Со одлуката на 88-члениот Совет на експерти, Моџтаба Хамнеи, вториот син на неодамна убиениот ајатолах Али Хамнеи, и официјално е прогласен за нов врховен лидер на Исламската Република Иран

Топ Вести - Слушај сега

Со одлуката на 88-члениот Совет на експерти, Моџтаба Хамнеи, вториот син на неодамна убиениот ајатолах Али Хамнеи, и официјално е прогласен за нов врховен лидер на Исламската Република Иран. Неговото издигнување на најмоќната функција во државата доаѓа во критичен момент, по серијата воени удари од страна на САД и Израел во кои загина неговиот татко, но и неговата сопруга, Захра Хадад Адел.

Рани години и воено искуство

- Advertisement -

Моџтаба Хамнеи е роден во 1969 година во светиот град Машхад, десет години пред Исламската револуција во 1979 година. По падот на шахот и воспоставувањето на новиот поредок, неговото семејство се преселило во Техеран.

Неговата биографија е тесно поврзана со воената историја на земјата. Во текот на Иранско-ирачката војна, тој активно учествувал на фронтот како дел од баталјонот „Хабиб ибн Мазахир“, единица во рамките на Корпусот на иранската Револуционерна гарда (ИРГЦ). Оваа единица се смета за клучна во неговиот подем, бидејќи многу негови соборци подоцна зазедоа високи позиции во разузнавачките структури на Корпусот, најверојатно со поддршка токму на фамилијата Хамнеи.

Човек од сенка и „чувар на портите“

Откако неговиот татко стана врховен лидер во 1989 година, Моџтаба почна да гради тивко, но огромно влијание. Тој и неговото семејство добија пристап до милијарди долари и деловни средства управувани од иранските фондации, кои се хранат од државни компании и поранешни имоти на шахот.

Иако никогаш немал официјална владина позиција, американските дипломатски депеши објавени од „Викиликс“ уште во 2008 година го опишуваат како „скриена сила“ во режимот. Во овие документи се наведува дека тој дејствувал како „главен чувар“ на пристапот до неговиот татко, па дури и дека ги прислушувал неговите телефонски разговори за да го контролира протокот на информации. Дипломатите тогаш го карактеризираа како „способен и силен менаџер“ кој се подготвува за национално лидерство.

Врски со безбедносниот апарат и меѓународни санкции

Моџтаба Хамнеи е познат по неговата исклучително блиска соработка со паравоените структури. Според извештаите на американското Министерство за финансии, тој работел директно со крилото за операции во странство „Кудс“ и со доброволната милиција „Басиџ“, која беше одговорна за насилното задушување на внатрешните протести.

Поради овие активности, САД му воведоа санкции во 2019 година, со образложение дека ги спроведува дестабилизирачките регионални амбиции и потисничките внатрешни политики на неговиот татко.

Контроверзи околу наследството

Изборот на Моџтаба предизвика внатрешни дебати во Иран, бидејќи критичарите сметаат дека пренесувањето на власта од татко на син ја претвора теократијата во еден вид наследна монархија – токму она против што се бореше Револуцијата во 1979 година.

Сепак, неговиот легитимитет меѓу тврдокорните поддржувачи на режимот е дополнително засилен по неодамнешните трагични настани. Со оглед на тоа што неговиот татко и неговата сопруга беа убиени во воени дејствија, „хардлајнерите“ во Техеран сега го гледаат не само како лидер, туку и како син на маченици во војната против Америка и Израел.

Како нов врховен лидер, Моџтаба Хамнеи сега има апсолутна власт над иранската стратегија, армијата и нуклеарната програма, додека Револуционерната гарда е директно одговорна пред него.