ЕКСКЛУЗИВНО: Комерцијална банка го користи моментумот за Алта банка Битола, разговорите траат подолго, а цената може да биде под пазарната

Најавата на гувернерот Славевски дека има заинтересирани купувачи е само дел од мозаикот. Охридскај дознава кој стои зад интересот, што било договарано претходно и зошто прашањето за цената и ликвидноста допрва ќе го окупира јавниот простор.

Најавата на гувернерот на Народната банка Трајко Славевски дека има заинтересирани за купување на Алта банка АД Битола е само дел од мозаикот. Како што дознава редакцијата на Охридскај од свои извори, меѓу заинтересираните е и Комерцијална банка АД Скопје, а разговори меѓу сопствениците на Комерцијална банка и на Алта банка се водат подолг период.

Не е првпат: дел од приказната е од пред преземањето

Според изворите на Охридскај, и пред Алта банка Белград да ја купи Стопанска банка АД Битола биле водени разговори меѓу Комерцијална банка и еден од поголемите акционери на Стопанска банка, Цветан Панделевски. Тогаш не бил постигнат договор. Јавноста веќе знае дека Комерцијална банка порано имала интерес за Стопанска банка Битола, по цена од 3.200 денари за акција, но тоа не го поддржале најголемите мнозински акционери. Алта банка Белград тогаш објави понуда по 3.777 денари.

- Advertisement -

Сега, според изворите, Комерцијална банка го користи моментумот што го создаде кризата околу Алта банка. Оваа можност значи и дека купувањето би можело да се реализира под пазарната вредност на банката.

Состанок во НБРСМ

Охридскај дознава и дека гувернерот Славевски вечерта пред соопштението на администрацијата ваквата информација за заинтересираните купувачи им ја соопштил на претставниците на Алта банка Битола, кои биле повикани на состанок во Народната банка. НБРСМ не потврди дека состанокот се одржал, ниту дека имената на интересентите биле споменати.

На прес-конференцијата, гувернерот соопшти дека има четири-пет заинтересирани финансиски институции, без да ги именува, и дека максималниот рок на привремените мерки е три месеци. Белградската банка, како акционер, ѝ е одземено правото на глас.

Што значи „под пазарна вредност“

Акциите на македонската банка припаѓаат на Алта банка Белград, која е во стечајна постапка. Нивната продажба во принцип би ја реализирал стечајниот управник на српската банка, а нов акционер со квалификувано учество мора да добие претходна согласност од НБРСМ. Кога продавачот е во стечај, а банката што се продава е под администрација и притисок, цената по правило паѓа. Во тој случај купувачот добива банка со позитивен капитал и клиентска база по ниска цена, а продавачот, односно доверителите во Србија, трпат загуба.

Ова е клучното прашање за јавноста: кој ќе одлучи за цената, по кој критериум и дали ќе се води јавна, конкурентна постапка?

„Трагикомичниот“ лимит и тврдењето за ликвидноста

Изворите на Охридскај оценуваат дека лимитот од 10.000 денари неделно за штедачите е „трагикомичен“, затоа што, според нив, Алта банка Битола во моментов има средства да ги покрие сите штедачи и правни лица за еден ден. Причината за лимитот, тврдат тие, не била во банката, туку во ликвидноста на Народната банка, нешто што гувернерот не сакал да го каже.

Овие две тврдења не се потврдени и бараат претпазливост:

• Официјалните податоци на НБРСМ покажуваат депозити од околу 118 милиони евра и актива од околу 183 милиони евра. Голем дел од активата се кредити, кои не можат да се претворат во готовина за еден ден. Затоа тврдењето дека банката може да ги исплати сите за еден ден бара доказ, односно податоци за ликвидните средства.
• За тврдењето за ликвидноста на централната банка нема јавен доказ. Централната банка го издава денарот и во принцип не може да остане без денари. Можно е изворите да мислат на девизните резерви или на ликвидносна поддршка на комерцијалните банки, но тоа треба да го објасни НБРСМ.

Редакцијата им испрати прашања до НБРСМ, Алта банка Битола и Комерцијална банка. Одговорите ќе ги објавиме по добивањето.

Прашања што остануваат

1. Кои се четири-пет институции што, според гувернерот, се заинтересирани и дали меѓу нив е Комерцијална банка?
2. Која е процедурата за продажба, ќе биде ли јавна и конкурентна?
3. Кој ја определува цената и кој ќе го штити интересот на штедачите и на доверителите?
4. Колкава е реалната ликвидност на Алта банка Битола и дали лимитот од 10.000 денари се однесува на неа или на други фактори?
5. Каква е ликвидносната положба на централната банка и дали постои потреба од поддршка за банката?

Сашо Денесовски