„Секој негативен извештај за Македонија е мачкање очи”

1.Колумната е напишан од Бранко Героски, уредник и колумнист на ПлусИнфо, и е објавен на 1 мај 2026 г., непосредно по објавувањето на годишниот Индекс на слободата на медиумите на Репортери без граници (RSF), каде Македонија е рангирана на 45. место. plusinfo

Веднаш треба да се постави прашање: ПлусИнфо е медиум кој работи пазарно, прима огласи и е именски споменат во самата колумна како дел од „системот” кој авторот де факто го брани. Тоа е очигледен конфликт на интереси кој не е декларирано ниту еднаш во текстот.

2.Лажна неутралност , класична реторичка замка

- Advertisement -

Героски вели: „За моите резерви воопшто не е клучно рангирањето на нашата земја… Искрено, ниту разбирам што значи ова, ниту познавам некој што може ова рангирањето доследно да го образложи од методолошки аспект.” plusinfo

Ова е типична техника на претставна скромност (false modesty): авторот се прави дека не ја оспорува политичката димензија, но целата колумна всушност е политичка. Кажува „не ми е гајле за политиката”, а потоа систематски ги напаѓа токму оние структури (НВО сектор, странски фондови, „независни медиуми”) кои традиционално се перципираат како критичари на актуелната ВМРО-ДПМНЕ влада.

3. Напад на методологијата без да се понуди алтернатива

Авторот поставува низа реторички прашања: Кој измерил доверба? Кој утврдил дали опкружувањето е непријателско? Кој докажал дека дезинформациите се „широко распространети”?

Ова звучи аналитично, но е интелектуален трик: критиката на методологијата е легитимна ако се придружена со алтернативна методологија или алтернативни податоци. Авторот нуди само сопствени тврдења без никакви извори.

RSF користи комбиниран индекс базиран на прашалници до новинари, правни анализи и теренски извештаи , методологија јавно достапна и критикувана академски, но секако не „стокмена” произволно.

4. Аргументот за „телевизија vs мобилни телефони” , делумно точен, но злоупотребен

Авторот тврди дека е „жално” и „аматерски” да се рече дека „телевизијата е доминантен извор на информации”, бидејќи „апсолутно доминантната справа со која луѓето денес се информираат се вика паметен телефон.” plusinfo

Овде Героски прави категориска грешка: мобилниот телефон е уред, а не медиум. Преку мобилниот телефон луѓето консумираат и телевизија (стриминг, YouTube), и портали, и социјални мрежи. Прашањето е кој тип содржина доминира , не преку кој уред. RSF веројатно зборува за телевизија како институција, не како физички апарат. Аргументот на Героски е технички точен на површина, но суштински измамлив.

5. Обвинувањето на НВО секторот , без докази

Авторот тврди дека оценките на RSF „се креираат главно врз основа на перцепциите на дваесеттина луѓе од заедницата на неколку македонски невладини здруженија коишто гравитираат околу медиумите, од нив црпат некаков легитимитет, продаваат проекти и делкаат сериозни странски пари.” plusinfo

Ова е груба генерализација без ниту еден конкретен факт , нема именуван ниту едно здружение, ниту еден проект, ниту еден износ. Е, па ако некој треба да добие забелешка за „недостиг на методологија” , тоа е самиот автор. Иронијата е очигледна.

6. Критика на владата , инструментализирана за легитимитет

На крајот, авторот ја критикува владата на Мицкоски поради „упорно, неоправдано, селективно, целосно арбитрарно и обилно државно финансирање на една група привилегирани медиуми”, но веднаш додава: „Знам, оваа влада не го измисли, туку го наследи тој систем.” plusinfo

Оваа критика е калкулирана: доволно е „откриена” за да изгледа непристрасна, но е веднаш омекната со „ама не измислиле”. Исто така, не се именува кои медиуми се „привилегирани” – слично на упрекот кон RSF дека не именува кои се „зависни” наспрема „независни”. Стандардот кој му го бара на RSF, самиот не го применува.

7. Структурниот проблем со македонскиот медиумски пејзаж , она за кое Героски молчи

Сето ова се случува во контекст кој колумнот намерно го прескокнува:

• Концентрација на медиумска сопственост во рацете на бизнисмени со директни политички врски
• Огласно-политичката зависност , медиумите кои критикуваат власта систематски губат државни огласи
• Физички напади и закани врз новинари кои се документирани
• Самоцензурата , феномен кој не се мери лесно, но е масовен

Ако Героски навистина сакаше методолошка дебата, ова се точките за дискусија , а не дали граѓаните гледаат телевизија преку ТВ-уред или преку мобилен телефон.

Заклучок

Колумната на Героски е интелигентно напишан, реторички вешт, но суштински нечесен текст. Неговата основна функција е да ги дискредитира меѓународните медиумски извештаи кои не се поволни за актуелниот медиумски и политички статус кво, додека истовремено се прикажува како аналитичен и непристрасен. Токму тоа го прави поопасен од отворена провладина пропаганда , бидејќи е пооблечен, поелоквентен и потешко препознатлив.

RSF не е совршена организација. Нивните извештаи за Македонија имаат слабости. Но одговорот на слаба методологија не е уште послаба колумна без извори , туку сериозна, транспарентна контраанализа. Тоа Героски не го нуди.

П.С: „Не постои извештај, анализа или критика која би можела да помине, затоа што секоја негативна оценка однапред е дисквалификувана. Тоа не е медиумска критика. Тоа е имунизација на власта од секаква критика преку напад на изворот“.

Сашо ДЕНЕСОВСКИ