Како Кина се обидува да спречи вештачката интелигенција да стане „машина за отпуштање луѓе“

Кинеските судови почнаа да донесуваат пресуди што ги штитат работниците од отпуштање поради користење вештачка интелигенција (ВИ) или ограничување на самоволието на работодавачите.

На пошироката јавност ѝ се познати најмалку две пресуди дека употребата на ВИ е деловен избор, а не непредвидена околност што го оправдува отпуштањето.

Судија во Хангжу пресуди дека е нелегално да се раскине договорот на вработен чија работа е заменета со големи јазични модели. Средниот народен суд на овој источен кинески град пресуди дека отпуштањето е нелегално. Пред тоа, компанијата се обиде да го замени со ВИ откако го деградираше и му ја намали платата за 40 проценти, објавува Ел Паис.

- Advertisement -

Работата за која станува збор е „супервизор за обезбедување квалитет за ВИ модели“.

Улогата на овој виш техничар вклучуваше преглед на несовпаѓањата произведени од големи јазични модели, слични на ChatGPT или Gemini, за да се обезбедат точни резултати. Меѓу другите должности, тој ги споредуваше барањата на корисниците со ВИ системи и филтрираше нелегална или содржина што ја нарушува приватноста, според досието на случајот цитирано од новинската агенција Ксинхуа.

Со текот на времето, вештачката интелигенција ги презеде овие задачи. Во јануари 2025 година, компанијата предложи да го премести Џоу на пониска позиција, што би значело намалување на неговата плата од 25.000 јуани месечно на 15.000 јуани, или околу 3.200 евра на 1.900 евра. Кога Џоу одби, компанијата го раскина неговиот договор, наведувајќи внатрешна реорганизација и намалување на персоналот. Џоу поднесе арбитражна тужба барајќи поголема компензација и победи.

Компанијата го однесе случајот до окружен суд и, откако изгуби, се жалеше до посреднички суд. Фирмата тврдеше дека напредокот во вештачката интелигенција го трансформирал проектот на кој работел Џоу и дека неговите функции можат да се извршуваат само со технологија. Правно, се обиде да се повика на клаузула во кинескиот закон за работни договори што дозволува раскинување на договор кога има „значајна промена во објективните околности“ што го оневозможува продолжувањето на работата.

Судот го отфрли аргументот, забележувајќи дека концептот обично се однесува на настани како што се преселби, спојувања или структурни промени во рамките на компанијата, а не на доброволна одлука за намалување на трошоците. Во разговор за државниот радиодифузер CCTV, судијата Ши Гуокијанг од судот рече дека компаниите не можат да раскинат договор врз основа на аргументот дека технологијата ја заменила човечката работа.

Според пресудата дека отпуштањето било незаконско, компанијата ќе мора да му плати надомест од 260.000 јуани, што е приближно 33.000 евра.

Случајот Хангжу не е изолиран инцидент.

Како што претходно објавија медиумите, пред две години Средниот народен суд во Гуангжу испита сличен случај во кој позицијата била пополнета со вештачка интелигенција. Станува збор за рачно внесување податоци на мапи во технолошка компанија.

На почетокот на 2024 година, компанијата ја замени целата мануелна работа со алатки за вештачка интелигенција, го затвори одделот на Лиу и го прекина неговиот работен однос, повторно тврдејќи дека ова се должи на неочекувани промени.

Сепак, судот заклучи дека технолошката надградба што ја наведе компанијата не може сама по себе да се смета за „објективна околност“ што го оправдува едностраното раскинување на договорот.

Исто така, наведе дека изборот на автоматизација е нормална деловна одлука и дека сите загуби на работни места поради тој избор се ризици што треба да ги реши работодавачот, а не работниците.

Во САД важат сосема различни правила. Таму, една од најголемите компании, Amazon, откако отпушти 14.000 луѓе во 2025 година, во јануари најави отпуштање на уште 16.000. Oracle отпушти меѓу 20.000 и 30.000 работници, а ИТ компанијата Block, која стои зад апликациите Square, Cash App и Afterpay, го намалува бројот на вработени за 40 проценти, односно за околу 4.000.