Фосилизирани јајца од најголемите познати диносауруси пронајдени на неочекувано место

Најголемите диносауруси што некогаш живееле можеле да се размножуваат на високи географски широчини, далеку од екваторот, а исто така пронашле и генијален начин да ги одржуваат своите јајца топли, според студија на голем број јајца од титаносаурус пронајдени во Аргентина.

Повеќето јајца и лушпи од јајца од титаносаурус, како и оние на други диносауруси, се пронајдени во области на пониски географски широчини, поблиску до екваторот, каде што потоплите температури би го олесниле инкубирањето на јајцата, објавува CNN.

Научниците веруваат дека овие тревопасни животни со долг врат и мал мозок, кои припаѓале на група позната како сауроподи, живееле во стада и можеби патувале на големи растојанија, гнездејќи се на истото место илјадници години.

- Advertisement -

„Знаеме дека нивните коски се пронајдени на места кои се движат од Антарктикот и јужна Аргентина на југ до Монголија и Тексас на север“, рече Дарла Зеленицки, палеонтолог и вонреден професор на Универзитетот во Калгари во Алберта. Зеленицки е еден од водечките автори на новата студија, објавена во вторник во списанието „Ројал Сосајети Опен Сајанс“.

„Јасно е дека тие поминувале време во области на повисоки географски широчини, но досега не беше познато дали гнезделе таму“, додаде Зеленицки.

За разлика од некои помали диносауруси и современи птици, палеонтолозите се прилично сигурни дека титаносаурусите не лежеле на своите јајца за да ги затоплат. Нивната огромна големина „би го претворила гнездото во џиновски омлет“, рече Зеленицки во е-пошта.

Тоа го прави малку веројатно дека титаносаурусите биле грижливи родители. Како и повеќето влекачи, тие веројатно положувале јајца, а потоа ги оставале своите млади да се грижат сами за себе.

Но, на јајцата им е потребна топлина за да се развијат и да се изведат, а има помалку сончева светлина на повисоки географски широчини. Студијата сугерира дека титаносаурусите пронашле начин да се справат со постудените температури во најјужните делови на планетата.

„Најверојатното сценарио е дека овие титаносауруси ги положувале своите јајца во насипи направени од вегетација и почва, каде што топлината за инкубација доаѓала главно од скапан растителен материјал“, рече Зеленицки.

„Лупките од нивните јајца беа многу порозни, што значи дека ако јајцата се остават на отворено, тие би изгубиле вода, би се исушиле и ембрионите би умреле. Закопани во песок, почва или вегетација, гнездата би останале доволно влажни за јајцата да преживеат“, додаде таа.

Гнезда со големина на маса за пикник
Истражувачите пронајдоа 255 фрагменти од лушпи од јајца во 2020 и 2024 година во формацијата Чорило во јужна Аргентина, околу 200 милји северно од Магеланскиот теснец, морски премин на најјужниот врв на Јужна Америка.

Фрагментите датираат од пред 68 милиони години, кога областа била помеѓу 55 и 60 степени јужна географска ширина. Според студијата, јајцата претставуваат највисока географска ширина на која се пронајдени гнезда на сауроподи во светот и најјужниот сигурен доказ за јајца од диносауруси.

„Она што е особено важно во врска со ова ново откритие е тоа што овие јајца од диносаурус им припаѓале на титаносауруси, огромни диносауруси со големи стомаци и долги вратови“, рече Стив Брусејт, професор по палеонтологија и еволуција на Универзитетот во Единбург, кој не бил вклучен во истражувањето.

„Некои од најголемите животни во историјата на Земјата ги положиле своите јајца и ги извеле своите млади на високи географски широчини за време на периодот креда. Ова е нов факт за биологијата и однесувањето на диносаурусите што ни помага подобро да ја разбереме нивната прилагодливост и отпорност“, рече тој.

Пол Апчерч, професор по палеобиологија на Универзитетскиот колеџ во Лондон, рече дека остатоците од сауропод се ретки на високи географски широчини и дека претходно се сметало дека џиновите мигрирале во тие области за време на топлите лета, а потоа се враќале поблиску до екваторот.

„Сега кога имаме јајца од високи географски широчини, тоа сугерира дека тие останале таму преку целата година или барем можеле да поминат низ репродуктивен циклус за време на топлиот дел од годината на тие географски широчини“, додаде Апчерч, кој исто така не бил вклучен во истражувањето.

Титаносаурусите се најголемите познати диносауруси, при што се проценува дека некои единки тежеле до 75.000 килограми, повеќе од осум пати поголема од тежината на Тираносаурус рекс.

Јајцата од диносаурус се ретки во фосилните записи бидејќи нивните лушпи се релативно тенки и кршливи, брзо се распаѓаат на мали парчиња и се тешки за зачувување.

Не е јасно на кој тип титаносаурус му припаѓале јајцата, но забите пронајдени на истото место им припаѓале на колосални диносауруси, меѓу најголемите титаносауруси, иако не и најголемите.

„Ако овие лушпи од јајца им припаѓаат на колосални диносауруси, младите мора да имале изобилство од извори на хранливи материи во таа средина за да почнат да добиваат на маса и на крајот да ја достигнат својата огромна големина на телото“, рече Зеленицки.

Иако овие диносауруси биле огромни, нивните јајца биле мали – околу 18.000 пати помали од возрасен диносаурус – и можеле да содржат околу четири литри течност, додека младите тежеле околу четири килограми.

Сепак, гнездата на титаносаурусите би биле доволно големи за да остават забележлив белег на пејзажот, особено ако диносаурусите се гнезделе во колонии.

„Го замислувам гнездото како куп земја и вегетација со големина на маса за пикник, со јајца закопани внатре… па веројатно не била незабележлива структура“, рече Зеленицки.