Пленковиќ: Енергетската несигурност може да поттикне популизам и политичка радикализација

Перспективите за помладите генерации, енергетската безбедност и решавањето на прашањето за илегалната миграција се клучни за зачувување на демократијата, истакна хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ во понеделникот во Стразбур.

„На помладите генерации им е потребен доказ дека демократијата работи во нивна корист. Без разлика дали станува збор за домување или можности за вработување, нашите демократии мора да обезбедат економска сигурност, социјална правда и реални можности за учество“, рече Андреј Пленковиќ во својот говор на Светскиот форум за демократија, што се одржува во Советот на Европа.

Темата на овогодинешниот форум е „Раскин или обнова? Демократска безбедност за иднината. Унапредување на нов демократски пакт за Европа“. Пленковиќ е еден од главните говорници на форумот, кој се одржува по повод 30-годишнината од пристапувањето на Хрватска во Советот на Европа – организација посветена на заштита на човековите права на европскиот континент, која брои 46 земји-членки. Хрватска е членка од 6 ноември 1996 година.

- Advertisement -

28 октомври „Енергетската несигурност може да поттикне популизам и радикализација“
Пленковиќ изјави дека енергетската безбедност е од суштинско значење за отпорноста на демократиите. „Фактот е дека кога греењето, транспортот и производството стануваат прескапи, животниот стандард опаѓа, несигурноста расте, а довербата во институциите слабее. Оваа несигурност може да поттикне популизам и политичка радикализација, особено во заедниците што зависат од автомобили и се ранливи на растот на цените на горивата“, рече хрватскиот премиер, додавајќи дека Европа мора да ја заштити куповната моќ на своите граѓани, истовремено инвестирајќи во чиста енергија, зелена транзиција и енергетска ефикасност, со цел да ја намали својата ранливост на ценовни шокови и на добавувачи кои ја користат енергијата како средство за принуда. Француски жандарм од единицата за разбивање демонстрации е зафатен од пламен откако бил погоден со „Молотовов коктел“ за време на јуриш врз демонстрантите, кон крајот на протест кој беше дел од националниот ден на протести против порастот на трошоците за живот и нееднаквоста.
Самир Ал-Думи / AFP
Тој додаде дека во текот на неговите три мандати на чело на хрватската влада, зачувувањето на социјалната кохезија останало основен принцип. „Токму благодарение на солидарноста и мерките со кои го ублаживме растот на трошоците за енергија и гориво, обезбедивме заштитна мрежа во време на криза, гарантирајќи дека никој – апсолутно никој – нема да биде оставен зад себе. Со тоа ја зајакнавме нашата демократија, без да посегнуваме по демагошки кратенки“, рече Пленковиќ.

Се очекува заострување на миграциската политика
Тој изјави дека, во текот на изминатите неколку децении, илегалната миграција имала најголемо влијание врз европските демократии. „Ниту еден друг политички настан – како што беше миграциската криза од 2015 и 2016 година – толку значително не го промени политичкиот пејзаж низ европските нации. Затоа, мора јасно да сфатиме дека постојат граници за тоа што ние, како држави или организации, можеме да направиме во однос на солидарноста“, рече тој. Тој додаде дека во рамките на Европскиот совет – телото што ги обединува лидерите на земјите-членки на ЕУ – постои многу мал интерес да се дозволи продолжување на приливот на илегални мигранти во европските земји. „Згора на тоа, верувам дека оваа политика со текот на времето ќе стане уште построга“, забележа тој.

За да се зачува демократијата, тој наведе три приоритети: зајакнување на мултилатерализмот; помирување и трајна безбедност, кои мора да се градат врз вистината; и доверба на јавноста, која мора да се темели на опипливи резултати. „Помирувањето и трајната безбедност мора да се градат врз вистината. Во нашето непосредно соседство – односно во Хрватска и на Западен Балкан – одржливата стабилност бара почитување на владеењето на правото, отфрлање на величањето на воените злосторници и искрено соочување со минатото“, рече Пленковиќ, нагласувајќи дека Хрватска силно ја поддржува европската перспектива на соседните земји како веродостоен пат кон целосна демократска трансформација и економски просперитет.

Тој изјави дека процесот на проширување на ЕУ мора да се заснова на заслуги, поттикнат од спроведувањето конкретни реформи и споделените европски вредности. Истакна дека бруталната агресија на Русија врз Украина ги погоди темелите на меѓународниот поредок и принципите врз кои тој почиваше со години.

„Хрватска премногу добро знае што се случува кога меѓународното право се прекршува, занемарува или игнорира – и што е потребно за да се одбрани сопствената територија и слобода“, рече тој, нагласувајќи дека поддршката за Украина останува непоколеблива, и покрај „некои дисонантни тонови во рамките на Европскиот совет“. Додаде дека мора да се инсистира на одговорност за војната….криминални дела. Тој предупреди дека дезинформациите и хибридните закани го поткопуваат интегритетот на изборите. „Нееднаквостите опстојуваат, а дезинформациите и хибридните закани го поткопуваат интегритетот на изборите, независните институции и владеењето на правото. Парламентарниот надзор, независните судови и слободниот печат не се пречки за нашата безбедност. Тие се токму оние вредности што сакаме да ги заштитиме. Тоа е суштината на демократската безбедност“, рече тој, додавајќи дека брзите технолошки промени создаваат нови можности за сите нас, но истовремено носат и јасни, нови ризици за демократијата.

Тој изјави дека приемот на Хрватска во Советот на Европа го симболизира нејзиното враќање „дома, во европското семејство“. „Денес, 30 години подоцна, Хрватска е членка на Европската Унија, НАТО, еврозоната и Шенген-зоната, а наскоро ќе стане и членка на ОЕЦД. Нашиот пат не беше ниту краток, ниту лесен, но тој покажува една фундаментална вистина: дека демократската трансформација – поткрепена со политичка волја и одлучност за исполнување на високи стандарди – претставува цврста основа за безбедност, отпорност и напредок.“ Тој додаде дека, за нас, „почитувањето на Европската конвенција за човекови права и спроведувањето на пресудите на Европскиот суд за човекови права не се само правни обврски, туку и израз на нашата заедничка европска одговорност.“