Остеопорозата не боли сè додека не дојде до скршеница: Д-р Муфтиќ открива кој е најмногу изложен на ризик

Остеопорозата често се нарекува „тивка епидемија“ бидејќи може да напредува со години без да покаже никакви симптоми. Жените во менопауза се особено изложени на ризик, бидејќи поради падот на нивото на естроген, доаѓа до забрзано губење на коскената маса. За тоа како да се препознаат факторите на ризик, кога треба да се провери густината на коските и што можеме да преземеме за да го намалиме ризикот од скршеници, зборува д-р Мирсад Муфтиќ, специјалист по физикална медицина и рехабилитација.
Муфтиќ објасни дека коската е живо ткиво кое постојано се обновува. Остеобластите се клетки што ја градат коската, додека остеокластите ја разградуваат. Естрогенот игра важна улога во одржувањето на рамнотежата помеѓу овие два процеса.

Со влегувањето во менопауза, нивото на естроген опаѓа, поради што разградувањето на коскеното ткиво може да стане побрзо од неговата изградба.

„За жал, во менопауза можеме да изгубиме дури една петтина од нашиот скелет – и тоа во текот на првите пет години од менопаузата. Сепак, не мора секоја жена да изгуби толку многу“, предупреди Муфтиќ.

- Advertisement -

Тој особено ги издвои жените кои порано влегуваат во менопауза, бидејќи кај нив губењето на коскената маса може да биде поизразено.

„Остеопорозата е педијатриска болест со геријатриски последици“
Муфтиќ нагласи дека грижата за здравјето на коските започнува многу пред менопаузата – уште во детството и адолесценцијата, кога се гради коскената маса.

„Секогаш велам дека остеопорозата е педијатриска болест со геријатриски последици“, рече тој.

Токму затоа, уште од рана возраст се важни: избалансирана исхрана, соодветен внес на протеини, калциум и други важни хранливи материи, како и редовна физичка активност.

Тој предупреди дека остеопорозата ги погодува и мажите, особено во поодмината возраст, иако кај жените ризикот се зголемува порано, поради хормоналните промени поврзани со менопаузата.

Кои се знаците за предупредување?
Еден од најголемите проблеми е тоа што остеопорозата често нема препознатливи симптоми сè додека не дојде до скршеница.

„Најлошо е што мислиме дека тоа нема да ни се случи нам. Тоа е нешто што не го забележуваме, бидејќи остеопорозата се нарекува тивка епидемија. Едноставно – не боли“, истакна тој. Како фактори на ризик, тој ги издвои раната менопауза, помалата телесна градба, долготрајната употреба на кортикостероиди, ревматоидниот артритис, пушењето, прекумерното консумирање алкохол и семејната историја на фрактури.

Остеопороза – тивкиот крадец на коските
Тој вели дека посебно внимание треба да се посвети на намалувањето на телесната висина, што може да укажува на компресивни фрактури на пршлените.

„Порано можев да ја дофатам мојата шолја, а сега веќе не можам“ – го наведе тој примерот со изјава на пациент, која може да укажува на губење на висината.

Тој додаде дека е важно да се утврди дали родителите имале скршеници на коските – особено на колкот – бидејќи семејната историја може да укажува на зголемен ризик од остеопороза.

Кога треба да се направи DXA скенирање?
Муфтиќ ја истакна важноста од проценка на коскената минерална густина во текот на првите пет години од менопаузата, особено кај жените кои имаат дополнителни фактори на ризик.

Тој објасни дека ултразвучниот преглед на петната коска може да послужи како брза, прелиминарна проценка, но не може да го замени централното DXA скенирање.

„Ултразвукот е брза проценка; сепак, DXA скенирањето – или дензитометријата – претставува златен стандард“, нагласи тој.

DXA скенирањето ја мери коскената минерална густина, најчесто во пределот на колкот и лумбалниот дел од ‘рбетот. Постапката е брза, безболна и вклучува многу мала доза на рендгенско зрачење.

За жени во постменопауза и мажи постари од 50 години, T-скор од -1 или повисок се смета за нормален; вредностите помеѓу -1 и -2,5 укажуваат на остеопенија (намалена коскена маса), додека T-скор од -2,5 или понизок ги исполнува дензитометриските критериуми за остеопороза.

Одлуката за лекување не зависи само од T-скорот, туку и од целокупниот ризик од фрактура.

„Движењето е бесплатно, а телото копнее по него.“
Зборувајќи за превенцијата, Муфтиќ стави посебен акцент на важноста од секојдневна физичка активност, како и на вежбите насочени кон силата, рамнотежата и координацијата. „Телото дефинитивно бара движење. Ако не му го овозможиме тоа, ќе се соочиме со последици“, предупреди тој.

Тој препорача граѓаните секојдневно да одвојуваат време за пешачење, наведувајќи примери како 20 минути дневно или слегување од јавниот превоз неколку постојки порано.

„Можеме да зборуваме за што сакате – за гасот, струјата, за тоа дека сè е поскапено – но движењето е бесплатно“, рече тој.

Тој објасни дека физичката активност придонесува за зачувување на коскената маса и мускулната сила, додека долготрајната неактивност го зголемува ризикот од нивно губење.

Исхрана, витамин Д и третман

Покрај физичката активност, Муфтиќ ја истакна важноста на правилната исхрана, која вклучува млечни производи, риба, мешунки и други извори на протеини, калциум и важни хранливи материи.

Тој особено се осврна на витаминот Д, нагласувајќи дека потребата за негово надополнување, како и соодветната доза, треба да се одредат во зависност од здравствената состојба на пациентот.

„Витаминот Д се зема со ручекот, односно со најголемиот оброк во кој има најмногу масти, бидејќи тогаш најдобро се апсорбира“, објасни тој.

Витаминот Д е растворлив во масти, па затоа неговата апсорпција може да се подобри…се зема со оброк што содржи масти. Сепак, не мора нужно да се зема токму со ручекот.

Во случаи на потврдена остеопороза, третманот може да вклучува лекови како што се бисфосфонати и деносумаб, врз основа на индивидуална проценка од страна на лекар и редовно следење на терапијата.

Муфтиќ нагласи дека пациентите треба активно да учествуваат во своето лекување и да се придржуваат до препораките, бидејќи континуитетот на терапијата и контролните прегледи се од исклучителна важност.

На крајот, тој упати порака, особено до жените кои влегуваат во перименопауза и менопауза:

„Заштитете ги вашите коски денес, за утре да останете понезависни и да живеете со поголемо достоинство.“