратегија за консолидација на земјиштето 2025-2035. Оценка: делумен успех во одредени сегменти.

Трите неуспеси наспрема еден делумен успех не даваат доволен мандат за продолжување без радикална промена на курсот. Собранието ја отфрли интерпелацијата, но тоа е политичка одлука на мнозинство, не објективна оценка.

Заклучок: македонскиот аграр во раскрсница

Македонскиот земјоделец денес е затиснат меѓу неколку реалности: субвенциите паднале, откупните цени паднале, европските пари се замрзнати, откупните центри не постојат, трактори нема, а луѓето кои требаше да ги администрираат парите седат во притвор или на суд.

Владата на ВМРО-ДПМНЕ и министерот Трипуновски со задоволство ги цитираат позитивните показатели, растот на извозот и откупот. Но тие бројки се постигнати спротивно на политиката, не заради неа. Земјоделецот во Кочани кој продава ориз за 22 денари наместо 40 не чувствува ‘извозен раст од 85 милиони евра”. Тутунарот кој не добил ниту денар субвенции до 10 јуни 2026 не чувствува ‘успешна политика”.

Реконструкцијата во ресорот е не само потребна туку неопходна. И тоа не само промена на лица, туку промена на пристап: мали наместо големи корисници, проверка наместо поткуп, реализација наместо ветувања, транспарентност наместо молчење.

Охридскај.мк | Сите права задржани | ohridskay.mk