Зошто се вцрвенуваме од срам? Одговорот лежи во човечката еволуција

Луѓето се единствениот познат вид што се вцрвенува од срам, а експертите веруваат дека реакцијата веројатно еволуирала за да изгради доверба и да ги намали конфликтите меѓу луѓето.

Вцрвенувањето е една од најнепријатните човечки реакции, но експертите веруваат дека тоа е важен општествен механизам кој веројатно одиграл клучна улога во развојот на човечките општества, пишува Гардијан.

Дури и Чарлс Дарвин го опишал црвенилото како „најчудниот и најчовечкиот од сите изрази“, а современите истражувања потврдуваат дека луѓето се единствениот познат вид што црвенило поради чувство на срам или непријатност.

- Advertisement -

Зошто црвенило?
Професорката Софи Скот, директорка на Институтот за когнитивна невронаука на Универзитетскиот колеџ во Лондон, објаснува дека црвенилото е целосно несвесна реакција што не може да се лажира.

Кога некое лице се чувствува засрамено или под стрес, се активира симпатичкиот нервен систем – истиот што го активира одговорот „бори се или бегај“. Потоа мозокот ослободува адреналин, крвните садови на лицето се шират, протокот на крв се зголемува и лицето станува црвено.

Кај луѓето со посветла кожа, ова се гледа како изразено црвенило, додека кај потемната кожа, почесто се забележува потемна нијанса и чувство на топлина.

Сигнал на искреност
Според научниците, се верува дека црвенилото еволуирало како начин луѓето да покажат дека се свесни за сопствената грешка или дека искрено се каат за своите постапки.

Во раните човечки општества, таков сигнал можел да помогне во смирување на конфликтот и да се избегнат посериозни последици, како што се физичка конфронтација или исклучување од заедницата.

Скот вели дека луѓето често ги перцепираат луѓето кои лесно се вцрвенуваат како подоверливи, бидејќи чувствуваат дека полесно можат да проценат дали се искрени.

„Оваа доверба и блискост им овозможија на луѓето успешно да соработуваат. Токму благодарение на соработката, луѓето станаа доминантен вид“, вели таа.

Зошто мислиме дека сите забележуваат?
Една од причините зошто вцрвенувањето е толку срамно е тоа што многу луѓе веруваат дека сите околу нив веднаш ја забележуваат промената на нивното лице.

Сепак, професорот Питер Драмонд, автор на студија за разликата помеѓу вистинското и перцепираното вцрвенување, вели дека тоа обично не е случај.

Неговото истражување покажа дека луѓето кои се плашат од вцрвенување всушност не се вцрвенуваат повеќе од другите – тие само обрнуваат многу поголемо внимание на оваа реакција.

Повеќето луѓе за време на разговор се фокусирани на она што го кажуваат или сакаат да го кажат, а не на тоа дали другата личност малку се вцрвенува.

Може ли да се спречи?
Речиси е невозможно целосно да се спречи црвенилото бидејќи тоа е автоматска реакција на телото.

Сепак, експертите велат дека когнитивната бихејвиорална терапија (КБТ) може да им помогне на луѓето да го променат начинот на кој размислуваат за реакцијата и да ја намалат вознемиреноста што ја предизвикува.

Се користи и метод познат како Обука за концентрација на задачи (ТКТ), кој го учи лицето свесно да го фокусира вниманието на разговорот и околината, наместо на сопствените физички симптоми како што се црвенило, потење или треперење.

Драмонд истакнува дека стравот од црвенило честопати станува маѓепсан круг – колку повеќе лицето се плаши од црвенило, толку е поголема веројатноста тоа да се случи.

Тоа не е маана, туку корисна реакција
Иако многумина го сметаат црвенилото како нешто од кое треба да се срамат, експертите веруваат дека тоа може да игра и корисна улога.

Според Драмонд, црвенилото може полесно да му помогне на телото да ги ослободи непријатните емоции како срам, лутина или непријатност, слично на тоа како телото се лади по физички напор.

Во исто време, тоа испраќа силен сигнал на искреност, каење или емпатија кон другите, што може да придонесе за градење доверба и подобри меѓучовечки односи.

Затоа, експертите заклучуваат дека црвенилото не е маана што треба да се крие, туку природна човечка реакција што веројатно играла важна улога во развојот на соработката и довербата меѓу луѓето.