Значајно зголемување на цената на електричната енергија од 1 ноември во Хрватска: Еве на кого ќе влијае

Од 1 ноември оваа година, стапуваат на сила нови, повисоки тарифни стапки за гарантирано снабдување со електрична енергија за деловните субјекти. Сепак, благодарение на владините мерки за заштита од поскапувања, зголемувањето ќе се однесува само на делот од потрошувачката што надминува 250.000 kWh во период од шест месеци, што ќе влијае на релативно мал број деловни субјекти, соопшти HERA.

Хрватската агенција за енергетска регулатива (HERA) објави дека на состанокот на Управниот совет, одржан во вторникот, донела нова одлука за тарифните стапки за гарантирано снабдување со електрична енергија.

Според оваа одлука, просечното зголемување на цената на активната енергија за помалите деловни субјекти во рамките на тарифниот модел „Бел“ изнесува приближно 71 отсто, а за моделот „Син“ – 58 отсто. За поголемите потрошувачи во рамките на моделот „Црвен“ – вклучително и оние приклучени на нисконапонската мрежа, оние што се снабдуваат преку среднонапонски или високонапонски водови, како и системите за јавно осветлување – просечното зголемување се движи од 132 до 167 отсто.

- Advertisement -

При пресметките, HERA претпоставила дека кај моделите со две тарифи, 70 отсто од потрошувачката на електрична енергија се остварува во периодот на „висока“ тарифа, додека 30 отсто се остваруваат во периодот на „ниска“ тарифа. Агенцијата исто така предупреди дека споредбите на цените треба да се разгледуваат со претпазливост, имајќи ги предвид методолошките промени, растот на пазарните цени и различните обрасци на потрошувачка кај различните корисници.

„Сепак, поради владините мерки утврдени во Уредбата, зголемувањето на тарифните стапки за гарантирано снабдување засега исклучително мал број деловни субјекти – поточно, само оние чија потрошувачка во период од шест месеци надминува 250.000 киловат-часови (kWh)“, наведуваат од HERA.

Оттаму додаваат дека овие деловни субјекти можат да склучат договор за снабдување со кој било снабдувач на пазарот, со што би обезбедиле поповолни услови за снабдување.

Зголемувањето на цените не се однесува на домаќинствата. Според анализите и достапните пазарни информации, наведува HERA, тарифните стапки за гарантирано снабдување за големите крајни потрошувачи се за околу 8 отсто повисоки од цените што би ги понудиле снабдувачите на пазарна основа, врз основа на цените на берзата за електрична енергија.

Тарифните стапки за гарантирано снабдување се однесуваат исклучиво на деловни субјекти кои трошат повеќе од 250.000 kWh во текот на шестмесечен период и немаат склучено договор со снабдувач на пазарна основа; наместо тоа, тие се снабдуваат од HEP Elektra, единствениот гарантиран снабдувач во Хрватска. Сепак, според соодветната владина уредба – дел од 11-тиот пакет мерки наменети за заштита на домаќинствата и економијата од растот на цените – целосните стапки за гарантирано снабдување се применуваат само на делот од потрошувачката што надминува 250.000 kWh во текот на шестмесечен период.

10 октомври – Конкретно, како што се наведува во соопштението, Уредбата за мерки за стабилност на домашниот пазар на енергија ја утврди цената на електричната енергија за деловните субјекти до одредена граница на потрошувачка.

За потрошувачката што ја надминува оваа граница, се применува или цена договорена на пазарот или цената за гарантирано снабдување.

„Според податоците од гарантираниот снабдувач, HEP Elektra, во август 2026 година имало 1.311 деловни мерни места каде што целосната цена за гарантирано снабдување се применувала на делот од потрошувачката што надминува 250.000 kWh во шестмесечен период. Ова претставува само 0,56 отсто од сите мерни места во деловната категорија во Хрватска“, истакнува HERA во соопштението.

Сепак, треба да се напомене дека ова не значи нужно дека постоеле 1.311 такви деловни субјекти, бидејќи еден субјект може да има повеќе мерни места.

Во согласност со гореспоменатата уредба, новите тарифи за гарантирано снабдување не се однесуваат на домаќинствата, јавните институции, давателите на јавни услуги, единиците на локалната и регионалната самоуправа или слични непрофитни организации. Цените на електричната енергија на берзата во септември 2026 година се за 80 отсто повисоки отколку во истиот месец од 2025 година.

Беше наведено дека целта на „гарантираното снабдување“ е да се обезбеди континуитет во снабдувањето во случај да се раскине договорот за снабдување помеѓу снабдувачот и крајниот купувач. Понатаму, со цел да се поттикне развојот на пазарот и ценовната конкурентност, овој вид на снабдување, по правило, е замислен да биде поскап од снабдувањето засновано на пазарни услови.

Следствено, по два месеци користење на гарантираното снабдување, цените дополнително се зголемуваат за да го поттикнат крајниот купувач да склучи договор со снабдувач кој работи според пазарни услови.

Дополнително, HERA наведе дека претходната методологија за утврдување на цените за гарантирано снабдување била поврзана со долгорочните цени на електричната енергија на берзата. Иако соодветен за помалите купувачи, овој пристап им овозможувал на поголемите купувачи да префрлаат помеѓу пазарно снабдување и гарантирано снабдување, во зависност од краткорочните флуктуации на цените.

За помалите купувачи опфатени со тарифните модели „Сина“ и „Бела“, кои се приклучени на нисконапонската мрежа, долгорочните берзански цени на енергијата и понатаму служат како референца за пресметување на трошковните компоненти. За разлика од нив, за големите деловни купувачи, цените се утврдуваат врз основа на тековните берзански цени за претстојниот месец. HERA истакна дека берзанските цени за претстојниот месец – септември 2026 година – биле за повеќе од 80 отсто повисоки отколку во истиот месец претходната година, додека цените за тримесечните производи за базно оптоварување на берзата EEX, за хрватскиот регион, се зголемиле за приближно 50 отсто во споредба со октомври 2025 година.

Како што беше наведено, HERA ќе ги следи случувањата на пазарот и, доколку е потребно, ќе ги прилагодува тарифните ставки за гарантираното снабдување, што новата методологија исто така го овозможува на месечна основа.