Пет тони дрога меѓународен шверц, ниту една оставка: Унапредувања колку сакаш, мирот мора да се плати

Фотографијата од заплената во Србија открива скандалозна вистина: организиран криминал помина низ заедничката македонско-српска гранична контрола како да не постои!

- Advertisement -

Додека ВМРО-ДПМНЕ трага по телефонските разговори на Зоран Заев и патувањата на Венко Филипче, фотографијата од заплената на марихуана во Србија зборува илјадници зборови. Стотици картонски кутии, редовно подредени, полни со пластични кеси марихуана, тешки вкупно пет тони – пратка која морала да помине низ заедничката македонско-српска гранична контрола за да стигне до Србија.

Ова не е случај на “тие имаат послаба контрола” или “помина преку некоја шумска патека”. Македонија и Србија работат на систем на еден шалтер – заеднички гранични премини каде што царинските и полициските службеници од двете земји работат заедно, на исто место, во иста зграда.

Прашањето веќе не е дали имало пропусти. Прашањето е: колку длабоко оди корупцијата и корупцијата кога пет тони марихуана минуваат покрај носовите на царинските службеници од двете земји?

Што значи “систем на еден шалтер”?

Системот на еден шалтер е модерен концепт на гранична контрола каде што:

• Македонските и српските царинички службеници работат заедно на истата локација
• Контролата се врши еднаш, не двапати на секоја страна од границата
• Возилата минуваат низ заеднички премин и се проверуваат од двете страни истовремено
• Документацијата се споделува меѓу двете администрации
• Целта е побрза и поефикасна контрола, не послаба

Ова значи дека пратката од пет тони марихуана не помина само покрај македонските царинци – туку и покрај српските, кои работеле на исто место, во ист момент.

Анатомија на невозможното на еден шалтер

Фотографијата од српската полиција покажува професионално спакувана пратка:

• 150 до 250 стандардни картонски кутии
• Систематско пакување во транспарентни пластични кеси
• Волумен од 25-40 кубни метри – колку што зафаќа просечен станбен простор
• Тежина од 5.000 килограми – еквивалент на два помали автомобили
• Карактеристичен мирис на марихуана кој не може целосно да се маскира

Ова не е ситна пратка сокриена во резервното тркало на автомобил. Ова е индустриска количина која бара минимум еден до два товарни камиони или среден шлепер за транспорт.

Што морало да се случи на заедничкиот гранични премин

За да помине пратка од ваков обем низ системот на еден шалтер, потребни се:

1. Двојна слепост – македонска и српска

На истиот гранични премин работат и македонски и српски царинци. За пратката да помине незабележано, и двете страни морале да „заспијат на дежурство” или, уште погрозно, и двете страни морале да бидат дел од договорот.

2. Лажни документи прифатени од двете страни

Возилото мора да има придружна царинска документација. Кутиите мора да бидат декларирани како легална стока – можеби “чај”, “билки”, “сушен тутун”, “прехранбени производи”,корнишони. Ова значи дека и македонските и српските царинци прифатиле лажни документи или одлучиле да не ги проверат воопшто?!

3. Отсуство на физички преглед и на двете страни

На заедничките гранични премини постојат уште построги процедури токму поради тоа што двете администрации работат заедно. Да не биде направен детален преглед на пратка од 250 кутии значи:

• Намерно игнорирање на процедурите од двете страни
• Договорен премин без контрола,што е највероватно
• Корумпирани царинички службеници од Македонија и од Србија

4. Игнорирање на детектори и кучиња на заеднички локации

Заедничките гранични премини имаат детектори за дрога и обучени кучиња од двете земји. Петте тони марихуана имаат силен мирис кој дресираните кучиња го детектираат веднаш. Фактот дека не биле користени или дека нивната реакција била игнорирана од и македонската и српската страна укажува на координиран системски проблем.

5. Отсуство на разузнавачки информации во двете земји

Операција од ваков обем не се случува преку ноќ. Бара логистика, складирање, координација, транспортна мрежа. И македонските (АНБ, разузнавање) и српските безбедносни служби би требало да имаат претходни информации за ваква активност.

Скандалот е уште поголем отколку што изгледа

Системот на еден шалтер е направен токму за да се зголеми безбедноста и намали корупцијата. Двете земји работат заедно, се контролираат меѓусебно, споделуваат информации. Идејата е дека ако македонскиот цариник не го види нештото, српскиот ќе го види – и обратно.

Но што се случува кога пет тони марихуана поминат покрај сите нив?

Постојат само два можни одговора:

Одговор 1: Координирана корупција и македонските и српските царинички службеници на тој конкретен гранични премин, во тој конкретен момент, биле дел од истиот криминален договор. Платени се сите, на двете страни. Системот на заемна контрола е целосно компромитиран.

Одговор 2: Институционален колапс на двете страни и македонската и српската царинска служба не функционираат. Службениците се неспособни, необучени, незаинтересирани. Пет тони марихуана поминале затоа што никој не работи својата работа.

Зошто Србија ја откри марихуаната подоцна?

Критичното прашање е: ако не била запрена на заедничката граница, како Србија успеа да ја заплени подоцна?

Можни сценарија:

1. Внатрешна распределба пошла наопаку – марихуаната требало да оди на одредена дестинација во Србија, но нешто се расипало во криминалната мрежа, па настапила разоткривање
2. Разузнавачка акција – српските служби добиле информации за локацијата на складирање или дистрибуција и интервенирале
3. Случајна заплена – можеби при рутинска контрола во внатрешноста на Србија
4. Препукување помеѓу криминалните групи – некој од конкурентските криминални организации дал информации на полицијата

Најстрашното е што без оглед кој од овие сценарија е точен, марихуаната веќе била во Србија – што значи дека заедничката македонско-српска гранична контрола целосно фалила.

Македонската влада се прави глува и слепа

Наместо итна и транспарентна истрага, од Скопје доаѓа тишина или политичко препукување. ВМРО-ДПМНЕ, која денес ги контролира клучните безбедносни институции, наместо да даде одговори, трага по опозициските политичари. СДСМ пак се брани со контраобвинувања.

Ниту еден министер не излезе пред јавноста да објасни:

• Кога точно се случил транспортот?
• Преку кој конкретен заеднички гранични премин помина пратката?
• Кои македонски службеници беа на дежурство тој ден?
• Кои српски службеници беа на дежурство тој ден?
• Дали имало физичка контрола на возилото?
• Какви документи ја придружувале пратката?
• Дали постои заедничка македонско-српска истрага?
• Дали постои внатрешна истрага во Царинската управа?
• Зошто АНБ и разузнавањето немале информации?
• Дали има координација со српските власти за разоткривање на одговорните?

Србија го направи она што Македонија не сакаше

Иронијата е болна: српските власти ја запленија марихуаната и ја пријавија аферата. Тие го направија она што македонските институции не направија или не сакаа да го направат.

Уште полошо: српските царинци на заедничкиот премин исто така фалични, но нивните колеги во внатрешноста на земјата ја исправија грешката. Македонските институции ни тоа не го направија.

Србија покажа дека системот, иако има пукнатини на границата, може да се активира подоцна. Македонија не покажа ништо – ниту на границата, ниту подоцна, ниту сега.

Што бараат граѓаните?

Граѓаните не бараат политички театар. Тие бараат:

1. Заедничка македонско-српска истрага со транспарентни наоди
2. Именување на одговорните од двете страни – македонски и српски царинци, координатори, супервизори
3. Судски процес за сите вклучени, без оглед на партиската книшка или националноста
4. Реформа на системот на еден шалтер – ако системот дозволи пет тони марихуана да поминат, тогаш системот не функционира
5. Оставки на функционери од двете земји кои не ја извршија својата должност
6. Јавна објава на видео-снимките од граничниот премин – сите гранични премини имаат камери, снимките мора да се објават

Валканиот образ постана навика на ТХЦ вредности

Фотографијата од стотиците кутии полни со марихуана, подредени како во легален магацин, е најдиректниот доказ за состојбата на македонско-српската гранична соработка. Додека политичарите зборуваат за европски вредности, регионална соработка и борба против криминалот, пет тони дрога поминуваат низ заедничкиот гранични премин како да се легална стока.

Системот на еден шалтер е направен за да биде двојно посигурен. Наместо тоа, стана двојно корумпиран или двојно неефикасен.

Метафората за “миење на валкан образ” веќе не е доволна. Ова е институционален колапс на две земји истовремено, замаскиран со политички дефокус. Ова е систем кој или не функционира, или функционира исклучиво за организираниот криминал.

Србија ја запленила марихуаната. Македонија мора да ја заплени својата срамота и конечно да одговори: Како помина невозможното низ заеднички гранични премин каде што и македонски и српски царинци работат заедно? И кој од двете страни ќе одговара?

Сè додека одговорот не дојде од институциите, наместо од политичките говорници, граѓаните ќе знаат дека живеат во држава каде што вредностите се мерат во ТХЦ, а одговорноста е привилегија само за малите луѓе.

Системот на еден шалтер стана систем на еден криминален договор. И тоа е најстрашната вистина од сè.

Сашо Денесовски