Го презема ли Сашо Мијалков Охридтурист од М6 и Свето Јаневски?

Некогаш најголемото хотелско-туристичко друштво во Охрид, АД Охридтурист, повторно се наоѓа во центарот на вниманието поради серија контроверзни случувања кои го отсликуваат пошироки проблеми на македонската економија. Од неуспешни финансиски маневри на доминантниот сопственик М6 и Свето Јаневски, преку внатрешни корпоративни конфликти и молчење на државните институции, до евентуален влез на осудено криминално лице – приказната за АД Охридтурист е приказна за тоа како политиката и мафијата ја уништија македонската економија.

Корпоративен конфликт и стопирана реконструкција

- Advertisement -

Спротивно на првичните претпоставки дека финансиските проблеми се причина за стопирање на реконструкцијата на хотел “Палас”, вистинската причина е корпоративен судир. Според информациите, Свето Јаневски ја стопирал реконструкцијата од “бизнис инает” кон вториот поголем акционер во АД Охридтурист – “Екстра Скопско”.

Ваквото однесување претставува сериозно прашање на корпоративно управување. Користењето на деловни одлуки како оружје во внатрешни акционерски спорови штети не само на самото друштво, туку и на вработените, локалната економија и угледот на Охрид како туристичка дестинација.

Неуспешни финансиски маневри

Јаневски се соочил со низа неуспеси во обидите да ги мобилизира средствата на АД Охридтурист во корист на други негови бизнис интереси:

Неуспешна продажба на хотел “Десарет”: Обидот да се продаде овој објект во сопственост на АД Охридтурист не успеал.

Одбиена хипотека: Планот да се стави хотел “Десарет” под хипотека за подигање кредит наменет за АД “Тиквеш” Кавадарци – друштво во кое М6 е доминантен сопственик – исто така не се реализирал.

Овие потези укажуваат на обиди средствата на едно друштво да се користат за финансирање на друго, што отвора прашања за заштита на интересите на сите акционери, вклучително и на државата.

Скандалозното молчење на државата

Она што е особено загрижувачко е улогата – или поточно, отсуството на улога – на државата во целата приказна. Државата поседува 19% од акциите на АД Охридтурист, што претставува значително учество кое треба активно да се штити.

Сепак, на сите досегашни акционерски собранија, Јавниот правобранител за подрачјето на град Охрид се однесува како нем посматрач. И покрај очигледните неправилности во работењето на друштвото, наместо да го заштити државниот капитал и да алармира на надлежните институции – Министерството за внатрешни работи и Јавното обвинителство – Јавниот правобранител упорно молчи.

Уште поалармантно , неговото однесување укажува дека се однесува како заштитник на Свето Јаневски и М6, наместо да биде бранител на државните интереси. Ова молчење не е случајно – тоа е дел од систем во кој државните институции се дисфункционални или комплицирани во деструктивни бизнис практики.

Прашањето за кривична одговорност и бегство

Се појавуваат сериозни прашања дали евентуалната продажба на акциите на М6 во АД Охридтурист е обид за бегство од кривична одговорност. Низата скандалозни одлуки на одборот на директори, кој лично го назначувал Јаневски и М6 низ годините, можат да бидат предмет на правни истраги.

Клучни прашања:

• Дали одлуките на одборот биле во интерес на АД Охридтурист или на М6?
• Дали имало злоупотреба на позиција на доминантен акционер?
• Дали обидот да се хипотекираат средствата на АД Охридтурист за потребите на АД “Тиквеш” претставува прекршување на законски обврски?
• Зошто Јавниот правобранител не реагирал и зошто молчи?

Мијалков – кога криминалот станува “бизнис партнер”

Евентуалниот влез на Сашо Мијалков како купувач на контролниот пакет акции претставува кулминација на апсурдот. Мијалков е најконтроверзната личност во Северна Македонија, лице кое е на црната листа на САД и за кое се водеа кривични постапки со осудителни пресуди.

Фактот дека лице со ваква репутација се појавува како потенцијален купувач на дел од некогаш најголемото туристичко друштво во Охрид не е деловна трансакција – тоа е симбол на начинот на кој политиката и мафијата ја уништија македонската економија.

Продажбата на контролниот пакет акции на Мијалков може да:

• Овозможи дополнителна правна заштита на Јаневски преку пренесување на одговорноста
• Создаде дополнителна правна и корпоративна конфузија што го отежнува утврдувањето на одговорноста
• Овозможи “перење” на средства и легализација на сомнителен капитал
• Нанесе дополнителна штета на угледот на Охрид како туристичка дестинација

Како политиката и мафијата ја уништија економијата

Случајот со АД Охридтурист е далеку повеќе од приказна за едно туристичко друштво. Тоа е експертка студија на тоа како функционира деструктивниот сплет меѓу политика, криминал и бизнис во Северна Македонија:

Фаза 1 – Завладување: Сомнителни бизнисмени стекнуваат контрола над успешни друштва со државно учество.

Фаза 2 – Експлоатација: Средствата на друштвото се користат за лични цели на контролните акционери, на штета на другите акционери и самото друштво.

Фаза 3 – Молчење на државата: Државните институции кои треба да штитат јавен интерес молчат или се корумпирани.

Фаза 4 – Бегство и пренесување: Кога работите стануваат врели, контролата се пренесува на уште посомнителни актери, создавајќи уште поголема конфузија и правна заштита.

Резултат: Уништување на работни места, пропаднати инвестиции, уништени економски субјекти и загубено доверба во економскиот систем.

Улогата на “заробените” институции

Клучно прашање е зошто надлежните институции не реагираат:

Јавниот правобранител – Наместо да го штити државниот капитал, молчи и се однесува како заштитник на приватни интереси. Ова укажува или на некомпетентност или на комплицираност.

Комисијата за хартии од вредност – Треба да испита дали има злоупотреба на позиција на доминантен акционер.

Јавното обвинителство – Треба да разгледа дали одлуките на одборот на директори штетеле на друштвото и дали има основа за кривично гонење.

Министерството за внатрешни работи – Треба да истражи дали има криминални активности во работењето на друштвото.

Молчењето на овие институции не е случајно. Тоа е дел од систем во кој државните механизми за контрола или се дисфункционални, политички контролирани, или корумпирани во штетните практики.

Последиците за Охрид и Македонија

Случајот со АД Охридтурист има далекусежни последици:

За вработените: Стотици луѓе чија егзистенција зависи од друштвото живеат во неизвесност.

За Охрид: Град под заштита на УНЕСКО чија туристичка индустрија е сериозно загрозена од пропаѓање на клучен економски субјект.

За економијата: Уште еден пример како успешни македонски фирми се уништуваат преку сплет на политика, криминал и дисфункционални институции.

За доверба: Потенцијални инвеститори и граѓани губат доверба во правниот систем и економските институции.

 Време за одговорност

Приказната за АД Охридтурист не смее да заврши со евентуална продажба на акциите на Мијалков. Тоа мора да биде почеток на сериозна истрага и повик за одговорност:

• Јавниот правобранител мора да го објасни своето молчење
• Надлежните институции мораат да спроведат детални истраги
• Јаневски и М6 мораат да одговараат за своите одлуки
• Државата мора да го заштити својот капитал и јавниот интерес

Ако ова не се случи, АД Охридтурист ќе биде само уште еден пример на тоа како политиката и мафијата ја уништија македонската економија – со молчеливо одобрување на институциите кои требаше да ја штитат.

Сашо Денесовски