Доаѓа најсилниот Ел Нињо во последните 1.000 години

Неверојатно силен Ел Нињо, кој моментално ја загрева планетата, го сруши историскиот температурен рекорд и тоа неколку месеци пред да се очекува врвот на овој природен феномен.

Најновите мерења покажуваат дека порастот на температурата во самиот центар на Ел Нињо во Тихиот Океан достигна 3,05 степени Целзиусови. Ова го надминува претходниот апсолутен рекорд од 3,02 степени забележан кон крајот на ноември 2015 година, што беше највисокото ниво измерено во 150 години современи мерења. Оваа температура се пресметува во однос на просекот за периодот од 1991 до 2020 година.

Повеќето метеоролози користат 30-годишен подвижен просек како почетна точка, кој исто така го зема предвид глобалното затоплување предизвикано од луѓето. Овој индикатор, познат како ONI (Nino3.4), е исто така на работ да го сруши рекордот, заостанувајќи само за стотинка од степен зад оној од 2015 година. Двете пресметки се базираат на податоци од Националната океанска и атмосферска администрација на САД (NOAA).

Се очекува „зачудувачки“ Ел Нињо

- Advertisement -

Најновите проценки предвидуваат дека врвот во ноември и во декември би можел да достигне и до 4 степени Целзиусови, според просекот на 14 различни модели на прогноза анализирани од климатскиот научник Зеке Хаусфадер.

Овие бројки се толку далеку од сè што е претходно забележано. Според Хаусфадер тоа е зачудувачко, а други експерти веќе зборуваат за феномен на „ниво на Годзила“. Патем, секое зголемување на температурата поголемо од 0,5°C се смета за Ел Нињо, додека вредностите над 2°C официјално се сметаат за „многу силен“ или „супер“ Ел Нињо.

Тековниот Ел Нињо е веројатно најсилниот таков настан во најмалку 1.000 години. Ќе внесе огромна количина дополнителна топлина во атмосферата која веќе брзо се затоплува. Се очекува двојниот удар да ја направи 2027 година најжешката година досега.

Минатиот Ел Нињо предизвикаа стотици милијарди штети.

– Екстремно силните Ел Нињо настани, како оние во 1997/1998 и 2015/2016 година, предизвикаа стотици милијарди долари штета низ целиот свет. Овој ги остава минатите далеку зад себе – предупредува Хаусфадер во анализа за Carbon Brief.

Професорката Фридерике Ото од Империјал колеџ во Лондон истакнува дека ова е огромна промена на енергијата во рамките на климатскиот систем:

– Ова е опасно затоа што се случува врз веќе затоплен климатски систем кој е под влијание на луѓето. Поради ова, на многу места во светот ќе видиме невидени екстремни температури, со сите нивни последици по здравјето, безбедноста на храната и недостигот на вода. Ел Нињо доаѓа и си оди, но сè додека трошиме фосилни горива, се случува на сè потопла основа, па заедниците имаат многу потешко справување со последиците – вели таа.

Топлината и сушата во Индонезија веќе предизвикаа рекордни шумски пожари и опасно загадување на воздухот, додека клучните монсунски дождови недостасуваа во Индија. Сушата во Централна Америка и на Карибите ги уништува посевите и ја забавува поморската трговија поради падот на нивото на водата во Панамскиот канал. Светската програма за храна предупреди во август дека ефектите од Ел Нињо би можеле да доведат околу 50 милиони луѓе во акутен глад и да предизвикаат нов пораст на цените на храната.

Поплави, суши и закана за светската економија

Годините доминирани од Ел Нињо носат значително пообилни дождови и поплави во некои делови од светот. Перу и Чиле веќе ги трпат последиците, а пристапот до Мачу Пикчу е нарушен. Африканскиот Рог е исклучително ранлив на зголемени поројни дождови, додека јужните делови на САД се очекува да доживеат обилни врнежи од дожд во текот на зимата.

Летото на јужната хемисфера ќе биде значително потопло и посуво, што носи поголем ризик од пожари и суши во Австралија и во јужна Африка. Посилни тајфуни се очекуваат и во Пацификот. Ел Нињо, од друга страна, обично ги забавува ураганите во Атлантикот, каде што, невообичаено, оваа година не се регистрирани.

Научниците стравуваат дека климатската криза би можела да ги наруши нормалните правила според кои се однесува овој феномен, што ќе им отежни на земјите да се подготват за претстојните удари. Светската метеоролошка организација на ООН ја започна најголемата операција во својата 50-годишна историја за да им помогне на националните метеоролошки служби да издаваат навремени прогнози.

„Влегуваме во непозната територија“

Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, изјави дека планетата влегува во непозната област и во опасна зона на временски екстреми.

Професорот Бил Мекгваер за „Гардијан“ нагласи дека ова би можело да биде една од најголемите временски промени во последните 1.000 години што ќе донесе низа катастрофи.

Професорот Кевин Тренберт од Националниот центар за атмосферски истражувања на САД вели дека сите последици од Ел Нињо се засилени од глобалните климатски промени.

– Невидените топлотни бранови и шумските пожари што ги видовме во Европа, Северна Америка и Азија се само мал прелудиум за она што доаѓа – заклучува тој.

Колку пати имало супер Ел Нињо?

Терминот „супер Ел Нињо“ нема формална дефиниција, но климатолозите најчесто ги издвојуваат 1877/78, 1982/83, 1997/98 и 2015/16 како четири екстремно силни настани.

Ако се гледа историскиот период пред современите сателитски мерења, најзначаен е Ел Нињо од 1877/78 година. Тој се смета за еден од најсилните Ел Нињо настани во историските записи и е поврзан со огромни климатски нарушувања и глад во повеќе делови од светот.

Последиците од 1877–1878 година биле особено тешки во тропските и суптропските региони. Суши, поплави и нарушувања на земјоделското производство придонеле за големи кризи со храна во Индија, Кина, Бразил и други делови од светот, а истражувањата ја поврзуваат климатската аномалија со глобалната суша и гладот во периодот 1876–1878. Оваа хуманитарна криза однела повеќе од 50 милиони животи, а најтешко биле погодени Индија и Кина.

Научниците, сепак, нагласуваат дека Ел Нињо бил еден од факторите во сложениот синџир на настани, а не единствената причина за сите тогашни хуманитарни катастрофи.

Токму затоа 2027 година привлекува внимание. Доколку сегашниот Ел Нињо навистина се развие во настан со историска сила, неговото влијание нема да биде ограничено на Тихиот Океан. Промените во големата атмосферска циркулација можат да се почувствуваат на повеќе континенти, преку температури, врнежи, суши, поплави и промени во ризикот од одредени временски екстреми.