Background

Ракот на грлото на матката е речиси целосно превентабилен: Зошто жените сè уште умираат од оваа болест?

Ракот на грлото на матката е едно од ретките малигни заболувања што може речиси целосно да се спречат. И покрај достапноста на вакцинација против хуманиот папиломавирус (ХПВ) и превентивните скрининзи, жените ширум светот сè уште заболуваат и умираат од оваа болест. Светскиот ден за елиминација на ракот на грлото на матката, кој се одбележува на 17 ноември, служи како потсетник за клучната важност на превенцијата и раното откривање.

Во огромното мнозинство случаи, ракот на грлото на матката е поврзан со долготрајна инфекција со високоризични типови на хуманиот папиломавирус (ХПВ). Станува збор за многу распространет вирус со кој голем дел од сексуално активните лица ќе се сретнат во одреден момент од својот живот.

Повеќето ХПВ-инфекции поминуваат сами од себе, без симптоми или трајни последици. Сепак, кај некои жени, инфекцијата со високоризични типови на вирусот може да опстои и да предизвика промени во клетките на грлото на матката, кои во текот на неколку години можат да прераснат во рак.

- Advertisement -
Ad image

Токму затоа, оваа болест може да се спречи преку комбинација од вакцинација, редовни превентивни прегледи и навремено лекување на преканцерозните промени.

Зошто е важна вакцинацијата против ХПВ?
Вакцинацијата против ХПВ е една од најефикасните мерки за спречување на ракот на грлото на матката. Вакцината штити од оние типови на вирусот кои се одговорни за најголемиот број случаи на оваа болест.

Најдобри резултати се постигнуваат кога вакцинацијата ќе се спроведе пред почетокот на сексуалниот живот – односно, пред каква било можна изложеност на вирусот. Сепак, вакцинацијата може да биде корисна и во подоцнежна возраст, во зависност од годините на поединецот и неговите лични околности.

Важно е да се нагласи дека ХПВ не ги засега само жените. Одредени типови на вирусот се поврзани и со други форми на рак, вклучувајќи ги карциномите на анусот, пенисот, како и на делови од усната шуплина и ждрелото. Поради оваа причина, вакцинацијата се препорачува и за девојчињата и за момчињата.

Сепак, вакцинацијата не ги заменува превентивните гинеколошки прегледи, бидејќи таа не обезбедува заштита од сите високоризични типови на ХПВ.

Болеста може да се развива со години без никакви симптоми. Еден од главните предизвици поврзани со ракот на грлото на матката е тоа што, во раните фази, тој често се развива без никакви симптоми.

Клеточените промени можат да опстојуваат со години пред да се развие инвазивен карцином. Токму затоа, редовните превентивни прегледи играат клучна улога.

Пап-тестот овозможува откривање на абнормални промени во клетките на грлото на матката, додека ХПВ-тестот го утврдува присуството на високоризични типови на вирусот.

Доколку промените се откријат навреме, тие можат да се следат или третираат пред да прераснат во малигно заболување.

Кога ќе се појават симптоми, тие може да вклучуваат необично вагинално крварење – особено по сексуален однос, помеѓу менструалните циклуси или по менопаузата – промени во вагиналниот исцедок, како и болка во карличниот предел.

Ваквите симптоми не мора нужно да значат дека лицето има рак, но секако се причина за лекарски преглед.

Дали ракот на грлото на матката може целосно да се искорени?
Светската здравствена организација (СЗО) постави амбициозна цел: да го елиминира ракот на грлото на матката како јавноздравствен проблем. Елиминацијата не значи дека во иднина воопшто нема да се појавуваат нови случаи на болеста; таа подразбира намалување на зачестеноста на појавување (инциденцата) на помалку од четири нови случаи годишно на 100.000 жени.

За да се постигне ова, СЗО утврди три клучни цели што земјите треба да ги исполнат до 2030 година:

90 проценти од девојчињата да бидат целосно вакцинирани против ХПВ до 15-годишна возраст.
70 проценти од жените да бидат опфатени со скрининг преку високопрецизен тест до 35-годишна возраст, а потоа повторно до 45-годишна возраст.
90 проценти од жените кај кои се дијагностицирани преканцерозни лезии или инвазивен карцином да добијат соодветен третман.
Оваа стратегија е позната како цел „90–70–90“.

Што може да направи секоја жена?
Најважната порака од експертите е дека не треба да се чека појава на симптоми. Превентивните прегледи се специјално дизајнирани да откријат промени што поединецот сè уште не може да ги забележи.

Жените треба да се информираат за препорачаните гинеколошки прегледи и скрининг тестови, додека родителите треба да се запознаат со можностите за вакцинирање на своите деца против ХПВ.

Дури и жените кои се вакцинирани треба да продолжат со препорачаниот скрининг. Иако ракот на грлото на матката не може да се спречи во секој поединечен случај, современата медицина нуди ефикасни начини за значително намалување на ризикот од појава на болеста и од смртен исход предизвикан од неа.

Ова е главната порака на Светскиот ден за елиминација на ракот на грлото на матката: болеста што со децении одзема животи на безброј жени, денес може речиси целосно да се спречи.

ЗА НАС

ОhridSky е ваш доверлив извор за сеопфатно и избалансирано покривање на вестите. Со посветеност на интегритет и точност, обезбедуваме длабинско известување кое ги открива приказните што се најважни.

© 2025 OhridSky. Сите права задржани.

Login to enjoy full advantages

Please login or subscribe to continue.

✖

Go Premium!

Enjoy the full advantage of the premium access.

✖

Stop following

Unfollow Cancel

✖

Cancel subscription

Are you sure you want to cancel your subscription? You will lose your Premium access and stored playlists.

Go back Confirm cancellation

✖