Сончогледот во Србија без „сончеви денови“: Производителите ја плаќаат цената на неорганизираниот пазар и недостигот на готовина

Минатата пролет, пред сеидбата, производителите на сончоглед во Србија – соочени со недостиг на средства – земаа аванси од преработувачите по цена од 150 евра за тон, без притоа да се утврди конечната цена на оваа маслодајна култура; сега, откако цената е објавена, таа предизвика бран на незадоволство, изјави Дејан Станојевиќ, претставник на компанијата за трговија со житарици „Интертим СРБ“ (Intertim SRB).

Осврнувајќи се на откупната цена на сончогледот – која е пониска отколку во Унгарија и другите земји – тој истакна дека оваа година се поклопиле низа неповолни околности, создавајќи своевидна „совршена бура“.

„Поради недостиг на пари, земјоделците земаа аванси од преработувачите уште пролетта, пред сеидбата, но без прецизни договори за конечната цена. Ситуацијата дополнително се усложнува бидејќи извозот оваа година е попречен поради нискиот водостој на Дунав, а не постои ниту можност за транспорт на сончогледот со железница; следствено, купувачите можат да ја искористат оваа ситуација за да диктираат ниски откупни цени“, изјави Станојевиќ за новинската агенција „Бета“.

- Advertisement -

Тој додаде дека преработувачите – особено компанијата „Геби“ (Gebi) – обезбедиле авансна исплата и ветиле дека ќе ја платат конечната пазарна цена, но сега понудиле цена пониска од онаа што моментално е наведена на Стоковата берза во Нови Сад: 48,6 динари за килограм.

Според Станојевиќ, сончогледот моментално се тргува на берзата во Нови Сад по цена од 56–57 динари за килограм, додека цената на берзата во соседна Унгарија изнесува околу 64 динари за килограм. Цените на сончогледот во соседните земји се исто така повисоки отколку во Србија: 52,2 динари за килограм во Хрватска, 55,6 во Романија, меѓу 60,9 и 64,5 во Италија (во зависност од квалитетот), меѓу 68,9 и 69,6 во Франција и меѓу 62,9 и 81,8 динари за килограм во Турција.

**Недостиг на соодветни складишта и силни здруженија**
Според Станојевиќ, уште еден недостаток за одгледувачите на сончоглед е недостигот на соодветни капацитети за складирање на родот, што ги принудува да го предадат на преработувачите веднаш по жетвата. Понатаму, тој истакна дека на Србија ѝ недостасува силно здружение кое би ги претставувало одгледувачите и би се залагало за нивните интереси пред владата и преработувачите.

Станојевиќ посочи дека односите меѓу одгледувачите и откупувачите во Европа се детално регулирани, додека во Србија такви договори не постојат; наместо тоа, преработувачите првично нудат авансна цена, а подоцна и конечна цена – која оваа година е ниска, што предизвикува незадоволство кај одгледувачите.