Промена на часовникот на пролет: Колку време им е потребно на луѓето да се навикнат на новото време?

Додека Европа ги поместува часовниците нанапред оваа недела, здравствените експерти предупредуваат дека дури и промена од еден час може да ги наруши циркадијалните ритми на телото.

Оваа недела, 29 март, часовниците ќе се поместат за еден час нанапред. Повеќето луѓе ќе спијат еден час помалку, а во деновите што следат, нивните вечери постепено ќе стануваат подолги, објавува Euronews.

Промената на времето се случува двапати годишно, и покрај неколкуте обиди за нивно укинување, часовниците се поместуваат нанапред секоја година напролет. Сезонската промена на времето беше воведена за заштеда на енергија за време на Првата светска војна и беше повторно воведена во многу земји во 1970-тите.

- Advertisement -

Сепак, истражувачите сега предупредуваат за последиците по здравјето, особено пролетната промена.

Како промената на часовникот влијае на телото?

Иако промената од еден час можеби не изгледа како голема работа, здравствените експерти и истражувањата покажуваат дека таа има поголемо влијание отколку што мислат многу луѓе.

Дури и едночасовна смена го нарушува нашиот циркадијален ритам – внатрешниот 24-часовен часовник што го регулира спиењето, будноста, производството на хормони и расположението.

„Повеќето луѓе треба да се прилагодат во рок од една недела, но знаеме дека има некои кои се борат и може да потрае со недели или дури месеци за нивните тела да се прилагодат на само еден час разлика“, изјави за Euronews Health Џефри Келу, постдокторски истражувач кој ги проучува циркадијалните ритми на Кингс колеџ во Лондон.

Тој објасни дека нашите внатрешни часовници во голема мера се одредени од генетиката и потребни се повеќе истражувања за да се разбере зошто некои луѓе имаат потешкотии да се прилагодат. Покрај тоа што влијае на спиењето, пролетната промена на часовникот е поврзана и со краткорочно зголемување на сообраќајните несреќи, срцевите удари и депресивните епизоди.

Повеќе светлина навечер
Многумина ја поздравуваат пролетната промена на времето затоа што тоа значи повеќе дневна светлина. Но, Келу предупредува дека изложеноста на светлина до доцна навечер му отежнува на телото да препознае дека е време да се опушти и да се подготви за спиење.

„Светлината го потиснува производството на мелатонин, што го одложува почетокот на сонот и може да им го отежни на луѓето да заспијат“, забележува Келу.

Мелатонинот е хормон што го лачи епифизата кога телото се подготвува за спиење. Најмногу се произведува во темница, а неговото производство се намалува со изложеност на светлина. Според Келу, затемнувањето на вашата спална соба и блокирањето на надворешната светлина може да го подобри квалитетот на сонот со тоа што ќе му сигнализира на вашето тело дека повеќе не е ден.

Зошто се важни циркадијалните ритми?

Кога циркадијалните ритми се стабилни, вашиот внатрешен часовник е добро усогласен со 24-часовниот ден и испраќа јасни сигнали за клучните телесни функции. Луѓето со поизразени ритми имаат тенденција да одржуваат редовен распоред на спиење и дневен распоред на активности, дури и кога нивниот распоред или годишните времиња се менуваат.

Нарушувањата на вашиот биолошки часовник – без разлика дали се должи на нередовен сон или исхрана, џет лег, работа во смени или изложеност на светлина ноќе – се поврзани со низа здравствени проблеми, вклучувајќи зголемен ризик од дебелина, срцеви заболувања, дијабетес тип 2 и висок крвен притисок.

Неодамнешните истражувања, исто така, пронајдоа врска помеѓу слабите циркадијални ритми и деменцијата.

Доколку се укине летното сметање на времето, кое време е најдобро?

Со години има иницијативи за укинување на летното сметање на времето во Европа. Во 2018 година, Европската комисија предложи трајно укинување на летното сметање на времето по јавна консултација во која 84 проценти од 4,5 милиони испитаници ја поддржаа идејата.

Кипар и Грција беа единствените земји каде што мало мнозинство беше за задржување на сегашниот систем. Земјите-членки на ЕУ никогаш не постигнаа договор, а предлогот остана блокиран во Советот.

„Ние, научниците, всушност предлагаме да се задржи стандардното време, или зимското сметање на времето“, рече Келу.

Доколку летното сметање на времето стане трајно, повеќето луѓе нема да имаат утринска светлина поголемиот дел од годината пред да одат на работа или училиште.

„Утринската светлина е клучна“, нагласи тој. „Ние сме заробени во канцеларии и постојано сме изложени на вештачка светлина.“

Иако вештачката светлина помага и во синхронизацијата на внатрешниот часовник, таа е послаба од природната светлина.

„Ова е уште поважно во зима, кога деновите се веќе кратки, а изгрејсонцето е подоцна, па затоа не треба да се лишуваме дури ни од тој мал дел природна светлина“, додаде Келу.