Од Стопанска банка до Алта банка Битола: како се продаде банката, кој ја водеше и што покажуваат извештаите

Преземањето започна во 2025 година. Комисијата за хартии од вредност на 10 септември 2025 ѝ издаде дозвола на Алта банка АД Белград да објави понуда за преземање на Стопанска банка Битола по цена од 3.777 денари за акција. Претходно, во август 2025, Комисијата ја запре постапката започната по барање на Алта груп, бидејќи преземачот бил сменет во рамките на групата, па како преземач се појави Алта банка Белград.

Понудата опфаќаше 371.538 обични акции. Алта банка веќе поседуваше 19.439 акции (4,97%), а за успех требаше да се продадат најмалку 273.795 акции (70,03%). Вредноста се проценуваше на околу 22,8 милиони евра. Понудата ја прифатија 262 акционери, кои продадоа 344.420 акции, а Алта банка стекна 88,09% од капиталот. Во име на купувачот во Македонија настапи адвокатот Александар Кралевски. Банката потоа беше ребрендирана во Алта банка АД Битола, а сопственоста на белградската банка порасна на 95,336%.

Кои биле сопственици на Стопанска банка Битола

Според проспектот за преземање, најголем поединечен акционер била „Пелистерка“ со 16,99%. Меѓу поголемите акционери бил и Орце Камчев, а „Пелистерка“ заедно со „Тимох“ држеле речиси 22% од акциите. Државата нема акции во банката. Цветан Панделевски се споменува во јавноста како поранешен акционер.

Надзорен одбор: порано и сега

- Advertisement -

Пред преземањето (мандат до март 2026): Гордана Гацева (претседателка и независен член), Борислав Атанасовски (заменик-претседател), Стевчо Јолакоски, Игор Камбовски и Антони Пешев (независен член). Според партиски соопштенија, порано на чело на Надзорниот одбор бил и Миле Зечевиќ.

Од март 2026 (четиригодишен мандат, согласност на НБРСМ од 19 март 2026):

Стевчо Јолакоски. Тој е член на Надзорниот одбор на Стопанска банка Битола од 2017 година. Повторно е избран на 3 јули 2024, со согласност на НБРСМ од 27 септември 2024, и членувал во периодот на преземањето во 2025. Мандатот му заврши во март 2026 со изборот на новиот состав. По образование е доктор на науки од областа на безбедноста, а работи во Министерството за транспорт и врски. Партиите Левица и СДСМ го поврзуваат политички со министерот Тошковски, но тоа се политички ставови без приложен документ и не се потврдени факти.

Управен одбор

Последниот познат состав:

Администрација од 1 ноември 2026

Извршниот одбор на НБРСМ воведе администрација за три месеци. За администратори се именувани Илија Андовски, Весна Стојчевска и Марија Тодоровска, вработени во Народната банка. Тие ги преземаа надлежностите на Надзорниот и Управниот одбор и на Собранието на акционери, освен одлучувањето за зголемување на капиталот. Рокот за утврдување на состојбата и доставување извештај до Извршниот одбор е 21 ден. Алта банка Белград го загуби правото на глас во македонската банка. Значи, сите гореспоменати органи во пракса немаат моќ додека трае администрацијата.

Што покажуваат извештаите

Податоците за 2023, 2024 и 2025 се од објавите на банката на Македонската берза.

• 2025. Нето-добивка од 40,6 милиони денари (околу 660 илјади евра), наспроти 163,17 милиони во 2024. Нето-приходите од камата паднале за 102,7 милиони денари (22,2%). Добивката не е исплатена како дивиденда. Нефункционалните кредити биле 5,41%, над просекот на секторот.
• Прв квартал 2026. Нето-загуба од 28,03 милиони денари, наспроти добивка од 22,24 милиони лани, но помала од планираната.
• Јануари до септември 2026. Нето-загуба од 48,64 милиони денари (околу 790 илјади евра), наспроти добивка од 49,15 милиони лани, и 36,27% под планот. Трошоците за вработени пораснале за 32,57% на 176,26 милиони денари, а нето-кредитите достигнале 4,90 милијарди денари, раст од 27,6%. Банката го објаснува резултатот со вложувања во развој, кадри и инфраструктура и со повнимателно кредитирање. Банката има 19 експозитури и 187 вработени.

Што не се вклопува

• Загубата во првиот квартал не е 50 милиони. Точно е 28,03 милиони за првиот квартал и 48,64 милиони за девет месеци.
• Депозитите. Според билансот на 30 септември, депозитите од клиенти биле околу 144,8 милиони евра. Според НБРСМ, на 29 октомври биле околу 118,3 милиони евра. Ако се споредливи, одливот е околу 26 милиони евра за еден месец, што треба да го објасни банката или регулаторот.
• Растот на кредитирање од 27,6% при нефункционални кредити над просекот бара внимание кон квалитетот на портфолиото.

———————————————————————————————————————————————–

Банка што прикажува загуба не мора да има проблем со исплата на депозити. Но четири работи заслужуваат јавно објаснување: сопственичката структура по падот на матичната банка, подобноста на крајниот сопственик, одливот на депозити и квалитетот на кредитното портфолио. Одговорите допрва ќе ги дадат администраторите и НБРСМ.

С.Д.