Повторно оживување на нуклеарната енергија во светот 40 години по Чернобил

Четири децении по нуклеарната катастрофа во Чернобил, која предизвика глобални стравувања од нуклеарната енергија и го забави нејзиниот развој во Европа и пошироко, нуклеарната енергија повторно оживува низ целиот свет, тренд на кој му даде голем поттик војната на Блискиот Исток.

Повеќе од 400 нуклеарни реактори работат во 31 земја, а уште околу 70 се во изградба, а нуклеарната енергија обезбедува 10 проценти од електричната енергија во светот.

Нуклеарните реактори постојано се подобруваат, што придонесува за поголема безбедност, а исто така ја прави нивната изградба и работа поедноставна.

- Advertisement -

Директорот на Меѓународната агенција за енергија, Фатих Бирол, изјави дека нуклеарните катастрофи во Чернобил во 1986 година и Фукушима во 2011 година ја намалија желбата за нуклеарна енергија, но дека пред години беше јасно дека ќе има оживување.

Со војната на Блискиот Исток, „100 проценти сум убеден дека нуклеарната енергија се враќа“, изјави Бирол за АП.

Најголемиот светски производител на нуклеарна енергија се Соединетите Американски Држави, со 94 реактори, што претставува околу 30 проценти од глобалното производство на нуклеарна енергија. Земјата ги засилува напорите за развој на капацитетот за нуклеарна енергија и има за цел да го зголеми четирикратно до средината на векот.

„Светот не може да ги напојува своите индустрии, да ги задоволи барањата на вештачката интелигенција или да ја обезбеди својата енергетска иднина без нуклеарна енергија“, неодамна изјави американскиот заменик-државен секретар Томас Динано.

Кина има 61 нуклеарен реактор и е лидер во светот во изградбата на нови, а со речиси 40 во изградба, има за цел да ги престигне Соединетите Американски Држави како светски лидер во нуклеарниот капацитет.

Во ЕУ, претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, призна дека Европа направила „стратешка грешка“ со намалувањето на нуклеарната енергија. Таа најави нови иницијативи за поттикнување на изградбата на нуклеарни централи.

Русија, која има 34 оперативни реактори, вклучувајќи осум од типот на Чернобил, е лидер во извозот на нуклеарно знаење. Земјата гради 20 реактори во Европа, Африка, Азија и Блискиот Исток и потпиша договори за започнување со изградба во уште неколку земји.

Анализата на АП понатаму наведува дека во Украина, нуклеарните централи обезбедуваат половина од производството на електрична енергија, дека Јапонија ги рестартирала реакторите откако ги научила лекциите од Фукушима, дека Јужна Африка ја има единствената нуклеарна централа во Африка и дека Русија гради една во Египет, додека неколку африкански земји ја истражуваат технологијата.

„Импулсот што го гледаме денес е резултат на растечкото сфаќање дека сигурната, нискојаглеродна енергија ќе биде клучна за задоволување на растечката побарувачка за енергија во светот“, изјави за АП директорот на Меѓународната агенција за атомска енергија, Рафаел Гроси.

Кога станува збор за Европа, во 1990 година нуклеарната енергија обезбедуваше една третина од електричната енергија, но денес обезбедува само околу 15 проценти.

Затоа ЕУ сега разгледува мали модуларни реактори и очекува тие да бидат оперативни на почетокот на следната деценија. Ваквите реактори се сметаат за поевтини, побрзи за изградба и пофлексибилни од традиционалните.

Патем, во ЕУ, нуклеарната енергија ја предводи Франција, која има 57 реактори во 19 електрани и тие обезбедуваат речиси 70 проценти од својата електрична енергија.

Николас Голдберг од париската компанија „Коломбос Консалтинг“ изјави дека пандемијата на Ковид, во комбинација со падот на снабдувањето со гас поради војната во Украина, „ги разоткри ограничувањата на обновливите извори на енергија и зависноста на Европа од гас“.

„Затоа Франција ја засили својата стратегија за одржување на постојните нуклеарни централи, што значи продолжување на нивниот животен век колку што е можно повеќе“, изјави Голдберг за АП.

Во меѓувреме, Германија ги затвори своите последни три нуклеарни реактори во 2023 година, а канцеларот Фридрих Мерц рече дека таа одлука е неповратна, и покрај оживувањето на нуклеарната енергија во Европа и светот.