Научници открија два исклучително добро зачувани света скриени во Тихиот Океан

Како би изгледал океанот доколку луѓето немале речиси никакво влијание врз него?

Тоа не е лесно да се утврди. Морските екосистеми претрпуваат опасни промени и се соочуваат со закани како што се изумирање на морски видови, деградација на коралните гребени, зголемено загадување, закиселување на океаните и затоплување, пренесува „Science Alert“.

Сепак, иако на Земјата останале многу малку места каде што океанот изгледа недопрен, две изолирани засолништа – скриени длабоко во Тихиот Океан – кријат нешто извонредно.

- Advertisement -

Во нова студија објавена во списанието *Frontiers in Marine Science*, научниците ги истражуваа коралните атоли Бикар и Бокак, кои минатата година беа прогласени за прво национално морско засолниште на Маршалските Острови.

Според морскиот еколог Алан Фридлендер од Универзитетот на Хаваи, постојат сериозни причини за заштита на овие уникатни подрачја, бидејќи тие претставуваат едни од најдобро зачуваните екосистеми што преостанале во тој регион.

„Бикар и Бокак се богатство не само за Маршалските Острови, туку и за целата планета. Тие се подарок од заедницата на атолот Утирик, која со децении традиционално и грижливо се грижи за овие кревки екосистеми“, вели Фридлендер.

Иако локалните заедници на Маршалските Острови знаат за Бикар и Бокак со векови, нивната огромна оддалеченост од населените места овозможила тие да останат исклучително добро зачувани. Бикар се наоѓа на повеќе од 100 километри од најблискиот населен атол, додека Бокак е уште поизолиран – на речиси 400 километри од најблиските човечки населби.

Овие нови сознанија произлегоа од истражувачка експедиција спроведена во 2023 година, чија цел беше проучување на атолите и подобро разбирање на нивните екосистеми.

„Оддалечените океански атоли нудат едни од последните можности за проучување на еколошката структура и функционирањето на системите каде што заедниците на предатори, колониите на морски птици, автохтоната вегетација и еколошките процеси во различни живеалишта остануваат релативно поштедени од директно човечко влијание“, наведуваат Фридлендер и неговите колеги во научниот труд. „Преку интегрирање на набљудувањата, од копното па сè до длабокото море, оваа студија дава една од најсеопфатните проценки за екосистемите на оддалечените атоли во централниот дел на Тихиот Океан, нудејќи редок увид во структурата на релативно недопрените тропски морски екосистеми во епохата на антропоценот.“

За време на теренските експедиции – кои придонесоа атолите Бикар и Бокак да добијат статус на заштитени подрачја – научниците евидентираа 266 таксономски групи на гребенски риби, кои припаѓаат на 38 фамилии. Поголема вкупна биомаса на риби беше забележана на атолот Бокак.

Особено впечатливо беше присуството на ајкули, кои го сочинуваа најголемиот поединечен дел од биомасата на надворешниот гребен – 26,8 отсто на атолот Бикар и 33,9 отсто на атолот Бокак. Користејќи подводни пловила, научниците документираа 138 таксономски групи на риби што живеат на поголеми длабочини, сè до 275 метри. Истражувачите забележаа дека 14 од овие групи претходно не биле регистрирани на Маршалските Острови. Камерите за длабоко море открија уште 79 групи риби кои живеат на уште поголеми длабочини.

Истражувачите исто така евидентираа 17 видови морски птици на атолите, како и 71 трага од желки и 132 вдлабнатини во песокот каде што биле положени јајца – главно на атолот Бикар.

„Овие атоли се одликуваат со големи колонии на морски птици, добро развиена автохтона вегетација, активни места за гнездење на желки, голема биомаса на гребенски риби и крупни грабливци, гребени во кои доминираат корали (на атолот Бокак), сложени живеалишта на средни длабочини, како и изненадувачки разновидни – но сепак недоволно проучени – заедници на длабокоморски организми“, вели Фридлендер.

„Тие претставуваат едни од најдобрите природни референтни системи со кои располагаме за подобро да разбереме што е изгубено на други места, како и за стекнување клучни сознанија неопходни за ефективна заштита и реставрација на природата.“

Сепак, дури и на овие оддалечени тихоокеански атоли, постојат видливи знаци на еколошка нерамнотежа.

За време на истражувањето спроведено во 2023 година, на атолите Бикар и Бокак беа присутни популации од инвазивниот полинезиски стаорец (*Rattus exulans*). Иако овие атоли се во голема мера изолирани од директно човечко влијание, тие не се заштитени од глобалните промени, како што се затоплувањето на морето, белеењето на коралите и закиселувањето на океаните.

„Терминот ‚релативно добро зачувани‘ го користиме за да направиме споредба со други подрачја, а не како претпоставка дека оддалечените гребени претставуваат недопрени или историски непроменети живеалишта“, наведуваат истражувачите.

„Оддалеченоста може да ги намали одредените форми на директен, локален човечки притисок, но не ги елиминира последиците од минатите активности, внесувањето на неавтохтони видови или глобалното човечко влијание. Затоа, состојбата на екосистемот треба да се проценува врз основа на неговите забележани карактеристики, а не само врз основа на неговата оддалеченост.“

Сепак, дури и ако Бикар и Бокак не се целосно недопрени, тешко е да се најдат места што се подобро зачувани.

Токму затоа е важно да се проучува и да се дознае што е можно повеќе за овие конкретни области – бидејќи тажна вистина е дека, поради човечката активност, повеќето коралски атоли денес веќе не изгледаат вака.

Колку овие две области се разликуваат од другите, покажува фактот што, само неколку дена по истражувањето на атолот Бокак во 2023 година, истражувачката експедиција се упати кон атолот Бикини – локација озлогласена по нуклеарните тестирања на САД во средината на 20-тиот век.

„Во текот на тие години, експлозиите уништија три острови и оставија зад себе радиоактивна контаминација, поради што атолот остана ненаселен сè до денес“, запиша еден од членовите на експедицијата во својот теренски дневник.

„Општиот впечаток овде е мрачен. Нешто едноставно не е во ред. Нашите првични нуркања открија неколку риби и повремени делови со живи корали, но исто така и огромни пространства од смачкан, мртов гребен, кој е речиси целосно лишен од живот.“

Резултатите од истражувањето беа објавени во списанието *Frontiers in Marine Science*.